فرجام نارنجی‌های اوکراین

سعید سبحانی
سرانجام نارنجی های کی یف از هم فروپاشیدند. هرچند به عقیده بسیاری از تحلیلگران کلیت حضور یوشچنکو در راس معادلات سیاسی کی یف محلی از اعراق نداشته است امانباید فراموش کرد که شکست ائتلاف نارنجی بیش از هر مسئله دیگری بیانگر پایه سست انقلابهای رنگین است.ایالات متحده آمریکا طی سالهای اخیر سعی کرد به عناوین مختلف پایداری انقلابهای رنگین را تضمین نماید اما وقوع جنگ در اوستیای جنوبی همه معادلات را برهم ریخت.بر این اساس ایالات متحده آمریکا متحدان خود در اوکراین و گرجستان را منزوی و از دست رفته می بیند.
هفته گذشته رییس پارلمان اوکراین فروپاشی ائتلاف بلوک یولیا تیموشنکو و حزب “اوکراین ما - دفاع ملی” را اعلام کرد.
آرسنی یاتسنیوک، رییس پارلمان اوکراین رسما اعلام کرد که دولت ائتلافی این کشور متشکل از دو بلوک اصلی حزبی شامل بلوک یولیا تیموشنکو، نخست وزیر اوکراین و حزب “اوکراین ما - دفاع ملی” طرفدار ویکتور یوشچنکو، رییس جمهور اوکراین، دیگر وجود نخواهد داشت. از این لحظه بحران دائمی اوکراین از فاز دعواهای نگران کننده و اتهامات دو سویه خارج و به مرحله ی سازنده تری وارد خواهد شد زیرا نیروهای سیاسی در طول یک ماه تلاش خواهند کرد ائتلاف حاکم جدیدی را تشکیل دهند. اگر آنها اما به این کار موفق نشوند، آن هنگام رییس جمهور اوکراین حق خواهد داشت پارلمان را منحل کرده و انتخابات جدید برگزار کند .پس از وقوا مناقشه اوستیای جنوبی مناقشات میان یولیا تیموشنکو و ویکتور یوشچنکو شدت گرفته است.
اعلامیه های اخیر نخست وزیر و رییس جمهور بیش تر شبیه به ادبیات جنگ است تا ادبیات سازش و آشتی. هم اکنون به طور عملی ائتلاف بلوک تیموشنکو با حزب “مناطق” وجود دارد زیرا آنها توانسته اند زبان مشترک پیدا کنند. این جا این سوال پیش می آید که آیا حزب مناطق با گرفتن پست هایی که هم اکنون نمایندگان بلوک اوکراین ما - دفاع ملی در اختیار دارند، موافقت خواهد کرد و یا خیر. امکان تشکیل ائتلاف میان حزب مناطق و اوکراین ما در حد تئوری است اما او می گوید نظر به موضع حزب مناطق در مورد درگیری جنگی در قفقاز، این اتفاق برای یوشچنکو یک مرگ سیاسی خواهد بود. در چنین وضعیتی تلاش برای برگزاری انتخابات زودهنگام ریاست جمهوری آغاز خواهد شد زیرا هم اکنون در اوکراین قوانین حقوقی و قضایی برای برگزاری چنین انتخاباتی وجود ندارد و تنها واریانت توافق سیاسی است. اما به دلیل اقتصادی بر ضرورت چنین انتخاباتی تاکید خواهد شد.
بر اساس آمار این نظرسنجی که توسط موسسه ی ملی تحقیقات استراتژیک از هشتم تا سیزدهم سپتامبر انجام شده است، تقریبا نیمی از جمعیت اوکراین (46 درصد) در مورد ائتلاف بلوک یولیا تیموشنکو با حزب مناطق نظری منفی دارند. یک چهارم پرسش شوندگان (3/25 درصد) پاسخ دادند که تقریبا در مورد این ائتلاف نظری منفی دارند و 3/23 درصد هم اعلام کردند کاملانظری منفی در مورد این ائتلاف دارند. به طور همزمان 2/21 درصد تقریبا و 9 درصد کاملابا چنین ائتلافی موافقند. تقریبا 3 درصد از پرسش شوندگان نیز اعتقاد دارند هدف اصلی تشکیل ائتلاف بلوک یولیا تیموشنکو با حزب مناطق برای بیرون کردن ویکتور یوشچنکو از انتخابات آینده ی ریاست جمهوری است. این نظری است که 9/26 درصد از پاسخ دهندگان به این نظرسنجی اعلام کرده اند.
بر اساس این نظرسنجی تخریب ائتلاف دموکراتیک و موضع مشترک بلوک یولیا تیموشنکو و حزب مناطق در پارلمان بر روی میزان محبوبیت نیروهای سیاسی و رهبران آن تاثیر داشته است.
مطابق نظرسنجیها اگر فردا در پارلمان انتخابات برگزار شود، بنابراین 2/20 درصد به حزب مناطق، 3/17 درصد به بلوک یولیا تیموشنکو، 9/7 درصد به حزب “اوکراین ما” و 6 /6 درصد به بلوک لیتوین، 7/5 درصد به حزب کمونیست اوکراین،5/3 درصد به حزب سیاسی جدید به رهبری آرسنی یاتسنیوک، رییس فعلی پارلمان و 2 درصد به حزب دفاع از خود رای خواهند داد. اما اگرفردا انتخابات ریاست جمهوری برگزار شود، 9/17 درصد به ویکتور یانوکوویچ، 3/15 درصد به یولیا تیموشنکو، 5/10 به ویکتور یوشچنکو و 3/8 درصد به ولادیمیر لیتوین رای خواهند داد.
آشفتگی سیاسی سرتاسر اوکراین را فرا گرفته است و دیگر از افرادی مانند یوشچنکو کاری ساخته نیست.در چنین شراطی مقامات اوکراینی تنها راه چاره را در ایجاد رابطه با اتحادیه اروپا می بینند.وزیر امور خارجه اوکراین معتقد است هیچ ارتباطی بین بحران سیاسی این کشور و برنامه عضویت در ناتو وجود ندارد. ولادیمیر اگریزنکو تاکید کرد ه اگر دولت اوکراین بتواند بحران اخیررا از راههای دمکراتیک حل کند و راه حلهای مناسبی برای همه اختلاف نظرهای موجود بیابد این بحران هیچ تاثیری بر برنامه پیوستن به سازمان پیمان اتلانیتک شمالی نخواهد داشت. به گفته این مقام اوکراینی کییف درعین حال می تواند با یافتن راههای دمکراتیک برای بحران فعلی امادگی خود را برای حل و فصل مشکلات موجود بدون نگران کردن سایر کشورها به نمایش بگذارد!این ادعای وزیر امور خارجه اوکراین با توجه به شرایط حاکم بر این کشور کاملامخدوش است.
در عین حال روسیه به عنوان اصلی ترین تهدید پیش روی اوکراین نیز به گونه ای ظریف وارد عمل شده و نسبت به عواقب عضویت این کشور در ناتو هشدار داده است.
وزیر امور خارجه روسیه در مقاله ای با تاکید بر اینکه ناتو( سازمان پیمان آتلانتیک شمالی ) ناکار آمدی خود را نشان داده و عامل جدایی در جامعه اروپا -آتلانتیک است اظهار داشت : ورود اوکراین به ناتو تاثیرات منفی بر امنیت کل اروپا خواهد داشت. وزیر امور خارجه روسیه “سرگئی لاوروف” در مقاله ای که در روزنامه آلمانی “فرانکفورتر آلگماینه” به چاپ رسیده است درباره بحران قفقاز نوشت : روسیه در بحران اخیر در هماهنگی کامل با استانداردهای حقوق بشر از جمله حق دفاع شخصی عمل کرد.
بنا بر اعتقاد لاوروف، تصمیم درباره به رسمیت شناختن آبخازیا و اوستیای جنوبی تنها راه ممکن برای این بحران بود که در غیر این صورت یک منبع ناپایداری برای تمام منطقه پابرجا می ماند. سخنوریهای انتقام جویانه از تفلیس و افزایش چشمگیر حضور نظامی ناتو در دریای سیاه گویای این مطلب است.
وزیر امور خارجه روسیه هدر مقاله خود می نویسد:
“ همتای اوکراینی من از آن دسته به شمار می رود که می خواهد به ناتوی قدیم ملحق شود. این گروه کسانی هستند که اعضای جدید سازمان پیمان آتلانتیک شمالی را به آرامی اما مطمئن به وضعیت سابق دگرگون می کنند. آنها تنها یک هدف را می شناسند و آن اینکه اروپا را بار دیگر جدا کرده و از این رویارویی ها برای بر آوردن علایق سیاسی و اقتصادی خود استفاده کنند.روسیه چنین سیاستی را رد می کند. “
از زمانی که نخست وزیر اوکراین در مورد این که آیا روسیه را باید به عنوان دشمن یا دوست قلمداد کرد یا خیر، مشاجراتی را آغاز کرده است، ائتلاف حاکم این کشور به فروپاشی نزدیک شده است. احزاب سیاسی اوکراین اکنون بصورت آشکار دچار چالش مستقیم و آشکار با یکدیگر شده اند و اختلافات آنها نیز دامنه وسیعی پیدا کرده است.
دفتر ریاست جمهوری اوکراین اکنون “یولیا تیموشنکو” نخست وزیر این کشو را یک خیانتکار به وطن می داند که در مورد روسیه چیزی نمی گوید و از آن سر باز می زند. تیموشنکو در حال حاضر رئیس جمهور اوکراین را یک تهدید بسیار بزرگ برای کشور می داند زیرا وی با روسیه مخالفت می کند و این اقدام او سبب تضعیف کی یف در برابر مسکو خواهد شد.
موازنه شکننده قدرت در اوکراین، با بحث و جدل های گسترده ای که در مورد چگونگی عکس العمل مقامات این کشور در مقابل اقدامات روسیه بوجود آمد تقریبا از بین رفته است. تا جایی که این آشفتگی سیاسی می تواند انتخابات ریاست جمهوری سال 2010 اوکراین را تحت شعاع خود قرار دهد.