تاثیر کاهش رشد نقدینگی بر تورم با تاخیر است

با وجود سه قفله شدن خزانه بانک مرکزی و پیگیری سیاست های انقباضی از نیمه دوم سال 86 تاکنون و کاهش رشد نقدینگی از 4/39 درصد در سال 85 به 1/18 درصد در تیرماه 87، همچنان نرخ تورم روند صعودی دارد و از 6/13 درصد در سال 85 به 3/22 درصد در سال 87 رسیده است.
کارشناسان اقتصادی اگرچه علت اصلی رشد تورم را افزایش نقدینگی اعلام می کنند و معتقدند به ازای هر یک درصد رشد نقدینگی، تورم نیز 6/0 تا 8/0 درصد رشد می کند اما در ماه های اخیر در پاسخ به این پرسش که چرا با وجود سیاست های انقباضی بانک مرکزی و کاهش تسهیلات بانکی، همچنان تورم رو به افزایش است معتقدند اثر نقدینگی بر تورم یک متغیر تاخیری است و به خاطر افزایش تسهیلات بانکی و سیاست های انبساطی دولت از سال 84 تاکنون به حدی نقدینگی رشد کرده و در بازارهای مسکن، زمین و خرید و فروش انباشت شده که حتی کاهش رشد آن به 18 درصد در تیرماه 87 نیز نتوانسته مانع افزایش تورم شود.
نرخ تورم طی چهارسال گذشته یعنی از سال 83 تا سال 87 رشد نزولی-صعودی داشته و نرخ تورم از 2/15 درصد در سال 83 به 1/12 درصد در سال 84 رسید در حالی که نرخ تورم از سال 84 به بعد سیر صعودی طی کرده و تا 3/22 درصد در مرداد 87 افزایش یافت.
سال 84 نرخ تورم 1/12 درصد بوده، در سال 85 به 6/13 درصد، در سال 86 به 4/18 درصد و در پایان مردادماه سال 87 به 3/22 درصد رسیده است.
میزان نقدینگی
میزان نقدینگی از سال 83 تا سال 86 به طور کامل سیر صعودی داشته و از حدود 68هزار میلیارد تومان در سال 83 به 164 هزار میلیارد تومان در سال 86 رسید. اما در سال 87 به دلیل اتخاذ سیاست های انقباضی بانک مرکزی میزان نقدینگی از 164 هزار میلیارد تومان در اسفند سال 86 به 161 میلیارد تومان در پایان اردیبهشت ماه سال 87 رسید.
درصد رشد نقدینگی
درصد رشد نقدینگی نیز از سال 83 تا سال 85 سیر صعودی را طی کرده و از 2/30 درصد در سال 83 به 4/39 درصد در سال 85 رسید. اما در سال 86 رشد نقدینگی به 7/27 درصد کاهش یافته و در پایان تیرماه 87 نیز به 1/18 درصد رسید.
مقایسه نرخ رشد تورم، میزان رشد نقدینگی و درصد رشد نقدینگی نشان می دهد با وجود کنترل مقدار نقدینگی اما تورم همچنان سیر صعودی را طی می کند. برخی کارشناسان معتقدند افزایش میزان نقدینگی به شکلی که در سه سال گذشته انجام شده، اثرات مخرب خود بر اقتصاد را تا چند سال آینده مشخص خواهد کرد و نرخ تورم تا مدتی همچنان سیر صعودی خواهد داشت.
مسعود نیلی رئیس گروه اقتصاد دانشگاه صنعتی شریف و کارشناس اقتصادی در مورد رابطه تورم و نقدینگی گفت: «رابطه نقدینگی و تورم یک رابطه لحظه ای نیست که اگر نرخ رشد نقدینگی در یک مقطع بالا رفت، میزان تورم هم در همان زمان رشد کند یا اگر نرخ رشد نقدینگی در یک ماه کاهش شدید داشت، بلافاصله تورم کاهش یابد.»
وی افزود: «در حقیقت میزان و سرعت رشد نرخ تورم یکسان نیست و اصولاً اثرات رشد نقدینگی با تاخیر ظاهر می شود که این تاخیر وابسته به عوامل دیگری است.»نیلی خاطرنشان ساخت: «زمانی که سرعت رشد نقدینگی بالاست ولی شاخص قیمت ها (تورم) به کندی رشد می کند و در حقیقت اثر افزایش نقدینگی با تاخیر ظاهر می شود به این معناست که بخشی از کندی رشد تورم مربوط به رشد میزان واردات است. به عبارت دیگر وقتی میزان واردات از 25 میلیارد به 45 میلیارد دلار کالای ارزان چینی و سایر کشورها افزایش می یابد، بخش عمده ای از تقاضا و نقدینگی را با کالای ارزان خارجی پاسخ می دهد و باعث می شود تورم در حد 12 و 13 درصد باشد.
از طرف دیگر بخشی از افزایش رشد نقدینگی در بازارهای مالی و دارایی ها و مسکن جذب می شود. زمانی که این بازارها هنوز قادر به جذب نقدینگی هستند، شاخص قیمت ها (تورم) به کندی رشد می کند و بخشی از نقدینگی جذب بازار سکه، دلار و مسکن و زمین می شود و شاخص تورم کمتر از رشد نقدینگی بالا می رود.»
نیلی یادآور شد: «زمانی که میزان رشد نقدینگی کنترل می شود اما هنوز رشد شاخص قیمت ها یا تورم همچنان ادامه دارد و سرعتش بیشتر می شود به دلیل آن است که بازارهای مالی و دارایی مانند مسکن یا دچار رکود هستند یا به هر علتی قادر به جذب نقدینگی نیستند بنابراین تورم همچنان رشد می کند هر چند رشد نقدینگی کنترل شود.» او تاکید کرد: «ارتباط رشد نقدینگی و تورم همزمان قابل پیگیری نیست چرا که تاثیر رشد نقدینگی با تاخیر در تورم قابل مشاهده است.»