دورنماى عضویت گرجستان در ناتو

بر اساس برنامه ریزى هاى سازمان ناتو، مقامات عضو این نهاد دسامبر سال جارى میلادى در ارتباط با عضویت گرجستان در این پیمان بار دیگر به بحث خواهند نشست. این در حالى است که در نشست اخیر شوراى ناتو در تفلیس اختلافات مشهودى در این خصوص بروز و ظهور یافت. تمایل به عضویت گرجستان در این نهاد از یک سو و ضرورت حفظ ارتباط با روسیه و التفات به واکنش هاى منفى آن به این مسأله از سوى دیگر نشست تفلیس را زیر تاثیر قرار داد و در عین حال این پیمان را به ارزیابى دقیق ترى از منافع و مضار عضویت تفلیس در این نهاد وادار کرد.
بیم‌ها و امیدها در خصوص عضویت گرجستان در ناتو
نشست اخیر ناتو در تفلیس و اختلاف نظرهاى پنهان و پیداى اعضاى آن در خصوص چگونگى واکنش در برابر روسیه و موضوع مهم عضویت گرجستان در این نهاد، بیانگر نگرانى شمار از اعضاء ناتو نسبت به تبعات نامعلوم و غیر قابل پیش بینى واکنش منفى روسیه به این امر است. به گزارش ایراس، موضع گیرى اخیر ناتو نسبت به گرجستان را مى توان به عبارتى محتاطانه و کج دار و مریض تعبیر کرد. برخى از اعضاى مهم این پیمان طرفدار تسریع روند عضویت گرجستان در آن هستند، در حالى که برخى دیگر از اعضاء با اشاره به پیامدهاى منفى آن بر امنیت منطقه و اروپا مخالف پذیرفتن زودهنگام گرجستان در ناتو هستند. در همین بین به اعتقاد برخى ایالات متحده آمریکا که همواره منافع خود را در نظر دارد و خواهان ایجاد کانون آشوب در منطقه قفقاز است، با اصرار بر عضویت هرچه سریع تر گرجستان و اوکراین در ناتو، به هیچ وجه به هزینه هاى احتمالى این اقدام براى مردم این کشور ها و منطقه توجهى ندارد. از سوى دیگر کشور هایى چون فرانسه و آلمان که در ماه آوریل مخالفت خود را به تصمیم گیرى در خصوص عضویت گرجستان در ناتو در این نشست صراحتا عنوان کردند و خواستار به تعویق افتادن این تصمیم تا نشست دسامبر شدند، این بار سکوت اختیار کرده و به مخالفت هاى ضمنى بسنده کرده اند. البته این کشور ها به طور غیر رسمى اشاره کرده اند که وضعیت منطقه نسبت به گذشته به مراتب بدتر است. به عبارت دیگر در حال حاضر پیمان آتلانتیک شمالى در برابر تصمیم سرنوشت سازى قرار گرفته و این در حالى است که گرجستان به هر طریقى تلاش دارد تا عضویت ناتو را به دست آورد. میخائیل ساکاشویلى، رئیس جمهور گرجستان در آستانه نشست تفلیس تلاش کرد با اعلام هشدار به اعضاء ناتو در خصوص اینکه «امتناع از پذیرفتن گرجستان به عضویت ناتو مى تواند نشانه ترس و ضعف این نهاد در برابر روسیه باشد و به گفته وى آغازى بر انحلال آن باشد، تلاش کرد به هر نحو ممکن نسبت به جلب حمایت اعضاء آن از کشورش اقدام کند هر چند برگزارى نشست شوراى ناتو در تفلیس پیش از جنگ روسیه و گرجستان برنامه ریزى شده بود، اما به هر تقدیر میزبانى نشست شوراى ناتو براى رئیس جمهورى گرجستان امتیازى مغتنم محسوب مى شود. هر چند شوراى ناتو در سال ۲۰۰۰ نشست خود را در اوکراین برگزار کرده بود، اما نشست اخیر آن در تفلیس براى روسیه نگرانى هاى جدى ایجاد کرد. به نحوى که مقامات کرملین از دیمیترى راگازین، نماینده خود در ناتو خواستند سفر خود به تفلیس براى شرکت در این نشست را لغو کند. راگازین در همین رابطه اظهار داشته بود؛ «ما از ناتو خواهش مى کنیم که از برگزارى نشست هاى عالى در گرجستان خوددارى کند، زیرا رهبران این کشور اینگونه بازدید ها را به مثابه حمایت کامل سیاسى و موجه از ساکاش ویلى تعبیر مى کنند».
جمع بندى
هرچند آمریکا از حامیان اصلى پیوستن گرجستان به ناتو است و آشکارا این کشور را به تسلیحات نظامى تجهیز مى کند، اما سایر اعضاء ناتو از جمله آلمان ضمن مخالفت با عضویت گرجستان و اوکراین به این نهاد معتقدند این دو کشور پیش از پیوستن به ناتو باید با خود را با معیار هاى این سازمان انطباق دهند. به اعتقاد آلمان و برخى اعضاء دیگر، عضویت در ناتو روندى است که بر اساس آن کشور هاى نامزد عضویت باید اصلاحات جدى سیاسى و اقتصادى را به انجام برسانند، مشکلات داخلى و مرزى خود را رفع نمایند و قادر به مشارکت در تأمین امنیت کشور هاى عضو باشد، اما در شرایط حاضر گرجستان هیچ یک از شرایط بازگفته را حائز نیست. به هر تقدیر به نظر مى رسد ناتو در شرایط کنونى و در موضوع پذیرش و یا عدم پذیرش عضویت گرجستان و اکراین در وضعیت دشوارى قرار گرفته است. این سازمان از یک سو نباید نسبت به روسیه ضعف نشان دهند که به عقیده برخى این امر ممکن است به استمرار رویکردهاى تهاجمى آن در سیاست خارجى منجر شود و از طرف دیگر هیچ یک از کشور هاى عضو نمى خواهند با تقابل با روسیه منافع و تعاملات راهبردى خود با این کشور به مخاطره بیندازند.