مجلس خبرگان رهبری در نگاه امام راحل و مقام معظم رهبری
مجلس خبرگان، تقویت رهبری
جواد محدثی
ولایت فقیه، ریشه در ولایت پیامبر و امام معصوم دارد و حق دخالت در امور مردم از موضع ولایت، به استناد دلایل استوار دینی، از سوی امام معصوم به مجتهد جامعالشرایط عصر غیبت سپرده شده است. از این جهت مشروعیت نظام، مبتنی بر ولایت یک فقیه مأذون از طرف شرع بر پیکره آن و همه ابعاد حکومت است.
از دو منظر میتوان به «اهمیت» یک موضوع پی برد:
یکی حساسیّت و مخالفت و موضعگیری مخالفان, که نشاندهنده جایگاه اثرگذار آن موضوع در مغایرت با اهداف آنان است, دیگری تأکید و تبیین و هشدارهای موافقان دلسوز، که به اهمیت و نقش آن آگاهند و با اصرار و ابرام, میکوشند توجه امت را به جایگاه خطیر آن جلب کنند, تا هم قدردان گوهری باشند که در اختیار دارند, هم هوشیارانه به حراست از آن و مقابله با هرگونه رخنه خلل و ضعف به بدنه آن بپردازند.
نقش مهم «خبرگان رهبری» از اینگونه موضوعات است که هم خودیهای دلسوز و بصیر, هم بیگانگان و دگراندیشان مغرض و کینهتوز, درباره آن بسیار حرف زده و تحلیل کردهاند و هر کدام از زوایه دید و نگاه خویش. در این نوشته مجال پرداختن به هر دو منظر نیست.
از میان شخصیتهای بزرگ و اندیشمندان متعهد که در این زمینه سخنها دارند, تنها به بررسی گذرای دیدگاههای دو چهره مهم میپردازیم, که سخنشان بیش از دیگران «حجیت» دارد و به این نهاد مؤثر و سرنوشتساز با عنایتی خاص پرداختهاند.
یکی امامخمینی (قدسسره) معمار انقلاب اسلامی, دیگری مقام معظم رهبری که خلف صالح آن عبد صالح است و پرچم تداوم «خط امام» را در همه ابعاد, بر دوش تعهد خویش گرفته و عزتمندانه و مقتدرانه از میراث امام راحل حراست میکند.
ولایت فقیه, ریشه در ولایت پیامبر و امام معصوم دارد و حق دخالت در امور مردم از موضع ولایت, به استناد دلایل استوار دینی, از سوی امام معصوم به مجتهد جامعالشرایط عصر غیبت سپرده شده است. از این جهت مشروعیت نظام, مبتنی بر ولایت یک فقیه مأذون از طرف شرع بر پیکره آن و همه ابعاد حکومت است. از این رو خبرگان رهبری نیز در راستای چنین نهاد مشروعیت بخشی, کار میکنند و تصمیم میگیرند. حضرت امام(ره) در پیام خود پیرامون انتخابات مجلس خبرگان رهبری میفرماید: "... حکومت به جمیع شؤون آن و ارگانهایی که دارد, تا از قبل شرع مقدس و خداوند تبارک و تعالی شرعیت پیدا نکند, اکثر کارهای مربوط به قوه مقننه و قضاییه و اجراییه، بدون مجوز شرعی خواهد بود و دست ارگانها که باید به واسطه شرعیت آن باز باشد, بسته میشود و اگر بدون شرعیت الهی کارها را انجام دهند, دولت به جمیع شؤونه, طاغوتی و محرم خواهد بود. و لهذا تعیین خبرگان و فقیهشناسان از تکالیف بزرگ الهی است و هیچکس را عذری در مقابل اسلام و پیشگاه خداوند قهار نخواهد بود."
مقام معظم رهبری, در توجه دادن به اهمیت اجتماع خبرگان و تصمیم تعیینکننده آنان میفرمایند:
"اجتماع خبرگان رهبری در نظام جمهوری اسلامی, تعیینکنندهترین و مهمترین رکن ارکان این نظام است. هیچکدام از ارکان نظام از لحاظ تعیینکننده بودن، آثار ماندگاری باقی گذاشتن, به اهمیت این اجتماع نیست. این معنی موجب میشود که مسوولیت این جمع و آحاد تشکیلدهنده آن عظمت پیدا کند."
در سخن دیگری چنین میفرماید: "مجلس خبرگان, پایگاه و جایگاه بسیار رفیع و با عظمتی دارد. در حساسترین و خطرناکترین لحظات زندگی ملّت و نظام ما, این مجلس است که باید به داد ملت برسد. این منتخبان ملتند که باید در آن لحظههای خطیر, دِین خودشان را به ملت ایفا کنند."
آنچه از گفتههای متعدد امام راحل و مقام معظم رهبری به روشنی برمیآید, نقش این مجموعه در حفاظت و صیانت نظام و بعد اسلامی و شرعی آن است. در این زمینه هم به دو نقل بسنده میشود.
حضرت امام(ره) میفرمایند: (در پیام افتتاح اولین دوره خبرگان):
"مجلسی که برای ادامه نظام جمهوری اسلامی و شرعیت بخشیدن به آن نقش اساسی دارد. مجلسی که علاقهمندان به اسلام و جمهوری اسلامی دل بدان بسته و مخالفان و دشمنان آن چشم بدان دوختهاند. آنان دل بستهاند که منتخبین آنها که از علمای متعهد و آگاه به مصالح و مفاسدند, با رأی مبارک خود شایستهترین و آگاهترین و متعهدترین فقیه یا فقها را برای این مقام که صیانت نظام جمهوری اسلامی و هدایت آن به طور شایسته و موافق با شریعت مطهره بستگی به آن دارد... تعیین نماینده و رضای او را بر رضای خود و دیگران مقدم بدارند."
حضرت آیتالله خامنهای در پیام به دومین دوره مجلس خبرگان رهبری چنین میفرمایند: "... این مجلس محترم که مجمع گروهی از علمای بزرگ و مجتهدین و برجستگان در آگاهی و تعهد اسلامی و انقلابی است, حساسترین وظایف را در نظام جمهوری اسلامی برعهده دارد و ضامن بقا و استمرار نظام اسلامی در خطیرترین لحظات است و طبیعی است که محل امید ملت و همه دوستداران انقلاب و نیز مورد بغض و طمع دشمنان و بدخواهان باشد."
و در دیدار با اعضای مجلس خبرگان درباره اهمیت این نهاد که در قانون اساسی پیشبینی شده است میفرماید: "بحمدالله در طول مدت دوازده سال گذشته, پشتوانهای برای اعتماد و اطمینان مردم محسوب شد. یعنی همین مجلس محترم خبرگان. امروز هم تضمین و نقطه اتّکایی برای مردم ایران نسبت به ثبات نظام اسلامی است."
2. ویژگیهای اعضای خبرگان
کار خبرگان رهبری, تنها یک امر سیاسی نیست, بلکه به دین و شرع و نظام دینی و مسئولیت الهی آنان در قبال مکتب مربوط میشود. از این رو, در کنار صلاحیت علمی و قدرت فقاهت, شایستگی اخلاقی و تقوایی, خداترسی, تهذیب نفس, عدالت و طهارت نفس جزو شاخصههای بارز آنان است. توجه به این معیارها برای انتخابکنندگان نیز بسیار مهم است و رأیدهنده باید نزد خود و خدا, حجت شرعی و میزان داشته باشد.
امام راحل در توجه دادن به این ویژگیها میفرماید:
"و همین معنی (دقت در پایگاه مردم و تعهد و دلسوزی) در انتخاب خبرگان برای تعیین شورای رهبری یا رهبر با ویژگی خاص باید در نظر گرفته شود, که اگر خبرگان که با انتخاب ملت تعیین میشوند از روی کمال دقت و با مشورت با مراجع عظام هر عصر و علمای بزرگ سرتاسر کشور و متدینین و دانشمندان متعهد, به مجلس خبرگان بروند, بسیاری از مهمات و مشکلات به واسطه تعیین شایستهترین و متعهدترین شخصیتها برای رهبری یا شورای رهبری پیش نخواهد آمد, یا با شایستگی رفع خواهد شد... اندک مسامحه در انتخاب, چه آسیبی به اسلام و کشور و جمهوری اسلامی وارد خواهد کرد که احتمال آن, که در سطح بالایی از اهمیت است, برای آنان تکلیف الهی ایجاد میکند."
رعایت این نکات, جایگاه و پایگاه این نهاد را مقدستر و سلامت نظام را تضمینشدهتر میسازد. مقام معظم رهبری, در یکی از سخنان خود, ضمن اشاره به موقعیت علمی و اجتهادی آنان و سابقه انقلابی و مسؤولیتهای بزرگ در نظام و مورد اعتماد امام راحل بودنشان و پاسخ به برخی حرفهایی که در حاشیه مجلس خبرگان زده میشد و از روی بیمسؤولیتی بود. در انتخاب افراد به بصیرت و داشتن چشم باز فرا میخواند و میافزاید: "ببینید چه کسانی را انتخاب میکنید, افراد صالح, مؤمن, لایق, افرادی که میتوانند مصلحت دین و دنیای مردم را تشخیص بدهند, افرادی که دارای تقوای کافی هستند و آنها را از لغزش بازمیدارد, افراد عالم, انقلابی و کسانی را که تجربه سالهای گذشته نشان داده است که در خط درست حرکت کردهاند و راه درست را شناختهاند انتخاب کنید."
در جای دیگر, در دیدار با خبرگان, ضمن آنکه آنان را پشتوانهای برای اعتماد و اطمینان مردم و نقطه اتکایی برای مردم ایران نسبت به ثبات نظام اسلامی میداند، از آنان با این اوصاف یاد میکند:
"خوشحالیم که بحمدالله این مجلس, اینبار هم از جمع قابل اعتنا و عظیمی از بزرگان, علما, نفوس طیّبه, شخصیتهای علمی و انقلابی, چهرههای موجه و شخصیتهای مؤثر در حرکت عمومی ملّت ایران تشکیل شده است. با این چنین مجموعهای از شخصیتها, جا دارد که نظام جمهوری اسلامی احساس اطمینان کند و سرنوشت اسلامی خودش را سرنوشت تضمینشدهای محسوب بدارد."
این ستایش و سپاسها, به طور ضمنی خطّ شایسته و صحیح را در انتخاب خبرگان نشان میدهد و معیارهای چون: وارستگی اخلاقی, موقعیت علمی, سابقه انقلابی, پایگاه مردمی, اثرگذاری در حرکت مردم و... را بیان میکند. در پاسخ به یک سؤال در جلسه پرسش و پاسخ دانشجویی نیز بر معیار "امانت" و "صداقت" و "کارآمدی" اشاره کرده، میفرماید:
"کار خبرگان بسیار مهم است. باید آدمهای امین و درست و حسابی انتخاب شوند."
3. وظایف و مسؤولیتها
سنگینی تکلیف و اهمیت مسؤولیت, همیشه به کمیّت و شکل کار نیست. گاهی هم به کیفیت و جوهره آن بستگی دارد, هرچند اندک و گاهگاه باشد. وظیفه خبرگان رهبری نیز از اینگونه است, چون به مسأله تعیین رهبر و بررسی و احراز صلاحیت رهبری و تداوم آن مربوط میشود و این به حفظ و تداوم نظام بستگی دارد. امام خمینی(قدسسره) در توجه دادن به این جایگاه حساس و رعایت موازین الهی در انتخاب رهبر چنین میفرماید:
"شما ای فقهای شورای خبرگان و ای برگزیدگان ملت ستمدیده در طول تاریخ شاهنشاهی و ستمشاهی, مسئولیتی را قبول فرمودید که در رأس همه مسؤولیتهاست و آغاز به کاری کردید که سرنوشت اسلام و ملت رنجدیده و شهید داده و داغدیده گرو آن است. تاریخ و نسلهای آینده درباره شما قضاوت خواهند کرد و اولیای بزرگ خدا ناظر آرا و اعمال شما میباشند... کوچکترین سهلانگاری و مسامحه و کوچکترین اعمال نظرهای شخصی و خدای نخواسته تبعیت از هواهای نفسانی که ممکن است این عمل شریف الهی را به انحراف کشاند, بزرگترین فاجعه تاریخ را به بار خواهد آورد."
رهبر معظم انقلاب, ضمن بیان اینکه "وظیفه حساس مجلس خبرگان, عبارت است از حفظ و استمرار بخشیدن رهبری دینی و انقلابی", در ترسیم حوزه مسؤولیت سنگین خبرگان میفرماید:
"انتظار میرود وظایف مهمی را که قانون اساسی برعهده آنان نهاده است, در لحظه خطیری که هر روز و هر ساعت میباید مترصّد آن بود و با امانت و شجاعت و اخلاص به انجام رساند. تعیین رهبر حائز صلاحیت و نیز تشخیص ناتوانی یا عدم صلاحیت وی, وظیفه بزرگ و بیبدیلی است که اعضای این مجلس محترم, بر دوش گرفتن آن را با خدای علیم و قدیر و با ملت ایران پیمان بستهاند و سزاست که همه ایمان و تقوا و آگاهی و اخلاص خود را در خدمت آن قرار دهند."
از سخنان دیگر رهبر انقلاب میتوان گوشههایی دیگر از وظایف سنگین خبرگان را دریافت, همچون: "کار مجلس خبرگان بسیار مهم است. یک روز به کسی احتیاج است که رهبری و زعامت این کشور را به دست بگیرد. آن مجلس بایستی حاضر باشد. بعد هم بایستی مراقبت کند که آن کسی را که علم و عمل و تدبیر و وجود شرایط را در او تشخیص داده است, این شرایط در او حفظ بشود. خبرگان هم ابتدائاً و هم استدامتاً مسؤولند که مراقبت کنند, مراقب باشند و بفهمند. اینها وظایف بسیار مهمی است."
استحکام بخشیدن به پایههای نظام اسلامی با رفتار مناسب, ارتباط با جوانان با سعهصدر و تحمل, استخراج تفکر ناب اسلامی و عرضه به جویندگان, از جمله کارها و مسؤولیتهای مهم علمای اسلام و مجلس خبرگان است که مقام معظم رهبری بر آنها تأکید کرده, میفرماید: "ما امروز در بسیاری از زمینهها احتیاج داریم که وارد میدان اجتهاد شویم و حکم آنها را از اسلام بگیریم. باید علمای بزرگ, علمای حوزهها, اعضای مجلس خبرگان و دبیرخانه خبرگان در زمینههای مربوط به خودش, به صورت دقیق و کاملاً عالمانه و فنی این کارها را بکنند, تا کار دست نااهل نیفتد. توصیه میکنم که حوزههای علمیه, علمای بزرگوار در شهرستانها, بخصوص آن کسانی که عضو این مجلس بسیار حساس و مهم هستند, با قشرهای مردم, بخصوص با جوانها, بخصوص با جوانهای تحصیلکرده, بیشتر انس بگیرند, جوانها را تحمل کنند, شرح صدر در مقابل جوانها یک کلید گره گشاست. مجلس خبرگان, مهمترین هنرش این است که نگذارد در کشور خلاء رهبری به وجود آید.
4. حضور در انتخابات
با توجه به جایگاه والای این نهاد و تأثیر آن در تداوم و صیانت نظام، از دشمنان انتظاری جز ایجاد دلسردی در مردم نسبت به مشارکت در انتخاب خبرگان نبوده و نیست. تبلیغات و سمپاشیهای مغرضانه دشمن در سالهای گذشته, گواه این مدعاست. در بیانات متعدد, امام راحل و رهبر انقلاب, ضمن ترسیم اهمیت مشارکت مردمی و "حماسه حضور" این توطئه را افشا کرده و تکلیف شرعی و انقلابی مردم را بیان کردهاند و از علمای بلاد هم خواستهاند مردم را با وظایف شرعی خود در این برهههای حساس آشنا کنند. نیز توصیه به مردم در کسب شناخت و داشتن بصیرت و معیارگرایی در رأی دادن به کاندیداها از محورهای دیگر این رهنمودهاست. چند نمونه به عنوان شاهد, تقدیم میشود.
امام راحل میفرمود: "من امیدوارم که ملت شریف ایران در این امر مهم الهی که منحرفان, از هر چیزی بیشتر با آن مخالفت کرده و میکنند و این نیز از اهمیت آن است, یکدل و یک جهت در روز انتخابات به سوی صندوقها هجوم برند و آرای خود را به صندوقها بریزند. و امید است علمای اعلام. کثرالله امثالهم. هم خود شرکت کنند و هم ملت را ارشاد فرمایند."
"مجلس خبرگان تقویت رهبری است... باید همه وارد شوند, این یک تکلیف است... مجلس خبرگان تکلیف است برای همه."
در سخنان مقام معظم رهبری نیز, توصیه به اهتمام به این انتخابات و دقت در گزینش افراد صالح و رعایت اخلاق اسلامی در تبلیغات انتخاباتی خبرگان و احساس تکلیف شرعی برای حضور دیده میشود.
برخی از بیانات معظمله نیز از این قرار است:
" این انتخابات (خبرگان) واقعاً مهم است, انتخابات ممتازی است, شرکت عمومی در آن بسیار خوب و از جهات مختلفی لازم است, حداقلش یک مانور ملی در مقابل دشمنان خارجی است."
"تمام چشمها را روی انتخابات مجلس خبرگان. که چند روز دیگر انجام خواهد شد. متمرکز کردهاند. از حالا زمزمههایی را شروع کردهاند که اگر این انتخابات مورد استقبال مردم قرار نگیرد, بتوانند براساس این تحلیل تبلیغات بکنند و بگویند ملت در نظرات و آرمانهایش مردد شده است... ملت ایران در این انتخاباتی که روز دوشنبه برگزار میشود, باید مشت محکمی به دهان تمام بدخواهان خودش در سراسر دنیا بزند و میزند. کاری کنید که دشمن مثل همیشه مأیوس بشود. شرکت در انتخابات مجلس خبرگان را مثل یک واجب شرعی, واجب و لازم بشمرید و تمام آحاد ملّت که مشمول این شرایط هستند, در انتخابات شرکت کنند."
در کلامی دیگر در راستای نقش حضور پرشور و مؤثر مردم در انتخابات خبرگان و مأیوس کردن دشمن و خنثیسازی توطئهها میفرماید: "تمام رادیوهای بیگانه و مطبوعات خارجی و خبرگزاریها دست به دست هم دادهاند برای اینکه انتخابات مجلس خبرگان را سست کنند. مسأله از نظر آنها این نیست که چه کسی انتخاب خواهد شد و چه کسی نخواهد شد. این برای آنها درجه دوم است. درجه اول آن چه برای آنان اهمیت دارد این است که مردم پای صندوقها حاضر نشوند... همه باید تلاش کنند که این انتخابات, پرشور برگزار شود. این انتخابات, نشاندهنده واقعی حضور مردم در صحنه سیاسی کشور باشد. هر انتخاباتی که پرشور بشود, کشور را بیمه میکند."
"اگر مجلس خبرگانی باشد که از پشتوانه مردمی برخوردار باشد, آرای مردم پشت سرش باشد, وقتی کسی را انتخاب کرد, این انتخاب ملت میشود و خلائی در کشور نیست. آنها میخواهند این نباشد. دشمن میخواهد که مجلس خبرگان یک مجلس بیپشتوانه باشد. مختصری از مردم یک رأیی بدهند, یک مجلسی هم به وجود بیاید و اگر آن روز که احتیاج است این مجلس اقدامی انجام دهد, همه بگویند که این مجلس متّکی به آرای مردم نیست. نزدیک به یک سال است که دشمن برای این مقصود دارد فعالیت میکند, برای اینکه مردم پای صندوقها نروند, تا مجلس خبرگان بدون پشتوانه مردمی باشد... . ملت ایران باید به دهن دشمن بزند و به فضل الهی این کار را هم خواهد کرد."
اینها همه, هم جایگاه و نقش حساس مجلس خبرگان را میرساند, هم اهمیت حضور مردمی را در انتخابات و هم تأثیر خنثیساز این شور مشارکت نسبت به توطئههای بدخواهان. پایان نوشته را بخشی از وصیتنامه سیاسی ـ الهی حضرت امام خمینی(قدس سره) قرار میدهیم که اهمیت حضور مردم را در عرصه رأی و شرکت در انتخابات بیان میفرماید:
"وصیت من به ملت شریف آن است که در تمام انتخابات, چه انتخابات رییسجمهور و چه نمایندگان مجلس شورای اسلامی و چه انتخاب خبرگان برای تعیین شورای رهبری یا رهبر, در صحنه باشند و اشخاصی که انتخاب میکنند روی ضوابطی باشد که اعتبار میشود. مثلاً در انتخاب خبرگان برای تعیین شورای رهبری یا رهبر توجه کنند که اگر مسامحه نمایند و خبرگان را روی موازین شرعیه و... قانون انتخاب نکنند, چهبسا که خساراتی به اسلام و کشور وارد شود که جبرانپذیر نباشد و در این صورت, همه در پیشگاه خداوند متعال مسوول میباشند."
اینها گوشههایی از رهنمودهای امام راحل و مقام معظم رهبری پیرامون مجلس خبرگان و جایگاه و نقش و وظایف آن و رسالت مردم در حضور شورانگیز در عرصه انتخابات بود. به امید استحکام بیشتر جایگاه و پایگاه این نهاد, که پشتوانه تداوم نظام و تکیهگاه اطمینانبخش به امت انقلابی است و با دعا برای طول عمر و سلامتی مقام ولایت, حضرت آیتالله خامنهای که به حق, سلف صالح معمار کبیر انقلاب, خمینی عزیز رضوانالله علیه است.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
