مجلس آمریکا درخواست مذاکره دهد

احسان مهرابی
جوزف بایدن اینک معاون اول یکی از کاندیداهای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا است. اگر با او به کاخ سفید برود می تواند از موضع معاون اول دعوت گذشته خود را از ایرانیان که قضا شده است تجدید کند و اگر به کاخ سفید نرود همچنان می تواند به سبک سالیانی نه چندان دور همتایان ایرانی را برای مذاکره در داخل آمریکا و یا هر نقطه مورد علاقه ایرانیان فرابخواند. دعوتی که با وجود نامه دبیرکل اتحادیه جهانی بین المجالس به رئیس شورای بین المجالس ایران به نتیجه نرسید چرا که ابراهیمبای سلامی رئیس وقت شورای بین المجالس ایران درخواست جانسون را برای رئیس جمهور وقت فرستاد و او نیز نامه را به حسن روحانی و وزیر امور خارجه آن زمان احاله داد و در پایان پاسخی به درخواست جانسون ارائه نشد. در کنار موضوع روابط ایران و آمریکا که هر از چند گاهی مطرح می شود و به نتیجه نمی رسد باب جدیدی برای گفت وگوهای ایران و آمریکا باز شده است. گفت وگوی نمایندگان مجالس دو کشور شاید نیاز به زمینه های کمتری از گفت وگوی دولت ها داشته باشد اما این گفت وگوها نیز به نتیجه نرسیده و تنها اقدام عملی در این باره که در سالیان گذشته انجام شده است ملاقات مهدی کروبی رئیس مجلس ششم در موزه متروپولیتن نیویورک با آرلن اسپکتر نماینده کنگره آمریکا بوده است. یکی از اصلی ترین دلایل به نتیجه نرسیدن این گفت وگوها تحولات داخلی و یا جوسازی های سیاسی جناح ها بوده به گونه ای که هر یک از جناح های سیاسی این گفت وگوها را به منزله رانتی برای خود می دانسته است به طوری که رئیس مجلس هفتم تلویحا تایید کرد که مهم این است که چه کسی گفت وگو کند. در هنگامه مجلس ششم سناتور جوزف بایدن برای مذاکره با همتایان ایرانی در داخل آمریکا و یا هر نقطه مورد علاقه ایرانیان اعلام آمادگی کرد و این تقاضا از سوی برخی از نمایندگان ایران با استقبال مواجه شد اما در پایان به نتیجه خاصی منجر نشد. پس از آن نیز گفت وگو با ایران و یا حتی سفر نمایندگان کنگره آمریکا به ایران در دفعات متعددی مطرح شد. اسپکتر و باب نی، از جمله سناتور های جمهوریخواه ایالت اوهایوی آمریکا نسبت به ملاقات رسمی بین اعضای کنگره آمریکا و پارلمان ایران ابراز امیدواری کردند. در آن زمان همچنین اخباری مبنی بر دیدار شام غیررسمی این سناتورها با محمدجواد ظریف، نماینده ایران در سازمان ملل متحد منتشر شد. این تقاضا چندی پس از آن مطرح شد که کمال خرازی، وزیر خارجه، در حاشیه اجلاس داووس در سوئیس دیداری با جوزف بایدن، عضو دموکرات کمیته روابط خارجی سنای آمریکا داشت. خرازی پس از این دیدار اعلام کرد که در حاشیه اجلاس داووس، بایدن به طور غیررسمی پیش آمد و گفت که مایل است صحبت کند. در همان زمان ریچارد باوچر، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که دولت آمریکا با سفر احتمالی گروهی از سناتورهای آمریکایی به ایران مخالفت نخواهد کرد.
طرح تقاضای نمایندگان کنگره آمریکا برای گفت وگو با نمایندگان مجلس ایران البته محدود به مجالس اصلاح طلب نبود و در مجلس هفتم نیز موضوع سفر نانسی پلوسی رئیس مجلس نمایندگان آمریکا و تام لانتوس رئیس کمیته خارجی مجلس نمایندگان آمریکا مطرح و البته تقاضای نانسی پلوسی برای سفر به ایران تکذیب شد.
براساس خبری که در آن زمان منتشر شد از نانسی پلوسی، رئیس مجلس نمایندگان آمریکا و تام لانتوس، رئیس کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان این کشور در کنفرانسی خبری در سانفرانسیسکو پرسیده شد بود که آیا پس از سفر اخیر به خاورمیانه تمایل دارند دیپلماسی شان را در این منطقه با سفری به ایران گسترش دهند و لانتوس در پاسخ گفته بود: اگر فقط از جانب خودم صحبت کنم، حاضرم فردا صبح سوار هواپیما (برای سفر به ایران ) شوم زیرا با وجود مسائل، مهم است که ما با آنها گفت وگو کنیم. وی ادامه داد: اگر از جانب خودم صحبت کنم حاضرم به ایران بروم و با شناختی که از رئیس مجلس دارم فکر می کنم او نیز ممکن است تمایل داشته باشد.
خبر سفر احتمالی رئیس دموکرات مجلس نمایندگان آمریکا، اما اظهار نظرهای نمایندگان مجلس و کارشناسان را به دنبال داشت و در حالی که برخی نمایندگان با نوعی استقبال در مورد آن سخن می گفتند اما بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس اظهار داشت که به نظر نمی رسد زمینه برای مذاکره جدی بین ایران و آمریکا وجود داشته باشد. در این زمینه باهنر نایب رئیس مجلس شورای اسلامی گفت: اگر مقامات پارلمانی آمریکا بخواهند برای شنیدن حرف ایران بیایند، منعی وجود ندارد، چراکه در غیر این صورت باید بدانند که ما حرف آنها را بسیار شنیده ایم.
محمدرضا باهنر با تاکید بر اینکه مقامات آمریکایی به این باور رسیده اند که ایران کشوری بزرگ و تاثیرگذار در منطقه است، گفت: آمریکایی ها می دانند که بدون جلب نظر ایران کاری از پیش نخواهند برد، لذا سر به سر ایران گذاشتن سودی را برای آنها حاصل نمی کند. به گفته نماینده مردم کرمان در مجلس، رفتار و زبان آمریکا در تصمیم ملت ایران کارساز نیست، بنابراین باید حقوق ملت ایران را به رسمیت بشناسند تا ما هم حقوق آنها را رعایت کنیم.
اما رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی نیز اظهار داشت: در فضایی که امروزه آمریکا ایجاد کرده است به نظر نمی رسد که زمینه برای مذاکره جدی بین ایران و آمریکا وجود داشته باشد. در توصیه 5 وزیرخارجه سابق آمریکا درباره مذاکره با ایران مجددا موضوع روابط ایران و آمریکا و همچنین مذاکرات پارلمانی کشورها مطرح شده است اما علاءالدین بروجردی رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس برقراری روابط مجالس ایران و آمریکا را مشروط به ارائه درخواست رسمی از سوی آمریکا قابل بررسی دانست.
کاظم جلالی، مخبر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی نیز با بیان اینکه آنچه که وزرای خارجه آمریکا مطرح کردند از یک نگرش واقع گرایانه از شرایط موجود جهانی و شرایط آمریکا بر می آید به ایلنا گفت: این مساله در سطح اندیشمندان و سیاستمداران آمریکایی در حال تقویت است تا جایی که در زمینه تکنولوژی هسته ای که ایران بحث ایجاد کنسرسیوم غنی سازی را مطرح کرد برخی از آنها این پیشنهاد را پذیرفته و بهتر دانستند که آن را در ایران تشکیل دهند. وی با بیان اینکه مذاکره بدون قید و شرط هیچ گاه خواسته رسمی آمریکا نبوده یادآور شد: این مساله همواره از سوی افراد غیررسمی و مقامات گذشته این کشور مطرح شده است، مقاماتی که امروز هیچ مسوولیتی در این کشور ندارند. بررسی درخواست مذاکره آمریکا با ایران تنها در شرایطی ممکن است که مقامات رسمی آمریکایی، رسما از جمهوری اسلامی ایران درخواست مذاکره کنند کمااینکه در مورد عراق چنین درخواستی را مطرح کردند و ما با آن موافقت کردیم.
جلالی در پاسخ به اینکه آیا می توان مذاکره با آمریکا را در سطحی به جز سطح دولت ها ادامه داد و آیا با توجه به درخواست رئیس پارلمان آمریکا برقراری روابط پارلمانی میان دو کشور ممکن است، اظهار داشت: تصمیم گیری برای گفت وگو و مذاکره در هر سطحی، در اختیار شورای عالی امنیت ملی است. مخبر کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی تاکید کرد: برقراری ارتباط میان پارلمان های ایران و آمریکا تنها در صورت تقاضای رسمی آمریکایی ها قابل بررسی است اما خانم پلوسی هرگز از ایران تقاضای رسمی برای روابط میان پارلمان ها نداشته و به اظهارات رسانه ای و تبلیغاتی در این زمینه بسنده کرده است. جواد کریمی عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس نیز گفت: در نظام جمهوری اسلامی ایران همواره پیش شرط هایی برای مذاکره با آمریکا مطرح بوده؛ چرا که مذاکره مبنایی برای برقراری ارتباط و عادی سازی روابط است.
وی در تشریح این پیش شرط ها به عدم تکرار اعمال تهدیدها و تحریم های گذشته علیه ایران از سوی آمریکا اشاره کرد و افزود: آمریکا باید رفتارش را نسبت به ایران تغییر داده و اموال و دارایی های ایران را که در کشور خود مصادره کرده است، پس بدهد. همچنین آمریکا برای تامین پیش شرط های ایران برای مذاکره، قطعنامه هایی را که در شورای امنیت علیه ایران صادر کرده است، از حیز انتفاع خارج کند و اصول مصوب نظام جمهوری اسلامی ایران مبنی بر دفاع از حقوق ملت ایران را به رسمیت بشناسد.