الگوهاى تغییر در ساختار شوراى امنیت

درباره تغییر در تعداد اعضاى شوراى امنیت نظرات و پیشنهادهاى بسیارى مطرح شده است. در پیشنهادى که کوفى عنان نیز از آن حمایت کرده بود. آمده است که تعداد اعضاى دائم شوراى امنیت از ۱۵ عضو به ۲۴ عضو افزایش یابد. در قالب سه الگو این افزایش تعداد اعضا تبیین شده است. به گزارش ایرنا اما باید توجه داشت که در هیچ یک از فرمول هاى توصیه شده حق وتو به بیش از ۵ کشور موجود اعطا نشده است. این موضوعى است که بحث هاى زیادى به تصویب دو سوم از ۱۹۱ عضو سازمان ملل برسد وبعد توسط قانونگذاران دو سوم این دولت ها از جمله پنج کشور عضو دائم، تصویب شود. در الگوى اول گفته شده آفریقا با ۵۳ کشور، هیچ عضو دائم در شوراى امنیت ندارد بنابراین به دو کشور آن حق عضویت دائم (بدون حق وتو) داده شود و چهار عضو چرخشى در این شورا داشته باشد.
آسیا و پاسیفیک که ۵۶ کشور را در بر مى گیرد، فقط یک عضو دائم (چین) دارد، پیشنهاد شده است کشورهاى این منطقه دو عضو دائم بدون حق وتو در شورا داشته باشد و سه عضو چرخشى. درباره اروپا که شامل ۴۷ عضو است الان سه عضویت دائم با حق وتودارد، پیشنهاد شده است یک عضو دائم بدون حق وتو اضافه شود و دوعضو چرخشى هم داشته باشد. در مورد قاره آمریکا با ۳۵ کشور که یک عضو دائم با حق وتو دارد، گفته شده است یک صندلى عضویت دائم بدون حق وتو اضافه شود و چهارسهمیه به صورت چرخشى هم براى آن در نظر گرفته شود.
بدین صورت، تعداد اعضا به ۲۴ عضو مى رسد که ۱۳ عضو آن به صورت چرخشى انتخاب مى شوند. در الگوى دوم گفته شده است که آفریقا فقط دو عضو چرخشى و چهار عضو دائم بدون حق وتو داشته باشد. آسیا هم دو عضو چرخشى و سه ثابت بدون حق وتو داشته باشد. اروپا دو عضو چرخشى و یک عضو ثابت دیگر داشته باشد و به آمریکا نیز دوعضویت چرخشى و سه عضویت غیر چرخشى داده شود. الگوى سوم پیشنهادى هم ترکیبى از دو مدل بالا است که تعداد سال عضویت و یا نحوه گزینش اعضاى ثابت و دائم تغییر داده شده.
براساس این مطالعات تعداد اعضاى داراى حق وتو ثابت باقى مى ماند. این اعتقاد وجود دارد که یک دفعه نمى توان آلمان، برزیل و ژاپن راداراى حق وتو کرد. به نظر مى رسد که این کشورها در مراحل بعدى یا به سمت اخذ حق وتو مى روند و یا اینکه با افزایش تعداد اعضاى دائم و چرخشى شوراى امنیت، به تدریج ارزش حق وتو کمرنگ شود. این موضوع براى بسیارى از کشورهایى که مى خواهند وارد شوراى امنیت شوند و آنها که نمى خواهند اعضاى جدید به این شورا بپیوندد اهمیت زیادى دارد. بیل رامل یک مقام وزارت خارجه انگلیس که نظرات خود را در اختیار کمیته اصلاحات سازمان ملل گذاشته است دراین باره مى گوید: هر کشورى که نام ببریم براى خود حقى در این شوراقائل است و این نوعى رقابت منطقه اى ایجاد کرده است. در قاره آفریقا، آفریقاى جنوبى، نیجریه و مصر در صدر مدعیان هستند. در آمریکا،مکزیک و آرژانتین درباره برترى برزیل در این مورد تردید دارند. درآسیا، پاکستان با حضور هند و چین با حضور ژاپن مخالف است. مصر خواستار عضویت دایم اعراب و مسلمانان در شورا است در حالى که اندونزى به دنبال آن است که به قول وزیر خارجه اش، صداى «اسلام میانه رو» شناخته شود. ایتالیا نمى خواهد تنها کشور مهم اروپاى غربى باشد که کرسى دائم در شوراى امنیت ندارد و آشکارا در پى خالى کردن جاى پاى آلمان است. ایتالیا به دنبال آن است که اتحادیه اروپا یک کرسى دائم در شورا داشته باشد. این در حالى است که منشور سازمان ملل فقط کشورها را به رسمیت مى شناسد نه گروهى از کشورها را. ژاپن تنها کشورى است که آمریکا نامزدى آن را براى عضویت دائم تأیید مى کند.
کالین پاول وزیر خارجه آمریکا در سخنرانى که در سائوپائولو ایراد کرد، به نظر رسید که از نامزدى برزیل حمایت مى کند اما مقامات وزارت خارجه آمریکا بلافاصله تصریح کردند که سخنان او مشروط است. در جریان دیدار اخیر ولادیمیر پوتین از برزیل، روسیه از عضویت دائم برزیل در شوراى امنیت حمایت کرد. آمریکا تامین کننده مالى اصلى سازمان ملل است و ۲۲ درصد بودجه این سازمان را تأمین مى کند. ژاپن با ۵/۱۹ درصد در ردیف دوم و آلمان با ۷/۸ درصد در ردیف سوم قرار دارند. انگلیس ۱/۶ درصد، فرانسه ۶درصد، چین ۱/۲ درصد و روسیه ۱/۱ درصد این بودجه را تأمین مى کنند. برزیل، آلمان، هند و ژاپن اخیرا یک لابى قدرتمند براى پیشبرد هدف خود در عضویت دائم شوراى امنیت تشکیل داده اند.