ره‌آورد چهارمین سفر نیویورک

زهرا میرزایى
ناحیه منهتن نیویورک ، منطقه‌اى که آخرین روزهاى تابستان میزبان نمایندگان حدود ۱۹۰ کشور جهان بود امسال نیز نقشى تازه از دیپلماسى ایران را به ثبت رساند. به گواهى گزارش هایى که در رسانه هاى کشور میزبان، امریکا درج شد، هیأت ایرانى از سفر ۵ روزه نیویورک با دستى پر بازگشت. سفر امسال دکتر احمدى نژاد نیز در همان فضاى ملتهب که دولتمردان امریکا و لابى صهیونیست ها به وجود آوردند انجام شد. با این حال، تلاش هاى همه جانبه این محافل هیچ خللى در برنامه هیأت بلند پایه دیپلماسى کشورمان ایجاد نکرد.
احمدى نژاد و تیم همراهانش از حضور در بزرگترین کانون افکارعمومى براى تبیین مواضع صلح جویانه و منطق محور جمهورى اسلامى ایران بهره جسته و ضمن انعکاس صدا و اندیشه مردم ایران، سیاست طرف هاى مخالف جمهورى اسلامى را از زوایاى گوناگون به نقد کشیدند. مرور آنچه در این پنج روز حساس نیویورک گذشت فرصتى فراخ مى طلبد اما با نگاهى گذرا به آنچه در این مدت بر خروجى تریبون هاى خبرى منتشر شد تصویرى روشن از نتایج چهارمین حضور دیپلماسى دولت نهم در سازمان ملل بدست مى دهد.
سکوى رسانه‌ها به جاى تریبون دانشگاه
این بار بیشترین زمان گفت و گوهاى رئیس جمهور با رسانه هاى ارتباط جمعى سپرى شد. شاید در میان رسانه هاى مکتوب و غیر مکتوب امریکا هیچ رسانه اى نبود که با رئیس جمهور کشورمان به گفت و گو ننشیند. در این فضاى باز وصریح گفت و گو هر آنچه از مسائل و ابهام هاى ذهنى شهروندان امریکا و غرب بود به بحث گذاشته شد. صحنه هاى مصاحبه رئیس جمهور در همه این گفت و گوها از سى ان ان تا نیویورک تایمز صحنه یک جدال فکرى بود که در آن سرشناس ترین مصاحبه گران و نخبگان رسانه اى امریکا تهاجمى ترین پرسش ها را پیش کشیدند. روایت برخوردهاى رئیس جمهور در این جدال هاى رسانه اى را باید از قلم همان نخبگان خواند. اغلب آنها از خونسردى و متانت دکتر احمدى نژاد و جواب هاى دقیق او و نقدهاى صریحى که بر سیاست هاى امریکا و صهیونیسم وارد مى کند ابراز شگفتى کرده اند.
نکته جالب توجه این است که نخبگان رسانه اى که طرف گفت وگوى رئیس جمهور بودند اغلب در رسانه هاى قدرتمند لابى یهودیان مشغول به کار هستند و چندان بى سبب نبود که تل آویو از آنچه در مصاحبه صریح و صمیمى لارى کینگ، اسطوره رسانه اى سى ان ان گذشت ابراز ناراحتى کرد. در مواقعى پرسش ها و گفت و گوهاى طرف هاى امریکایى لحنى جسارت آمیز و رنگ شیطنت به خود مى گرفت و آنها فهرستى از اتهام هاى کاخ سفید را در زمینه تروریسم به ایران وارد مى کردند اما رئیس جمهور با همان منش دانشگاه کلمبیا با حالتى صبورانه در پاسخ خویش تناقضات دیپلماسى امریکا و ردپاهاى آن در حوادث تروریستى را عیان مى کرد و دائم تأکید مى کرد که ریشه بى اطلاعى افکارعمومى امریکا از واقعیت هاى سیاسى از اینجا ناشى مى شود که دولت امریکا فرصت ارتباط و گفت وگو را از جامعه جهانى مى گیرد.
به این صورت بود که برخى از تحلیلگران امریکایى گفتند: رئیس جمهور ایران امسال به جاى دانشگاه هاى امریکا، رسانه ها را سکوى ارسال پیام خویش قرار داد و از تریبون هاى خبرى امریکا براى در تنگنا قرار دادن بوش بهره جست.
نشست‌هاى تأثیرگذار
بعد از تیم هاى رسانه اى دیدارهاى رئیس جمهور با طیف نخبگان دانشگاهى و مذهبى امریکا بازتابى گسترده یافت.
نخبگانى که ساعات زیادى از وقت هیأت ایرانى به گفت وشنود با آنان گذشت کسانى بودند که هنوز خاطره مناظره دانشگاه کلمبیا را در ذهن داشتند. از اظهارات این طیف که در رسانه ها منتشر شد به وضوح مى توان دریافت که آنها سال ها ایران و ایرانى را از دریچه اى نگریسته اند که دیپلماسى غرب ساخته است به این جهت شنیدن صداى تازه از ایران که در آن بر تعامل و همزیستى و تفاهم ملت ها تأکید مى شود از این جلسات صحنه هایى تاریخى خلق مى کند.
بر اساس آنچه رسانه هاى امریکا نقل کرده اند احمدى نژاد در یکى از جذاب ترین نشست هایش پذیراى نخبگان جوان امریکا بود. این نشست به گفت وگوى صریح یک ایرانى آرمانگرا با دانش آموختگان ایالات متحده تبدیل شد.
اهتمام رئیس جمهور در این نشست ها بر نشان دادن تصویرى ناب از سیماى انقلاب و مردم ایران و ارائه پیام ها و آرمان هاى نظام مقدس است. او به طور مکرر بر این نکته تأکید ورزید که آرمان هاى ایرانى به خودى خود جذاب و راهگشا است کافى است که فرصتى براى بروز و بیان پیدا کند و به این دلیل که ماهیت انسانى و عدالت خواهانه دارد آرمان هاى جهانى هستند.
این نکات در دیدار با متخصصان ایرانى نیز تبیین شد که ایران شأن تمدن سازى دارد و سزاوار آن است که در حرکت هاى بین المللى با موضوعیت عدالت و صلح نقش محورى داشته باشد. رئیس جمهور بارها تصریح کردند که جایگاه محبوب ایران اقتضا مى کند که در سطح بین المللى ظهور و برد لازم را داشته باشد. در بخش دیگرى از این سفر ایشان با روحانیان برجسته یهودى امریکا به گفت و گو پرداختند. نشستى که در آن عالمان یهودى از صهیونیسم تبرى جستند و رئیس جمهور کشورمان نیز به این شبهات پایان داد که تصورى که غرب از ایران در دنیا پخش مى کند و ایران را مخالف یهودى ها مى خواند نادرست و وارونه است.
راهبردهاى اصلاح ساختار نابرابر قدرت جهانى
سومین جنبه از فرصت هاى سفر نیویورک را باید در دیدارها و مذاکرات دیپلماتیک هیأت ایرانى در متن و حاشیه جلسات مجمع عمومى جست وجو کرد. مرکز این بخش از فعالیت دیپلماسى ایران نطق مهم رئیس جمهور براى نمایندگان بیش از ۱۹۰ کشور جهان بود و در حاشیه آن ده ها جلسه رایزنى و گفت و گو باید مورد تأمل قرار گیرد که احمدى نژاد در لابى سازمان ملل با سران جهان داشته است.
در همه این نشست هاى رسمى دکتر احمدى نژاد جهان بینى سیاسى تهران را تبیین کردند. در مهم ترین نطق اش ساختار جامعه بین المللى را از زوایاى گوناگون نقد کردند. ساختارى که توزیع قدرت در آن نامتناسب است و منابع قدرت و ثروت در انحصار عده اى معدود از قدرت ها است و همین دو عامل باعث شده نظام جهانى از وادى عدالت به دور افتد. نطق اصلى ایشان و مصاحبه هایش دعوتى براى اصلاح این روندهاى ناصحیح بود. در صریح ترین نقد خویش تأکید کردند که برخى از قدرت هاى جهانى مواضع خود، نگاه خود و دیدگاه خود را از طریق سازمان ملل اعمال مى کنند. یعنى سازمان ملل به جاى آن که محل بروز و ظهور مسئولیت هاى ملى ملتى شود و مشارکت بین الملل حوزه هاى ملى را در دنیا سازمان بدهد ابزارى براى برخى از قدرت هاى جهانى مى شود.
رئیس جمهور فهرستى از چالش هاى دنیا را ارائه کرد که در بسیارى از آنها آشکارا ردپاى قدرت هاى بزرگ دیده مى شود. از همین رو ترجیع بند سخنانش این بود که باید نظام مدیریتى امروز به نقد و چالش کشیده شود. در انجام این کار مهم، رئیس جمهور بیش از همه به اراده و نقش ملت ها باور دارد و معتقد است که قبل از هرچیز باید این تعریف کنار گذاشته شودکه جامعه بین الملل یک عرصه انحصارى دولت ها است. جهان به ثبات و آرامش نمى رسد مگر آن که اراده اى جهانى بر جهان حکومت کند یعنى تمام ملت ها در فرایند تصمیم گیرى ها مشارکت داشته باشند. با چنین روشى خود به خود نقش مجامع بین المللى دیگر مثل شوراى امنیت نیز زیر سؤال مى رود. از همین زاویه احمدى نژاد توانست بطلان سیاست هاى امریکا و شرکایش در مسئله هسته اى را اثبات کند. او منطق حاکم بر سیاست ایران را به این صورت بیان کرد که ایران عضو آژانس جهانى انرژى هسته اى هست، این سازمان جهانى موجودیت پیدا کرده تا انرژى هسته اى را براساس فرایند صلح آمیز مدیریت بکند و به تمام آنها بدهد. موضوع انرژى هسته اى ایران یک جریان کاملاً روشن و آشکار است و هیچ نقطه انحرافى درآن دیده نشده اما سازمان ملل به یک روند سیاسى تن داده و پرونده را به شوراى امنیت رسانده است.