کشورهای ضعیف و بحران مالی جهان

سیدحسین امامی مقدمه: بحران مالی بین‌المللی که چندی است در تمام محافل اقتصادی راجع به آن صحبت می‌شود ابتدا تحت‌تأثیر مشکلات موجود در بانک‌ها و مؤسسات آمریکایی شروع شد که وام‌های رهنی برای خرید مسکن در اختیار مشتریان خود قرار می‌دادند، اما آثار و پیامدهای آن به دیگر بخش‌های اقتصادی این کشور و حتی دیگر کشورها نیز سرایت کرد، به‌گونه‌ای که آثار این بحران اکنون در نظام مالی جهان به‌راحتی قابل مشاهده بوده و نه تنها آمریکا بلکه به جرأت می‌توان گفت که همه کشورهای جهان را تحت‌تأثیر قرار داده است، البته این تأثیر گاه مستقیم و گاه غیرمستقیم بوده است و مسلما بر تعدادی از کشورهای صنعتی و پیشرفته که دارای بازار مالی پیوسته‌ای با آمریکا هستند تأثیر مستقیم و زیاد اما در سایر کشورها تأثیر غیرمستقیم و کمتری دارد.

پایگاه بصیرت

بعید به‌نظر می‌رسد که این بحران، برای اقتصاد کشوری فرصت به حساب آید، اگر هم فرصتی به حساب ‌آید اثرات کوتاه‌ مدت و بلندمدت این بحران بر اقتصادش، مسلما از این فرصت کوتاه و زودگذر بیشتر خواهد بود.
اگرچه اقتصاد ما، مانند جزیره‌ای دورافتاده در اقتصاد جهانی است و ارتباط ما با اقتصاد جهانی قابل مقایسه با ارتباط کشورهای پیشرفته با همدیگر نیست، اما معبر اصلی ارتباط ما با اقتصاد جهانی، در درجه اول نفت و سپس میزان صادرات و واردات است.
میزان تبادلات ارزی ما با دنیا در حال حاضر، حدود ۱۴۰ تا ۱۵۰ میلیارد دلار است و هر تأثیری که بحران‌های اقتصادی بین‌المللی روی تبادلات مالی و تجارت بین‌الملل داشته باشد، به این میزان نیز منتقل خواهد شد.
اقتصاد ایران عمدتا به‌دلیل صادرات نفت و واردات کالا در ارتباط با اقتصاد جهانی قراردارد. این ارتباط محدود، اگرچه به مانعی در راه رشد و توسعه اقتصادی این کشور و ایفای نقشی درخور توجه در اقتصاد بین‌المللی بدل شده است، ولی در دوران‌های بحران در اقتصاد بین‌المللی، اقتصاد بسته‌ ایران این حُسن را دارد که تا حدودی از تأثیرات بحران یادشده در امان می‌ماند. جدا از استدلال‌ها و بحث‌های فوق درباره چند و چون تأثیر بحران مالی کنونی بر اقتصاد ایران، دست‌کم تبعیت احتمالی قیمت نفت از این بحران امری نیست که کسی در ایران نسبت به آن بی‌تفاوت و غیرحساس باشد. بنا به تجربه، اگر بحران کنونی به کند شدن آهنگ رشد اقتصادی دنیا بینجامد، طبعا قیمت نفت نیز تنزل خواهد کرد.