نفت هر روز ارزان‌تر از دیروز

گروه اقتصاد: دو، سه روز گذشته روزهای امیدوارکننده‌ای برای بازار نفت بود. امیدواری نسبت به کاهش سقف تولید اوپک و قوت گرفتن احتمال افزایش قیمت نفت موجب شد تا در روزهای گذشته بازارهای جهانی نفت روی خوش نشان داده و رشد قیمت داشته باشد. اما روز گذشته و در آستانه برگزاری نشست اضطراری اوپک ورق برگشت و قیمت هر بشکه نفت سبک آمریکا با بیش از دو دلار کاهش به 69 دلار و 53 سنت رسید. برگزاری نشست اضطراری اوپک هرچند عاملی قوی برای افزایش قیمت‌ها بود اما در مقابل افزایش نشانه‌های بروز رکود اقتصادی در جهان، کاهش تقاضای جهانی برای نفت و نیز افزایش ارزش دلار قیمت نفت را در ماه‌های اخیر کاهش داده است. به گزارش بلومبرگ، آنتونی نونان مدیر موسسه میتسوبیشی در مورد کاهش قیمت نفت می‌گوید: کاهش قیمت‌ها به دلیل رکود اقتصادی و کاهش تقاضاست و شاید بازار واکنش چندانی نسبت به اقدام اوپک در مورد کاهش تولید نشان ندهد. البته در ماه‌های گذشته افزایش ارزش دلار نیز به عنوان دلیلی مهم در راستای کاهش شدید قیمت نفت عنوان شده است. در ماه جولای که قیمت نفت به 147 دلار در هر بشکه رسید ارزش یورو 59/1 دلار گزارش شده بود. این در حالی است که در حال حاضر ارزش هر یورو 29/1 دلار گزارش شده است. به دنبال بحران اقتصادی حاکم بر اروپا و آمریکا انتشار خبری مبنی بر احتمال کاهش نرخ بهره از سوی بانک مرکزی اتحادیه اروپا علت افزایش ارزش دلار عنوان شده است. در حالی که بار دیگر قیمت نفت مسیر سقوط را در پیش گرفته است، مقامات نفتی جهان امیدوارند تا تصمیم اوپک در نشست 24 اکتبر (روز جمعه) روند سقوط قیمت نفت را تا حدود زیادی تعدیل کند.
اگرچه اوپک امیدوار است که با کاهش سقف تولید خود بتواند تعدیل بازار نفت را تضمین کند اما کارشناسان اعتقاد دارند که آینده چندان قابل پیش‌بینی نیست و حتی این احتمال وجود دارد که کاهش تولید اوپک نتواند بر اثرات ناشی از بحران‌های مالی جهان فائق آمده و از کاهش بیشتر قیمت‌ها جلوگیری به عمل آورد. هرچند در ماه‌های گذشته کارشناسان پیش‌بینی کرده بودند که قیمت نفت حتی به بشکه‌ای 200 دلار نیز خواهد رسید اما اکنون روند پرشتاب کاهش قیمت‌ها موجب شده است تا از نگاه تحلیلگران آینده بازار نفت غیرقابل پیش‌بینی جلوه کند. کارشناسان تنها با تکیه بر این موضوع که علت کاهش قیمت نفت در ماه‌های اخیر افزایش ارزش دلار بوده است مدعی هستند که خسارت ناشی از این امر موجب می‌شود که کشورهای صادرکننده نفت بهای آن را بالا برند. در عین حال کارشناسان بحران مالی بین‌المللی را نیز عاملی در راستای کاهش قیمت نفت عنوان می‌کنند و معتقدند: بحران مالی باعث می‌شود که سرمایه‌گذاری از حوزه‌هایی که ناامن تشخیص داده می‌شود، به حوزه‌های امن منتقل شود. در دوره اخیر ذهنیت بازار این بوده است که طلا و نفت مطمئن هستند و به این دلیل در بورس خواهان داشته‌اند.
بدین‌ترتیب پیش‌بینی می‌شود که اگر بحران مالی بین‌المللی تحت کنترل درآید، بهای نفت کاهش بیشتری خواهد داشت. البته حجت‌الله غنیمی‌فرد معاون سرمایه‌گذاری شرکت ملی نفت ایران موضوع انتخابات آمریکا را نیز در کاهش قیمت نفت دخیل می‌داند. او پیش‌بینی کرده است که پس از انتخابات آمریکا در چهارم نوامبر (14 آبان) بازار نفت‌خام روند کاهشی خود را کنترل می‌کند. غنیمی‌فرد گفت: کاهش قیمت نفت که از آمریکا شروع شد و به اروپا و در نهایت آسیا کشیده شد، به دلیل نزدیک شدن به انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا بوده است. البته بخش دیگری از این کاهش قیمت نیز به دلیل افزایش بی‌رویه تولید نفت‌خام در ماه جولای بوده است و قسمتی از آن نیز مربوط به رکود اقتصادی به ویژه در غرب و به دنبال آن در آسیاست.
غنیمی‌فرد تاکید کرد: اطلاعات فعلی از تحلیل بازار غرب نشان می‌دهد که با توجه به بحران اقتصادی که منجر به کاهش قیمت‌ها شده است در ماه‌های آینده قیمت نفت کمتر نیز شود ولی در عین حال تشدید کاهش قیمت خطر اقتصادی نبودن تولید را به وجود می‌آورد. غنیمی‌فرد به افزایش هزینه تولید اشاره کرد و افزود: هزینه تولید در برخی مناطق به حدود 60 دلار در هر بشکه می‌رسد. در عین حال کاهش قیمت نفت موجب می‌شود تا برخی از تولیدکنندگان از چرخه نفت خارج شوند یا با توجه به هزینه‌های هنگفت سود بسیار ناچیزی داشته باشند. او افزود: از سوی دیگر سیاست‌های غرب به ویژه آمریکا در میان‌مدت این است که وابستگی خود را به نفت اوپک کم کند که البته با قیمت‌های پایین نفت این امر امکان‌پذیر نیست. زیرا آمریکا با 25 درصد کل مصرف دنیا ملزم است وابستگی خود به اوپک را همچنان حفظ کند. در عین حال که اگر بخواهد وابستگی خود را به اوپک کم کند باید نفت‌خام مورد نیاز خود را از کشورهایی وارد کند که میزان تولید در آنها کم است ولی هزینه تولید در آنها بالاست. به نظر می‌رسد سیاست‌های آمریکا عدم وابستگی به اوپک را دنبال می‌کند و پس از سال جدید میلادی قیمت نفت را در سطوح پایین خواهیم دید. اگرچه کارشناسان نسبت به پیش‌بینی قاطع در مورد بازار نفت اظهار ناتوانی کرده‌اند اما همین پیش‌بینی‌های جسته و گریخته نیز حکایت از کاهش قیمت‌ها دارد و بنابراین بازار چندان در پی آن نیست که کاهش تولید اوپک بتواند به یکباره همه‌چیز را در بازار تغییر دهد. در عین حال به نظر می‌رسد که اوپک تمام تلاش خود را به کار بسته و در بیشترین سطح ممکن نسبت به کاهش تولید اقدام کند تا بتواند حداکثر تاثیر را بر بازار نفت داشته باشند. کاهش 8/11 درصدی واردات نفت و فرآورده‌های نفتی در ماه سپتامبر از سوی بزرگ‌ترین مصرف‌کننده نفت جهان خود نمادی قابل تامل برای کاهش چشمگیر میزان تقاضای نفت در جهان است. در عین حال با سرایت دامنه‌های بحران اقتصادی آمریکا به اروپا میزان تقاضای نفت در اروپا نیز کاهش یافته و بر جدیت اوپک برای کاهش میزان تولید خود در ماه‌های آتی افزوده است. اگرچه تولید سه میلیون بشکه‌ای از سوی ایران مطرح است اما به نظر نمی‌رسد که اوپک این میزان کاهش تولید را طی یک مرحله اعمال کند هرچند میزان کاهش تولید این سازمان طی دو مرحله از سه میلیون بشکه نیز فراتر رود. محمدعلی خطیبی نماینده دائم ایران در اوپک در مورد کاهش تولید اوپک گفت: میزان کاهش احتمالی بین یک تا سه میلیون بشکه در روز خواهد بود.
البته برخی کاهش تقاضای جهانی را تا سه میلیون بشکه نیز برآورد کرده‌اند ولی بیشتر اظهارنظرها حدود دو میلیون بشکه است.
غلامحسین نوذری وزیر نفت پیش از این با اشاره به کاهش 8 تا 10 درصدی تقاضای نفت‌خام میزان کاهش سقف تولید اوپک را بین 2 تا 5/2 میلیون بشکه در روز پیش‌بینی کرده بود. به نظر می‌رسد اوپک کاهش دومرحله‌ای را در دستور کار قرار دهد و این میزان کاهش را یکباره بر بازار تحمیل نکند.