احساساتی نشوید، بودجه تورمی را فراموش کنید

گروه اقتصاد: اگر دولت روند بودجه نویسی سال 83 و 84 را دنبال می کرد، امروز تورم تک رقمی می شد. این جمله ای است که مصباحی مقدم رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس با خبرگزاری ایلنا در میان گذاشت. این جمله، صرفا یکی از ده ها جمله هشدارآمیز و توام با تاسف و نگرانی اقتصاددانان و نمایندگان مجلس است که ابراز شده است. این نوع نگرانی ها با تاکید دولت محافظه کار نهم بر سیاست های مالی (بودجه ای) انبساطی و تورم زا، به طور مکرر اظهار می شود.
مطابق قانون برنامه 5 ساله چهارم توسعه 88-1384 مقرر شد که دولت تمهیداتی بیندیشد که در زمان اجرای این برنامه، نرخ تورم به زیر 10 درصد برسد.
نرخ تورم رابطه ای عکس با قدرت خرید مردم دارد؛ با افزایش نرخ تورم، قدرت خرید مردم کاهش می یابد. یکی از تبعات افزایش تورم، گسترش بی عدالتی است و زیاد شدن شکاف درآمدی میان فقرا و محرومان و ثروتمندان.
با این حال افزایش بی سابقه قیمت نفت، دولت نهمی ها را به هیجان آورد و آنها تصور کردند با خرج کردن این درآمدها می توانند کشور را به قله های پیشرفت برسانند.
در حال حاضر نرخ تورم اقلام خوراکی و آشامیدنی به فراتر از 34 درصد رسیده است. براساس آمارهای بانک مرکزی می توان گفت قدرت خرید ایرانیان در این بخش حداقل به میزان 34 درصد از بین رفته است.
برخلاف نص صریح قانون برنامه چهارم توسعه، نه تنها تورم به زیر 10 درصد نرسید، بلکه به بیش از 23 درصد در شهریورماه سال جاری رسیده است.
رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس، تورم فعلی را نتیجه سیاست های دولت در بودجه جاری توصیف کرد و ابراز داشت: تورم فعلی نتیجه بودجه پیشنهادی دولت و نیز متمم هایی است که ارائه کرده است. لذا دولت باید در بودجه جدید سیاست انقباضی را دنبال کرده و با رعایت انضباط مالی از بروز کسری بودجه و تورم حاصل از آن جلوگیری کند.
مصباحی مقدم به موضوع کسری بودجه های دولت اشاره کرد و گفت: اگر دولت 7 هزار میلیارد تومان بدهی خود به بانک ها را بپردازد و همچنین 8 هزار میلیارد تومان به کفایت سرمایه بانک های دولتی اختصاص دهد، کسری بودجه پنهانی خواهد داشت که مزید بر کسری بودجه بالفعل ناشی از مطالبات آموزش و پرورش می شود.
وی با بیان اینکه هنوز برای تامین کسری بودجه آموزش و پرورش چیزی از دولت نشنیدیم، گفت: همه نمایندگان از بالابودن نرخ تورم ناراضی هستند اما وقتی بودجه ای را تصویب کردند که اتکای آن به نفت بود، باید پیش بینی افزایش نرخ تورم را می کردند. مصباحی مقدم خاطرنشان کرد: نمی توان تنها دولت را ملامت کرد. نمایندگانی که خود بودجه را تصویب کردند نیز باید ملامت شوند.
تصور اشتباه دولت از بودجه
رئیس اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران در گفت وگو با خبرگزاری مهر گفت: متاسفانه نظرخواهی از اتاق در بودجه های سنواتی تا به حال نهادینه نشده است. شاید در گذشته تصور این بوده که بودجه عبارت از تصمیم گیری مالی دولت برای خودش است، لذا بودجه به بخش خصوصی ارتباطی ندارد اما این تصور بسیار اشتباه است.وی با ارائه پیشنهادهایی به دولت برای تدوین بودجه سال 88 تاکید کرد: اگر قرار بر تدوین بودجه سال آتی به صورت <سنتی- سنواتی> باشد، عملکرد نیز چیزی شبیه گذشته خواهد بود.
بودجه 88 «کاتالیزوری» برای اجرای اصل 44
محمد نهاوندیان با ارائه پیشنهادهایی به دولت برای تدوین بودجه سال 88 کل کشور گفت: تدوین بودجه سال 88 کل کشور خود می تواند <کاتالیزوری> برای اجرای واقعی سیاست های کلی اصل 44 قانون اساسی باشد. نهاوندیان با تاکید بر ضرورت در نظر گرفتن این نکته در اقتصاد ایران اظهار داشت: از سوی دیگر باید توجه داشت که مقصود از واگذاری، واگذاری بنگاه نیست بلکه واگذاری امور به معنای باز کردن فضا برای احساس آزادی فعالان بخش خصوصی و رقابتی دیدن فضا است.
دولت همچنان بزرگ‌ترین بنگاه اقتصادی
نهاوندیان اظهار داشت: علت غلط بودن این تصور این است که هنوز هم دولت بزرگ ترین بنگاه اقتصادی در ایران به شمار می آید، یعنی نقش تصدی گرایانه و درآمد هزینه ای دولت بیش از هر بنگاه دیگری است و این آثار بسیار جدی و عمیقی در اولویت گذاری های تصمیم های فعالان اقتصادی دارد، به این جهت حتما مشاوره با فعالان اقتصادی در اثربخشی تصمیم های بودجه ای دولت موثر است که امیدواریم امسال شاهد این موضوع باشیم.
کاهش بیشتر قیمت نفت بر ایران تاثیر منفی دارد
مسعود نیلی عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف در همایش <بحران در آمریکا یا آمریکا در بحران> در رابطه با اینکه مساله بحث مالی آمریکا که هنوز به اقتصاد آن سرایت نکرده است، چه ابعاد و پیامدهایی خواهد داشت، گفت: کشورهای صنعتی در دوران حیات خود با پدیده چرخه تجاری مواجه اند و در دوره ای رونق دارند و در دوره دیگر با رکود مواجه می شوند. بنابراین این اتفاق ممکن است منجر به پدیده رکود در کشورهای پیشرفته صنعتی شود و البته نقطه شروع آن از آمریکا باشد و آمریکا از آن لحاظ مهم است که نقطه شروع واقع شده است چرا که اقتصاد آمریکا بسیار بزرگ است و 21 درصد تولید ناخالص دنیا برابر با تولید ناخالص آمریکا است در حالی که کشورهای منطقه یورو به اضافه انگلستان نزدیک به اقتصاد آمریکا است و در واقع تولید ناخالص آمریکا یک پنجم دنیا است. وی در رابطه با اینکه بحث مالی در چه وضعی است، گفت: بازارهای مالی نسبت به سال قبل بسیار بزرگ شده است و حتی از دولت های خود بزرگ تر شده اند همچنین تکنولوژی مدرن باعث شده ابزار جدید در بازار مالی مطرح شود. از طرف دیگر بازارهای مالی جهانی شده اند و سخت می توان فهمید چه کسانی در موسسه های مالی مشارکت دارند و این موضوع باعث می شود که مشکلات ایجادشده سریع به کشورهای دیگر تسری یابد.
نیلی با اشاره به گزارش صندوق بین المللی پول گفت: 113 بحران مالی در سه دهه گذشته در گزارش صندوق بین المللی پول بررسی شده و در این گزارش بحران های مالی به سه دسته تقسیم می شوند؛ بحران نرخ ارز، بحران سازمان بورس یا بازار سهام و بحران سیستم بانکی. که البته بحران سیستم بانکی در بخش مسکن بیشتر از بحران در بازار بورس آثار دارد چرا که بخش مسکن ارتباط عمیق با خانوارها دارد.
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف گفت: اگر در آمریکا رکود جدی اتفاق افتد، در سال آینده کشورهای اصلی و بزرگ دنیا گرفتار رکود خواهند شد و احتمال کاهش قیمت نفت از چیزی که در دو ماه اخیر اتفاق افتاده بیشتر می شود و تداوم کاهش قیمت نفت که امری دور از ذهن نیست بر کشورمان نیز تاثیر خواهد داشت.
لطفا بحران مالی آمریکا را ناشی از چاپ دلار ندانید!
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی شریف تصریح کرد: لایحه 700 میلیارد دلاری سند سه صفحه ای بود که ظرف این مدت کم تغییرات زیادی داشت و الان به کتابی 451 صفحه ای تبدیل شده است. بنابراین کار زیادی روی آن انجام شده و باید مواظب باشیم در برداشت از این اتفاق دچار اشتباه نشویم؛ چراکه برخی می گویند این موضوع توسط چاپ اسکناس اتفاق افتاده و البته چاپ اسکناس بی معنا است و این تعبیر غیرواقعی به نظر می رسد. نیلی افزود: البته لازم به ذکر است که در سیاست آمریکا دولت سازوکار بانک ها را برهم نمی زند و تنها اقداماتی درمانی انجام می دهد و پس از حل مشکل کارها توسط خود بانک ها اداره خواهد شد و دخالت دولت به معنی دولتی کردن بانک ها نیست.
احساساتی نشویم
نیلی با تاکید بر اینکه ما باید نان بهره وری خود را بخوریم، گفت: باید مواظب شکل گیری روان شناسی خاصی در خودمان باشیم چرا به این فکر نمی کنیم که خودمان می خواهیم چه کار کنیم؟ و باید مواظب باشیم دچار شعارگرایی و احساسات نشویم. وی در ادامه در جواب اینکه برنده جایزه نوبل نیز در مورد از کارافتادگی نظام سرمایه داری صحبت کرده است؟ گفت: وقتی کلمات را به زبان فارسی برمی گردانیم مشکل ایجاد می شود. آمریکا اقتصاد دانان لیبرالی دارد که با اینجا فرق می کند و معتقدند دولت به جز فراهم کردن امنیت وظیفه دیگری ندارد که البته لایه باریکی را تشکیل می دهند در نتیجه آنها به علم اقتصاد حمله نکرده اند در حالی که در ترجمه ما اینطور تصور می شود.
بدون اقتصاد پا در هوا هستیم
این اقتصاددان با لحن انتقادی افزود: ما اقتصاد را یاد می گیریم که نفی اش کنیم اما باید اقتصاد را یاد بگیریم تا آن را بفهمیم و درست این است که هر چه را که در ذهن مان حذف می کنیم جایگزینی داشته باشد؛ چرا که در غیر این صورت پا در هوا خواهیم ماند. وی در پایان در پاسخ به این سوال که اثرات تحریم آمریکا بر ایران چیست؟ گفت: اگر کاهش قیمت نفت افزایش داشته و تشدید پیدا کند با توجه به اینکه اقتصاد ما بسیار به نفت ارتباط دارد بر ایران تاثیر خواهد داشت.