نیاز بودجه ایران به نفت 90 دلاری

گروه اقتصاد: صندوق بین المللی پول در تازه ترین گزارش چشم انداز اقتصادی خاورمیانه و آسیای مرکزی به ارزیابی 13شاخص مهم اقتصادی ایران و منطقه از سال 2000 تا سال 2009 پرداخته است و در این گزارش به بررسی آثار بحران مالی بین المللی در کشورهای آسیایی و خاورمیانه پرداخته است. در این بررسی با توجه به اینکه بیشترین دارندگان ذخایر نفت و گاز در جهان در این منطقه قرار گرفته اند نقش نفت و کاهش کنونی قیمت ها بیش از هر بخش دیگری مدنظر قرار گرفته است. چراکه اکنون و همزمان با کاهش بهای نفت تا مرز60 دلار در بازار جهانی، اقتصاد بسیاری از کشورهای منطقه ازجمله ایران تحت الشعاع قرار گرفته تا جایی که مجامع معتبر بین المللی از جمله صندوق بین المللی پول در گزارش های متعددی نسبت به عواقب کاهش بیشتر بهای نفت بر اقتصاد کشورهای در حال توسعه و نفت خیز ازجمله ایران هشدار داده است و در این بین نفت کمتر از 90 دلار را برای اقتصاد ایران بحران زا عنوان کرده است و کارشناسان این رقم را عاملی برای افزایش کسری بودجه عمومی دانسته اند.
کاهش رشد اقتصادی ایران تا سال 2009
در گزارش صندوق بین المللی پول به وضعیت رشد اقتصادی واقعی کشورهای منطقه پرداخته شده است. میانگین رشد واقعی اقتصادی کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی طی سال های 2000 تا 2004 به 3/5 درصد، سال 2004 به 2/6، سال 2005 به 2/6، سال 2006 به 5/6 و سال 2007 به 5/6 رسید. این رقم طی سال 2008 به 4/6 و سال 2009 نیز به 9/5 درصد خواهد رسید. رشد اقتصادی ایران نیز طی سال 2007 بالغ بر 4/6 بود که این رقم طی سال 2008 روند کاهشی در پیش می گیرد و به 5/5 درصد و در سال آینده به 5 درصد خواهد رسید. رشد اقتصادی عربستان نیز از 5/3 درصد در سال 2007 به 9/5 درصد در سال 2008 و 3/4 درصد در سال 2009 خواهد رسید.
میانگین رشد اقتصادی کشورهای کم درآمد شامل افغانستان، ارمنستان، جیبوتی، گرجستان، قرقیزستان، موریتانی سودان، تاجیکستان، ازبکستان و یمن نیز در سال های 2008 و 2009 به ترتیب به 9/6 و 4/7 درصد خواهد رسید. این رقم برای کشورهای نوظهور منطقه شامل مصر، اردن، لبنان، مراکش، پاکستان و تونس نیز به ترتیب 4/6 و 9/4 درصد پیش بینی شده است.
کاهش 4/5 درصدی رشد بخش غیرنفتی ایران
بر اساس گزارش صندوق بین المللی پول میانگین رشد واقعی بخش غیرنفتی کشورهای صادرکننده نفت منطقه طی سال های 2000 تا 2004 به 1/6 درصد، سال 2004 به 7 درصد، سال 2005 به 1/7، سال 2006 به 5/7 و سال 2007 به 5/7 رسید و این رقم طی سال 2008 به 7/6 و سال 2009 به 4/6 درصد خواهد رسید. رشد بخش غیرنفتی ایران طی سال های 2000 تا 2004 به 6 درصد، سال 2004 به 4/5، 2005 به 3/5، 2006 به 2/6 و 2007 به 7 درصد رسید. این رقم طی سال 2008 به 9/5 و 2009 به 4/5 درصد خواهد رسید.
رشد بخش غیرنفتی کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس در سال 2007 به 3/7 رسید و در سال های 2008 و 2009 به ترتیب 2/7 و 9/6 درصد خواهد بود.
رشد بخش نفتی کشورهای صادرکننده نفت نیز طی سال های 2000 تا 2004 به 8/4 درصد رسید و این رقم در سال های 2005 تا 2007 به ترتیب 7/4، 1/4 و 1/3 بوده، در سال های 2008 و 2009 به 5/4 و 4/4 درصد خواهد رسید.
رشد بخش نفتی ایران طی سال های 2000 تا 2004 بالغ بر 5/3 و در سال 2007 بالغ بر 9/0 درصد بوده و طی سال های 2008 و 2009، 2 درصد خواهد بود.
کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نیز رشد نفتی 8/1 درصدی در سال 2007 را تجربه کردند و این رقم در سال های 2008 و 2009 به 5/6 و 5/4 درصد می رسد.
افزایش تولید نفت ایران تا 3/4 میلیون بشکه
بر اساس این گزارش میزان تولید نفت کشورهای منطقه به طور میانگین طی سال های 2000 تا 2004 به 5/22 میلیون بشکه در روز رسید و این رقم طی سال 2005 به 3/27، سال 2006 به 9/27 و 2007 به 9/27 رسید و طی سال 2008 به 4/29 و سال 2009 به 6/30 میلیون بشکه در روز می رسد. میزان تولید نفت ایران نیز در سال های 2000 تا 2004 به 6/3 میلیون بشکه در روز، سال 2005 به 4،سال 2006 به 1/4 و سال 2007 نیز به 1/4 رسید. پیش بینی می شود این رقم در سال های 2008 و 2009 به ترتیب به 2/4 و 3/4 میلیون بشکه در روز برسد.
میزان صادرات نفت ایران نیز طی سال های 2000 تا 2004 به 3/2 میلیون بشکه در روز رسید و طی سال های 2005 تا 2007 به 4/2،4/2 و 5/2 رسید. این رقم در سال های 2008 و 2009 به 5/2 و 6/2 میلیون بشکه در روز خواهد رسید.
نرخ تورم 17 درصدی در خاورمیانه
صندوق بین المللی پول در بخشی از این گزارش با اشاره به روند رو به رشد تورم در سطح جهان به بررسی نرخ تورم در بین کشورهای منطقه طی ماه های اخیر پرداخت و نوشت: نرخ تورم در کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی به 17 درصد رسیده است که نرخ تورم مواد غذایی بیش از 6/22 درصد و نرخ تورم سوخت و انرژی نیز بیش از 1/15 درصد بوده است. نرخ تورم در بین کشورهای صادرکننده نفت منطقه بیش از 9/15 درصد بوده که نرخ تورم مواد غذایی در این کشورها 4/20 درصد و افزایش قیمت سوخت و انرژی در این کشورها بیش از 2/18 درصد بوده است. نرخ تورم کشورهای کم درآمد منطقه نیز به 19 درصد رسید که در این بین رشد قیمت مواد غذایی در این کشورها 8/25 درصد و افزایش قیمت سوخت و انرژی نیز 12 درصد اعلام شده است.
نرخ تورم کشورهای نوظهور و در حال توسعه نیز به 9/18 درصد رسیده که نرخ افزایش قیمت مواد غذایی در این کشورها 5/26 درصد و افزایش قیمت انرژی 9/11 درصد بوده است.
بودجه متعادل ایران با نفت 90 دلاری
در ادامه این گزارش صندوق بین المللی پول به وضعیت تراز مالی کشورهای صادرکننده نفت منطقه پرداخت و قیمت مناسب نفت برای برقراری تعادل در بودجه سال 2008 کشورهای منطقه را به شرح زیر اعلام کرد: الجزایر 56 دلار، آذربایجان 40، ایران 90، عراق 111، قزاقستان 59، لیبی 47، کویت 33، بحرین 75، قطر 24، عربستان 49 و امارات 23 دلار.
به عبارت دیگر کشورهای منطقه خاورمیانه و آسیای مرکزی برای دستیابی به بودجه متعادل در سال 2008 به میانگین قیمت 57 دلاری برای هر بشکه نفت نیاز دارند که این رقم برای کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به 47 دلار می رسد.
حداقل تورم امسال 25 درصد
میانگین نرخ تورم کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی نیز طی سال های 2000 تا 2004 به 4/5 درصد، سال 2005 به 4/6، سال 2006 به 2/7 و سال 2007 به 5/9 رسید. این رقم در سال 2008 به 9/14 و سال 2009 به 5/13 درصد خواهد رسید.
نرخ تورم کشورهای صادرکننده نفت طی سال های 2000 تا 2004 به 6/5، سال 2005 به 6/6، سال 2006 به 7 و سال 2007 به 10درصد رسید. این رقم در سال 2008 به 7/15 و در سال 2009 به 6/13 درصد خواهد رسید.
نرخ تورم ایران طی سال های مذکور همواره دو رقمی بوده است و طی سال های 2000 تا 2004 به 3/14 درصد رسیده است. این رقم طی سال 2005 به 4/13، سال 2006 به 7/11 و سال 2007 به 2/17 رسید. نرخ تورم ایران در سال 2008 به 25 و سال 2009 به 8/22 درصد خواهد رسید.
در واقع ایران، عراق و آذربایجان بیشترین نرخ تورم را در بین کشورهای صادرکننده نفت منطقه دارند.
نرخ تورم کشورهای عربی شورای همکاری خلیج فارس نیز از 3/6 درصد در سال 2007 به 5/11 و 10 درصد در سال های 2008 و 2009 خواهد رسید.
کاهش رشد نقدینگی در ایران تا  3/13 درصد در سال
میانگین رشد نقدینگی در بین کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی طی سال های 2000 تا 2004 به 2/16 درصد رسید و این رقم طی سال 2005 به 5/20 درصد، 2006 به 6/24 درصد و سال 2007 به 2/25 درصد افزایش یافت. این رقم در 2008 به 25 درصد و سال 2009 به 3/21 درصد خواهد رسید. رشد نقدینگی در کشورهای صادرکننده نفت منطقه از 8/27 درصد در سال 2007 به 9/27 و 1/23 درصد طی سال های 2008 و 2009 خواهد رسید. رشد نقدینگی در ایران نیز طی سال های 2000 تا 2004 به 1/30 درصد رسید و این رقم طی سال 2005 به 6/33، 2006 به 2/39 و 2007 به 6/28 رسید. رشد نقدینگی در ایران در سال 2008 نیز به 32 درصد افزایش می یابد اما در سال 2009 با کاهش به 3/31 درصد خواهد رسید. رشد نقدینگی در کشورهای شورای همکاری خلیج فارس نیز از 1/27 درصد در سال 2007 به 6/26 و 3/22 درصد در دو سال بعد می رسد.
بدهی‌های دولتی ایران در مرز 30 درصد
میزان کل بدهی های دولتی کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی طی سال های 2000 تا 2004 معادل 4/60 درصد تولید ناخالص داخلی این کشورها بوده است و این رقم طی سال 2005 به 2/45 درصد، سال 2006 به 6/38 درصد و سال 2007 به 5/33 درصد رسید. این رقم در سال 2008 به 6/29 درصد و سال 2009 به 27 درصد خواهد رسید.
میزان بدهی های دولتی ایران نیز طی سال های 2000 تا 2004 به بیش از 4/23 درصد تولید ناخالص داخلی رسید و سپس طی سال های مذکور به ترتیب به 7/23 درصد در سال 2005، 7/19 درصد در سال 2006 و 2/17 درصد در سال 2007 رسید. این رقم در سال های 2008 و 2009 به 4/13 و 5/11 درصد خواهد رسید.
افزایش واردات ایران تا 97 میلیارد دلار
میانگین صادرات کالاو خدمات کشورهای منطقه طی سال های 2000 تا 2004 نیز به بیش از 3/402 میلیارد دلار رسید و این رقم طی سال 2005 به 4/776، سال 2006 به 4/944 و سال 2007 به 5/1114 رسید. صادرات کالاو خدمات کشورهای منطقه در سال 2008 به 6/1595 میلیارد دلار و در سال 2009 نیز به بیش از 7/1629 میلیارد دلار خواهد رسید. میزان صادرات ایران نیز طی سال های 2000 تا 2004 به 8/35 میلیارد دلار رسید و این رقم طی سال های 2005 تا 2007 به ترتیب به 8/70، 2/82 و 1/99 میلیارد دلار رسید. صادرات ایران در سال های 2008 و 2009 نیز به 6/127 و 6/123 میلیارد دلار خواهد رسید.
ایران از نظر صادرات کالاو خدمات پس از عربستان و امارات در جایگاه سوم منطقه قرار دارد. میزان صادرات کشورهای کم درآمد منطقه نیز از 4/15 میلیارد دلار در طول سال های 2000 تا 2004 به 4/25 در سال 2005، 2/30 در سال 2006 و 38 در سال 2007 رسید. این رقم در سال 2008 به 2/50 و در سال 2009 به 7/52 خواهد رسید. میزان واردات کالاو خدمات کشورهای آسیای مرکزی و خاورمیانه نیز طی سال های 2000 تا 2004 به طور میانگین به 3/331 میلیارد دلار رسید و این رقم طی سال 2005 به 1/560 میلیارد، سال 2006 به 7/673 و سال 2007 به 9/838 رسید و در سال 2008 به 3/1083 و در سال 2009 به 6/1220 میلیارد دلار خواهد رسید. میزان واردات ایران نیز طی سال های 2000 تا 2004 به طور متوسط به 5/31 میلیارد دلار رسید و این رقم طی سال های بعد به ترتیب به 55، 6/62 و 9/71 میلیارد دلار افزایش یافت. واردات ایران در سال های 2008 و 2009 نیز به 4/86 و 97 میلیارد دلار خواهد رسید. میزان واردات کشورهای عربی خلیج فارس نیز از 3/146 طی سال های 2000 تا 2004 به 9/238 در سال 2005، 5/298 در سال 2006 و 9/386 در سال 2007 رسید و این رقم به 1/499 در سال 2008 و 570 میلیارد دلار در سال 2009 افزایش خواهد یافت.
ذخایر ارزی ایران از مرز 100 میلیارد دلار عبور کرد
بر اساس گزارش صندوق بین المللی پول، تراز حساب های جاری کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی طی سال 2000 تا 2004 میلادی به 6/64 میلیارد دلار رسید و این رقم در سال 2005 به 8/224، سال 2006 به 8/285 و سال 2007 به 9/291 میلیارد دلار افزایش یافت. تراز حساب های جاری کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی در سال 2008 به 4/513 و در سال 2009 نیز به بیش از 8/433 میلیارد دلار خواهد رسید.
تراز حساب جاری ایران نیز طی سال های 2000 تا 2004 به 9/4 میلیارد دلار رسید و این رقم در سال های 2005 تا 2007 به ترتیب به 6/16، 5/20 و 8/28 میلیارد دلار رسید. تراز حساب های جاری ایران در سال 2008 به 9/42 میلیارد دلار و در سال 2009 به 8/29 میلیارد دلار خواهد رسید.
میزان ذخایر ناخالص ارزی کشورهای خاورمیانه و آسیای مرکزی نیز طی سال های 2000 تا 2004 به طور متوسط به 6/192 میلیارد دلار رسید و این رقم طی سال 2005 به 4/325، سال 2006 به 7/629 و سال 2007 به 8/878 میلیارد دلار رسید. این رقم در سال 2008 به 6/1139 و در سال 2009 به 8/1380 میلیارد دلار خواهد رسید. ذخایر ناخالص ارزی کشورهای صادرکننده نفت طی سال های 2000 تا 2004 به 1/141 میلیارد دلار رسید و طی سال 2005 به 8/247، سال 2006 به 533 و سال 2007 به 5/762 میلیارد دلار رسید. این رقم در سال 2008 به 6/1007 و سال 2009 به بیش از 8/1235 میلیارد دلار می رسد.
میزان ذخایر ارزی ایران نیز طی سال های 2000 تا 2004 به طور میانگین به 7/21 میلیارد دلار، سال 2005 به 8/46، سال 2006 به 5/60 و سال 2007 به 7/81 میلیارد دلار رسید.پیش بینی می شود این رقم در سال 2008 به 9/109 و در سال 2009 به بیش از 8/125 میلیارد دلار برسد. میزان ذخایر ارزی کشورهای عربی خلیج فارس نیز از 1/420 میلیارد دلار در 2007 به 7/517 و 2/625 میلیارد دلار طی سال های 2008 و 2009 خواهد رسید.