آیا دوران «جنگ سرد جدید» فرا رسیده است؟

مناقشه اخیر در قفقاز، افزایش تنش ها میان آمریکا ـ روسیه، گرایش روس ها به مخالفان آمریکا و همگرایى هر چه بیشتر اروپا با آمریکا علیه مسکو، همه نشانه هاى بروز تقابل احتمالى در قرن ۲۱ است؛ اما آیا مى توان به واسطه بروز این نوع اتفاقات به راحتى گفت که دوران «جنگ سرد جدیدى» در حال فرا رسیدن است؟ خبرگزارى شینهوا در تحلیلى آورده است: از پیش از بروز مناقشه قفقاز تنش هایى میان روسیه و آمریکا وجود داشت. لفاظى هاى مقامات این دو قدرت جهان باعث شده بود که گمانه زنى ها بر سر موضوع آغاز «جنگ سرد جدیدى» بر سر زبان ها بیفتد. پس از حمله روسیه به گرجستان این تنش ها به اوج خود رسید و مقامات آمریکا و روسیه یکدیگر را با حملات نظامى علیه یکدیگر تهدید مى کردند. در همین راستا روسیه به شدت تلاش مى کند تا هم پیمانانى براى خود دست و پا کند، چون اروپا به نوعى از آمریکا در مقابل روسیه حمایت مى کند. در ادامه این تحلیل مى خوانیم: کشتى هاى جنگى آمریکا وارد دریاى سیاه شده اند و دو بمب افکن استراتژیک روسیه نیز وارد خاک ونزوئلا شده است. بعضى از کارشناسان و تحلیلگران معتقدند که با توجه به این اتفاقات، روابط آمریکا و روسیه همانند دوران جنگ سرد شده است. روابط فعلى این دو کشور در فضاى یک «جنگ سرد جدید» قرار دارد، اما بعضى دیگر از این تحلیگران معتقدند که این دو کشور پیشتر در یک «جنگ گرم» به بن بست رسیده اند نه صرفاً یک «جنگ سرد». شینهوا در بخش دیگرى آورده است: در چند ماه اخیر روابط روسیه ـ آمریکا به دلایل مختلفى بسیار پرتنش شده است و این تنش ها با تلاش آمریکا براى استقرار سپر دفاع موشکى در شرق اروپا به اوج خود رسیده است.
طرح سپر دفاع موشکى واشنگتن در اروپا، گسترش ناتو تا نزدیکى مرزهاى روسیه، تلاش آمریکا براى تحریک همسایه هاى روسیه و کشورهاى مشترک المنافع از جمله عوامل ایجاد تنش میان واشنگتن ـ مسکو است. روسیه با توجه به بروز این رویدادها و در خطر بودن منافع خود، به شدت تلاش مى کند تا قدرت نظامى خود را هر چه بیشتر افزایش بدهد. آمریکا نیز مى داند که طغیان ابرقدرتى همچون روسیه به شدت براى کاخ سفید و هم پیمانانش در منطقه خطرناک خواهد بود به همین جهت قدرت مسکو مى تواند تهدید جدى براى منافع آمریکا باشد. در ادامه این تحلیل آمده است: اما با وجود بروز این نوع تنش ها، این موضوع درست نیست که روابط آمریکا ـ روسیه را تحت «جنگ سرد جدیدى» تجسم کرد. چون فضاى این دوران همانند دوران جنگ سرد نیست. در حال حاضر هیچ تقابل مستقیمى میان این دو قدرت هسته اى و نظامى دنیا وجود ندارد و به نوعى مى توان گفت تقابل این دو کشور بیشتر جنگ و تبلیغات روانى است. این در حالى است که با وجود تنش ها میان مسکو ـ واشنگتن، زمینه هایى از جمله موضوع تروریسم وجود دارد که دو کشور را وادار کرده با یکدیگر همکارى کنند. در حال حاضر اتحادیه اروپا شریک تجارى اصلى روسیه محسوب مى شود و روابط اقتصادى بسیار نزدیکى با مسکو دارد. روسیه تقریبا ۴۰ درصد گاز طبیعى اروپا را تأمین مى کند و تجارت میان اروپا ـ روسیه به ۲۰۰ میلیارد دلار مى رسد. اما با توجه به اینکه اکثر اروپایى ها هم پیمان آمریکا هستند و تنش ها میان روسیه ـ آمریکا افزایش یافته، روابط روسیه ـ اروپا نیز با چالش هایى روبرو شده است. اروپا به خوبى مى داند که اگر تنش میان آمریکا ـ روسیه افزایش یابد به شدت ضرر خواهد کرد، بنابراین در تلاش براى بهبود روابط میان مسکو ـ واشنگتن است.
به گزارش ایسنا، شینهوا مى افزاید: به گفته تحلیلگران، اروپا نیز در «تنش ها» میان آمریکا ـ روسیه به لفاظى هاى این دو کشور علیه یکدیگر اعتقاد دارد نه تقابل جدى. یکسرى دیگر از کارشناسان معتقدند که روابط فعلى آمریکا ـ روسیه بسیار شبیه روابط سنتى میان دو کشور پیش از جنگ جهانى اول است. اگر کشورى با منافع منطقه اى به منافع اصلى کشور دیگر ضربه وارد کند، مطمئنا باید منتظر پاسخ جدى از سوى طرف ضررکننده باشد. این موضوع دقیقا در مناقشه اخیر قفقاز به وضوح مشخص بود به طورى که پس از حمله روسیه به گرجستان، آمریکا که مى دید منافعش در این منطقه به خطر افتاده براى تقابل با روسیه به تکاپو افتاد. مقامات آمریکا به گرجستان و اوکراین سفر کردند و به شدت از این دو کشور حمایت کردند. در بخش پایان تحلیل خبرگزارى شینهوا آمده است: در حال حاضر با توجه به روابط فعلى آمریکا ـ روسیه، واشنگتن نمى تواند به راحتى به فکر غلبه بر روسیه باشد. کاخ سفید به این موضوع پى برده که دیگر به آسانى نمى تواند بر قدرت نظامى و هسته اى مسکو غلبه کرد. پس در نتیجه در این مقطع نمى تواند به فکر به راه انداختن جنگ با روسیه بیفتد. روسیه که به هیچ وجه در تقابل روانى و لفاظى ها برابر آمریکا کم نمى آورد، به شدت از گرجستان و اوکراین به خاطر حمایت هاى بیش از حد از واشنگتن خشمگین است و حتى ممکن است اوکراین را هدف بعدى خود قرار بدهد. اگر آمریکا از این پس دیگر به روسیه فشار نیاورد و این کشور را تهدید نکند و به خطوط قرمز روابط میان روسیه ـ آمریکا احترام بگذارد، ممکن است زمینه براى مذاکرات در راستاى بهبود روابط فراهم شود.