جدال طولانى براى تغییر در کاخ سفید

محمد بخشنده
در آخرین روزهاى طولانى ترین مبارزه انتخاباتى تاریخ امریکا مؤسسات نظرسنجى ، نبض افکار عمومى امریکا را در دست گرفته اند. برآوردهاى این مؤسسات از چند و چون قضاوت شهروندان این کشور از واقعیت هاى بسیارى پرده بر مى دارد و پاسخ سؤالات مهمى روشن مى شود . از جمله این که چه عناصر داورى سرنوشت ساز فرداى میلیون ها شهروند امریکا را رقم خواهد زد ‎/ آیا در جدال 4 نوامبر نیز شاهد تکرار فاجعه شکست هفتم نوامبر سال گذشته براى جمهورى خواهان خواهیم شد که در آن ناکامى بوش در دو جنگ بزرگ افغانستان و عراق به ۱۲ سال حاکمیت این جناح برکنگره پایان داد و چه عواملى دست به دست هم داد جمهورى خواهان با وجود در اختیار داشتن دولت و بسیارى از نهادهاى قدرت مالى و صنعتى این چنین در مبارزه براى شکست دادن نامزد جوان دموکرات ها دچار مشکل شوند و سؤالات بى شمارى که در این باب ذهن کارشناسان را به خود جلب کرده است.
چهل و چهارمین رئیس جمهور امریکا در حالى برگزیده مى شود که سایه واقعه تلخ نوامبر۲۰۰۰ فلوریدا هنوز بر فضاى افکارعمومى این کشور حکمفرماست و اغلب شهروندان این کشور هنوز پس از هشت سال از تجربه ناگوارى که در انتخابات ۲۰۰۰ رخ داد هراس دارند ‎/ آن روز در لحظه پایانى اعلام نتیجه انتخابات به صورت مشکوک در بازشمارى رأى ایالت فلوریدا کاندیداى محبوب دموکرات ها، ال گور از صحنه حذف شد و قضات دیوان عالى با اعلام نام جورج بوش به عنوان رئیس جمهور جدید در میان موج اعتراض نخبگان این کشور ، سرنوشت امریکا را به مدت هشت سال به نومحافظه کارانى سپردند که با تکیه بر بازوى نظامى جامعه بین المللى را به همراه اقتصاد ایالات متحده در بحرانى بى پایان گرفتار ساختند بنابراین نگرانى در اردوگاه دموکرات ها هنوز باقى است. با اینکه اوباما همواره از مک کین جلوتر بوده است اما رأى دهندگان امریکایى و هواداران دموکرات ها نگران وقایع پشت پرده انتخابات هستند، بنابراین تا چند ساعت مانده به انتخاب نهایى مردم امریکا به نظر مى رسد اوضاع به نفع اوباما است اما ناظران این کشور با خوف و تردید مى گویند پیروزى باراک اوباما در انتخابات ریاست جمهورى امریکا تضمین شده نیست و همچنان باید در انتظار شمارش آرا ماند. باراک اوباما که به عنوان یک پدیده در تاریخ انتخابات امریکا حاضر شده توانسته عملکرد جمهورى خواهان و نماینده آنان جان مک کین را در ذهن شهروندان امریکا بى اعتبار و فاجعه آفرین بسازد. از طرفى در برابر اشتباه استراتژیک مک کین در انتخاب یک دستیار جوان و بى تجربه به نام سارا پیلین، باراک اوباما فردى را به معاونت خود برگزید که سیاستمدارى کارکشته است. او با انتخاب جوزف بایدن توانسته است از تجربه وى در زمینه سیاست بین الملل به عنوان دستاویزى براى برترى خود استفاده کند. تعلق جوزف بایدن به طبقه متوسط جامعه امریکا و کاتولیک بودن وى از دیگر مزایایى است که احتمالاً در روز رأى گیرى به باراک اوباما کمک خواهد کرد.
نتیجه رأى فردا هر چیزى باشد اولین اصل مسلم این انتخابات این است که قضاوت امریکایى ها در باره این هشت سال عوض نخواهد شد. در حال حاضر جورج بوش و حزب جمهوریخواه وى با اقتصاد راکد و تورم زاى امریکا و جنگ دنباله دار عراق و افغانستان در حال شکستن تمامى رکوردها هستند به طورى که بیش از ۸۰ درصد امریکایى ها در آخرین نظر خواهى گفته اند کشورشان در سراشیبى سقوط قرار گرفته است و خواستار تغییر سیاست هاى کاخ سفید هستند.
شاید چنان که تحلیلگران خود امریکا تأکید مى کنند دراین دوره بیش از هر چیز برنامه دو حزب مدعى اداره امریکا براى شهروندان این کشور مهم باشد. آنچه مسلم است بحران اقتصادى که در آستانه این انتخابات امریکا را غرق در وحشت و نگرانى کرد. بحرانى که به باور اغلب ناظران حاصل مستقیم عملکرد دولت بوش است. با این بحران اولویت نیازهاى مردم امریکا نیز تغییر کرده است آنها دیگر بیش از هر چیز به مدیریت جدید مى اندیشند که راه رفته و ناکام بوش و نومحافظه کاران را تکرار نکند. اگر در دو انتخابات گذشته بوش و دوستانش رندانه توانستند مسئله امنیت و نا امنى را به مشغله امریکایى ها تبدیل کنند در این دوره طبق نظر خواهى ها شهروندان امریکایى ها فقط به رفاه و اقتصاد مى اندیشند و این که منشور کدام یک از دو حزب مدعى خواهد توانست کشتى به گل نشسته اقتصاد را نجات دهد.
دیگر مک کین نمى تواند مدعى شود که اکثر امریکایى ها براى تضمین امنیت کشور و مقابله با بحران هاى بین المللى به جمهورى خواهان بیشتر اعتماد دارند. مسئله امروز این است که امریکایى ها براى احیاى مجدد اقتصاد و کاهش فاصله طبقاتى موجود در امریکا دموکرات ها را بر جمهورى خواهان ترجیح مى دهند و در این راستا اوباما اولین مسئله را عقب نشینى از عراق قرار داده است.
گذشته از صف بندى هاى محافل داخلى اتفاق جالب تر در رویارویى فردا موضع گیرى محافل بین المللى است. شاید بوش که به کمک وزیر خارجه خویش توانسته بود حلقه هاى اتحاد با فرانسه سارکوزى و آلمان مرکل یا انگلیس براون یا حتى اعراب منطقه را محکمتر کند باور نمى کرد که در چنین روزى اغلب اکثر دولت هاى اروپایى یا افکارعمومى جهان عرب جانب مخالف سرسخت او سناتورایالت ایلینویز را بگیرند.
بنابراین نکته ظریف در این انتخابات این است که این رویداد زنگ رویگردانى جامعه بین المللى از یک جانبه گرایى و «الگوى امریکاى تک قطبى» را به صدا در آورده است به گونه اى که ، بر اساس نتایج نظر سنجى ها و تحقیقاتى که در کشورهاى اروپایى انجام گرفته است حدود ۸۰ درصد اروپایى ها از اوباما حمایت مى کنند و بر این باورند که اگر وى رئیس جمهور امریکا شود روابط اروپا و امریکا بهتر خواهد شد. بر اساس این نظرخواهى اکثریت، اروپایى ها مایلند که میراث جورج بوش کنار گذاشته شود و فرد دیگرى با ایده هاى جدید جاى وى را بگیرد. در نگاه محافل جهانى به این انتخابات دو عامل اقتصادى و اجتماعى در نقش دارد ‎/ اعراب و اروپایى ها فکر مى کنند که اگر اوباما رئیس جمهور شود تغییرات اساسى در امریکا رخ خواهد داد و حتى ممکن است شاهد حرکت به سوى نوعى سیاست حمایت از ارجحیت مسائل داخلى بر ماجراجویى خارجى باشند.
دوم این که اعراب و اروپا سیاست هاى بوش را عامل به هم ریختن مناسبات دوستانه و صلح آمیز حاکم برجهان مى دانند. به طور مثال ، کشورهاى اروپایى نگران آن هستند که با ادامه این سیاست همکارى با چین یا روسیه را از دست بدهند. حتى با آنکه گفته مى شد روسیه به جانب مک کین گراییده روزنامه هاى اروپایى نوشته اند ولادیمیر پوتین فکر مى کند که مى تواند به راحتى با باراک اوباما کنار بیاید. اعراب نیز بر این باورند که جان مک کین فردى است که از نظر شخصیتى «جنگ طلب» است حال آن که رقیب دموکرات وى در انتخابات ریاست جمهورى امریکا به سیاست هاى صلح طلب گرایش دارد. به هر حال امریکایى ها یک سال تمام را در تردید بزرگ درباره جانشین بوش سپرى کردند.
امریکایى هایى که به ارزش هاى سنتى و قدرت نظامى توجه دارند مک کین را تحسین مى کنند و از طرف دیگر مجذوب جوانى اوباما شده اند که مظهر تغییر و احیاى آرزوهاى امریکایى هاست.
اما آنچه که باعث خواهد شد مردم امریکا از میان اوباما و مک کین یکى را انتخاب کنند فضاى سیاسى این کشور، اوضاع جهانى و قدرت دو حزب در نمایاندن توانایى نامزدانشان براى عبور از این اوضاع سخت است.