پاشنه آشیل توافقنامه امنیتى

* آقاى امیرعبداللهیان تاکنون اغلب تحلیلگران توافقنامه امنیتى را از جنبه عواقب سیاسى آن بررسى کرده اند از حیث حقوقى بفرمایید که مفاد و متن توافقنامه امنیتى عراق با امریکا چه مغایرتى با موازین بین المللى و منشور سازمان ملل دارد؟
** در قطعنامه ۱۴۵۶ شوراى امنیت سازمان ملل متحد که در تاریخ 19/3/84 (ژوئن ۲۰۰۴) درباره عراق جدید صادر شد دو نکته مهم وجود دارد: اول اینکه - در بند ۲ قطعنامه آمده است: ....شورا از اعلام پایان اشغالگرى در ۱۰ تیرماه ۱۳۸۴ و پایان عمر حکومت موقت ائتلاف (نیروهاى چندملیتى) و اینکه عراق حاکمیت کامل خود را بدست خواهد آورد، استقبال مى کند. دوم - دربند ۱۲ آمده است: بررسى سیطره بر نیروهاى چندملیتى عراق براساس درخواست دولت عراق یا پس از گذشت ۱۲ ماه از تصویب این قطعنامه صورت مى گیرد، مأموریت نیروهاى چندملیتى (اشغالگر) همزمان با پایان روند سیاسى در عراق بر اساس ماده ۱۴ این طرح اعلام خواهد شد. البته اگر دولت عراق درخواست پایان کار این نیروها را ارائه کند، مأموریت نیروهاى چندملیتى پیش از موعد به پایان خواهد رسید. مشاهده مى کنیم که:اولاً - نص قطعنامه ۱۴۵۶ بر خروج نیروهاى اشغالگر خارجى از این کشور تصریح دارد، ثانیاً- از واژه «پایان اشغالگرى» استفاده نموده است،ثالثاً- حتى زمان پایان کار نیروها را کاملاً برعهده دولت عراق واگذار نموده است.
* موارد مغایرت اصول این توافقنامه با قانون اساسى عراق کدامند؟
** قانون اساسى جدید عراق که منبعث از احکام اسلامى بوده و حداقل مغایرتى با احکام اسلامى ندارد، اصول حاکمیت ملى، استقلال، حفظ تمامیت ارضى و حسن همجوارى با همسایگان را مورد توجه اکید قرار داده است و طبعاً تداوم حضور نیروهاى اشغالگر مغایر اصول شناخته شده در قانون اساسى عراق و بویژه حقوق بین الملل است، اصولى مانند حق تعیین سرنوشت، برابرى حاکمیت، حسن نیت یا صداقت، عدم توسل به زور، عدم مداخله در امور داخلى و.‎..
امروز ما شاهد آنیم که نیروهاى امریکایى نه تنها در داخل عراق به هر اقدام نظامى به بهانه مبارزه با تروریسم دست مى زنند، هزاران عراقى را زندانى و بازداشت نموده اند، از خاک عراق به کشور سوریه حمله آشکار نظامى مى نمایند، بلکه با اصرار و توسل به «دیپلماسى تهدید و زور» در صدد تداوم حضور خود در این کشور هستند.
چند ماه پیش آقاى آدم ارلى سفیر ایالت متحده در بحرین که زمانى در وزارت خارجه امریکا معاون دیپلماسى عمومى و سخنگو بوده است و اکنون با حفظ سمت سفیرى در بحرین به عنوان سخنگوى سفارت امریکا در عراق فعال است، گفت: ما براى هزار سال در عراق خواهیم ماند. به نظر من این جمله ایشان دقیقاً همان سیاستى است که امریکا براى تداوم حضور در عراق و منطقه دنبال مى کند.
* با توجه به اشراف شما درباره بحث هاى داخلى عراق و توافقنامه امنیتى، تا به حال چه مفادى از توافقنامه اصلاح شده و کدام موارد اصلاح نشده است؟
** به صورت کلى مرورى بر متن پیش نویس اولیه موافقتنامه نشان مى دهد که امریکایى ها حاکمیت کامل، استقلال و ذخایر نفتى عراق را در چارچوب این موافقتنامه هدف قرار داده اند و هیچ زمانى را براى خروج مشخص نکردند اکنون نیز چالش هاى جدى برسر مفادى از موافقتنامه که حاکمیت و استقلال عراق را هدف قرار داده و قائل به زمان مشخص براى خروج از این کشور نیستند، وجود دارد.
* گفته شده امریکایى ها براى پیشبرد توافقنامه از روش تهدید و اهرم هاى فشار بهره مى برند. این اهرم هاى فشار چه بوده اند؟
** رویکرد متقابل و مذاکره با برخى از تروریست ها و دادن وعده و وعید به آنها، تهدید برخى از مقامات عراق، تهدید اعمال تحریم احتمالى علیه این کشور، تغییر در برخى از تاکتیک هاى امنیتى خود در عراق و....از جمله مواردى است که از اظهارات متقابل مقامات امریکایى و عراقى در این خصوص قابل برداشت است.
* به نظر شما آیا این توافقنامه در مدت ۲ ماهى که به پایان دوره ریاست جمهورى بوش باقى مانده، به امضاء خواهد رسید؟
** اگر ایالات متحده مفاد مغایر با حاکمیت ملى، استقلال و تمامیت ارضى عراق را از متن حذف نماید و جدول زمان بندى خروج را در آن به طور مشخص درج کند، شاید زمینه اى براى امضاى آن فراهم آید، نکته مهم آنست که فرهنگ، روحیات و تاریخ عراق همواره مخالف پدیده اشغالگرى بوده و مى باشد. ضمن اینکه هنوز مراجع دینى در این کشور به طور جدى در قبال این موضوع وارد عمل نشده اند و معلوم نیست حتى اگر دولت با امضاى آن موافقت کند، مراجع و افکار عمومى از آن دفاع کنند.
من بارها گفته ام، امریکا باید در سیاست هاى خود به مردم عراق با رفتار عملى و نه شعار، نشان دهد که در صدد تسلط بر این کشور نیست. آنها در روزهاى آغازین اشغال عراق وعده برقرارى دمکراسى و کمک به آزادى مردم از چنگ ستم رژیم صدام را مى دادند و امروز خود درصدد ادامه روش هاى صدام در این کشورند. مردم عراق باید باور کنند که سیاست امریکا خروج از این کشور است و نه تداوم حضور. این چیزى است که مى تواند سرانجام خوشى براى امریکا در عراق و منطقه داشته باشد و به نظر مى رسد هر روشى مغایر با آن هزینه هاى سنگینى براى مردم و دولت عراق، منطقه و بویژه امریکا خواهد داشت.