گزارشی با 79 توصیه بی‌سرانجام

* آقای بیکر، جلال طالبانی رئیس‌جمهوری عراق، به طور جدی گزارش گروه شما را رد کرده و می‌گوید این گزارش شامل مفاد خطرناکی است که حاکمیت عراق را تضعیف می‌کند. واکنش شما چیست؟

** بیکر: فکر می‌کنم اگر واقعاً رئیس‌جمهوری عراق اینگونه گفته باشد، ناامیدکننده است. از سوی دیگر، آنچه که در این گزارش نقل شد، این حقیقت بود که ما خواستار تقسیم منابع نفتی شدیم. این بحثی از روند آشتی ملی است. به صراحت باید گفت آینده عراق در گرو این امر است که آیا دولت عراق می‌تواند یک برنامه آشتی ملی را بین کردها، شیعیان و سنی‌ها به اجرا درآورد یا خیر. و یکی از عناصر صددرصد برنامه آشتی ملی، تقسیم نفتی براساس جمعیت است. در سفری که به عراق داشتیم، هر کسی را که می‌دیدیم با این امر موافق بود.

* سناتور همیلتون، رئیس‌جمهوری عراق، اینگونه گفته است: «فکر می‌کنم گزارش بیکر ـ همیلتون ناعادلانه و غیرمنصفانه است. این گزارش شامل مفاد بسیار خطرناک است که حاکمیت عراق و قانون اساسی آن را تضعیف می‌کند. من این گزارش را نوعی اهانت به مردم عراق می‌دانم. این گزارش این ذهنیت را پدید می‌آورد که عراق یک مستعمره است که آنها شروط خود را به آن تحمیل می‌کنند و استقلال ما را نادیده می‌گیرند.» نظر شما در این‌باره چیست؟

** همیلتون: بخشی از این مشکل به این خاطر است که ما کمک مشروط به عراق را توصیه کردیم که بستگی به عملکرد دولت عراق دارد. ما از عراقی‌ها می‌خواهیم که در رابطه با آشتی ملی، امنیت و ارائه خدمات اساسی، شماری از اقدامات لازم را صورت دهند و اگر آن‌ها این اقدامات خاص را صورت ندهند، ما در آن صورت در گزارش خواستار کاهش کمک‌های نظامی، اقتصادی یا سیاسی شدیم. تا این مقطع، ما به عراقی‌ها چک سفید داده‌ایم. من تعجب نمی‌کنم که رئیس‌جمهوری عراق به چنین معامله‌ای تمایل دارد. اما اعتقاد داریم که مردم آمریکا خواهان آن هستند که کمک‌های ما مشروط باشد. آنها خواهان آن هستند که کمک‌های ما تنها در صورتی در اختیار عراقی‌ها قرار گیرد که شاهد واکنشی از سوی دولت عراق باشیم که نشانگر عملکرد آن‌ها باشد. فکر نمی‌کنم مردم آمریکا خواهان تمدید اعطای ماهانه 8 میلیارد دلار به عراق و دولتی باشند که اقدامات کافی برای توقف کشتارها در عراق صورت نمی‌دهد. لذا ما از دولت عراق می‌خواهیم در این رابطه کاری صورت دهند.

* آقای بیکر، دیگر رهبران کرد هم گفته‌اند که با نظر گروه شما برای برگزاری یک کنفرانس بین‌المللی با حضور همسایگان منطقه‌ای عراق موافق نیستند. زیرا آنگونه که همگان می‌دانند کردها خواهان آن نیستند که ترکیه در آینده شمال عراق ایفای نقش کند زیرا معتقدند که آنکارا به دنبال ایجاد یک کردستان خودمختار است.

** بیکر: البته، کردها خواهان آن نیستند که ترکیه در رابطه با تحولات کردستان شمال عراق و جلوگیری از امتیازاتی که مدیون اقدامات جورج بوش اول در سال 1991 هستند، نقشی ایفا کند. کردها خواهان آن نیستند که ترکیه به شمال عراق پا گذاشته و آن‌ها را سرکوب کند. این یکی از اهداف اصلی پیشنهاد ماست که نه تنها کنفرانسی برگزار شود بلکه اجلاسی با حضور کشورهای همسایه عراق، اجلاسی با حمایت آمریکا و دولت عراق و اجلاسی که نوری المالکی نخست‌وزیر عراق حمایت کرده، برگزار شود. من در حقیقت از جهاتی از این انتقاد گیج شده‌ام.

* سناتور همیلتون! عبدالعزیز حکیم قدرتمندترین سیاستمدار شیعه و یکی از رهبران شیعیان در عراق است، تصریح کرده که به‌طور کامل با چندین توصیه کلیدی شما از جمله نظریه مشارکت بازیگران منطقه‌ای مخالف است. وی خواهان برخورداری شیعیان از اختیارات ویژه در 7 یا 9 استان جنوب عراق است، مانند منطقه خودمختاری که کردها در شمال عراق دارند. و در عین حال نسبت به پیشنهاد مشارکت سلفی‌های عربستان سعودی، مصر، اردن در آینده عراق انتقاد دارد. بنابراین شما می‌بینید که یک رهبر کرد یعنی طالبانی و یک رهبر شیعه یعنی حکیم دست‌کم مفاد کلیدی توصیه‌های شما را رد می‌کنند.

** همیلتون: خب، ما خواهان عراق متحد هستیم. این برای من تعجب‌آور نیست که حکیم خواهان چشم‌پوشی از نقش سلفی‌هاست. شما در عراق با 3 گروه بزرگ کردها، شیعیان و سنی‌ها روبه‌رو هستید و یک تحرک واقعی در جریان است که سلفی‌ها منزوی و خاموش شوند. این وضع تجویزی برای ادامه جنگ است. در صورتی که سلفی‌ها بخشی از یک توافق نباشند و یک دولت تحت رهبری شیعیان را به نوبه خود نخواهند پذیرفت. به علاوه در حال حاضر همه دوستان ما در منطقه دولت‌های غیرشیعه هستند و آن‌ها اجازه نخواهند داد که دولتی در عراق شکل گیرد که شیعه یا کرد یا ترکیبی از این دو باشد. بنابراین ما به موجب این رویکرد نوعی از جنگی دائمی را پیش‌بینی می‌کنیم.

* آقای بیکر! نظر شما چیست؟

** فکر می‌کنم این وضع تجویزی برای یک جنگ منطقه‌ای گسترده‌تر باشد و همانطور که همیلتون گفت، این امر قابل درک است. فکر می‌کنم که کردها که ترجیح می‌دهند حکومت مستقل خود را حفظ کنند، ممکن است با برخی از پیشنهادهای ما مشکلاتی داشته باشند که آن‌ها شاید خواهان حمایت از نگرش رئیس‌جمهوری آمریکا یا نگرش دولت کنونی باشند و این که عراق بتواند خود را سرپا نگهدارد، از خود دفاع کند و خود را اداره کند. شیعیان هم به این دلیل که خواهان اختیارات ویژه در جنوب هستند، ممکن است با این پیشنهادها مشکل داشته باشند.

* آقای بیکر! کردها از گزارش شما به هیجان نیامدند، شیعیان از آن زیاد خوشحال نیستند، اعضای سنی پارلمان عراق نیز به این گزارش اینگونه واکنش نشان داده‌اند که این توصیه‌ها ممکن است راه‌حلی برای بحران آمریکا در عراق باشد. اما راه‌حلی برای بحران عراق نیست. خروج نیروهای آمریکایی در زمانی که نیروهای عراقی هنوز ضعف آموزش دارند، نامناسب است. در ابتدا باید سازماندهی عناصر امنیتی صورت گیرد زیرا ساختار امنیتی براساس مبانی فرقه‌ای پایه‌ریزی شده است. هیچ تضمینی وجود ندارد که آنها عدالت را اجرا کنند. واکنش شما به این موضعگیری نمایندگان سنی پارلمان عراق چیست؟

** بیکر: فکر می‌کنم نمایندگان سنی پارلمان عراق باید گزارش ما را بخوانند، زیرا از خروج نیروهای آمریکایی از عراق بیش از آموزش و تجهیز و استقرار نیروهای عراقی، صحبتی نکرده‌ایم. هرگونه خروج نیروهای آمریکایی البته باید مشمول شرایط تغییریافته در متن عراق باشد.

* آقای همیلتون نظر شما در این رابطه چیست؟

** همیلتون: خب، تعجب‌آور نیست که طیفی از شماها خواستار ماندن نیروهای آمریکایی در عراق هستند، زیرا در حال حاضر نیروهای آمریکایی از این قشر محافظت می‌کنند. ما برای سوق دادن این گروه‌ها به یک ملت متحد تلاش کرده‌ایم. مبنای همه سیاست‌های ما در سالهای اخیر، تشکیل یک عراق متحد بوده است. رهبرانی که شما نام بردید کسانی هستند که از گروه‌های قومی خود سخن می‌گویند و به اوضاع از این زاویه نگاه می‌کنند. اگر این زاویه دید این رهبران باشد، آنگاه از کاهش نیروهای آمریکایی در عراق و عراقی متحد، خبری نخواهد بود. ما خواهان یک عراق متحد هستیم. ما آماده ارائه منابع بسیاری در این زمینه هستیم اما چنین اظهاراتی انجام این کار را برای ما دشوار می‌سازد. همه این رهبرانی که با ما صحبت کردند، گفتند که خواهان عراق متحد هستند.

* یعنی منظور این است که اگر این رهبران با طرح شما مشکل داشته باشند، اعمال یک راه‌حل دشوار خواهد بود.

** بیکر: بله. همین‌طور است. اگر آنها خواهان این امر نیستند، ما نمی‌توانیم به هدفمان برسیم. ما نمی‌توانیم از راه نظامی به هدف خودمان برسیم. در صورتی که این رهبران متحد نشوند و واقعاً آشتی ملی را نپذیرند و موضعگیری آنها تنها در مسیر منافع فرقه‌ای و قومی خود باشد، ما نمی‌توانیم مشکلات عراق را حل کنیم.

* آقای بیکر! شما در گزارش خود آورده‌اید که جنگ عراق به طور متوسط 2 میلیارد دلار در هفته برای مالیات آمریکایی هزینه در بردارد و نزدیک به 3 هزار آمریکایی نیز کشته شده‌اند. اگر آمریکا برای یک سال دیگر در عراق بماند و یک‌هزار نیروی آمریکایی دیگر کشته و 5 هزار نفر دیگر مجروح شوند، 100 میلیارد دلار هزینه شود، این امر در واقع‌بین آنچه که گفته می‌شود و آنچه انجام می‌شود، تفاوت ایجاد می‌کند؟

** بیکر: نمی‌توان بر زندگی نیروهای آمریکایی ارزش گذاشت. هیچ راهی برای ارزیابی این امر وجود ندارد. آمریکا منافع مهمتری از آنچه که در عراق روی می‌دهد و آنچه که در منطقه روی می‌دهد، دارد. آمریکا در حال حاضر در عراق است. نمی‌توانیم به راحتی وسایل خود را جمع کرده و این کشور را ترک کنیم. آنگاه ما یک جنگ داخلی فراگیر را شاهد خواهیم بود، یک جنگ منطقه‌ای و در این صورت منافع آمریکا در آن بخش از جهان لطمه بسیاری خواهد دید. بنابراین ما هیچ بختی نداریم. ما می‌گوییم باید در مأموریت اولیه نیروهای آمریکایی در عراق تغییر صورت بگیرد با یک هجمه تقویت شده و حرکت فعال دیپلماتیک و با ارائه مشروط کمک‌های آمریکا به دولت عراق، می‌توان تفاوتی ایجاد کرد که به موفقیت ما کمک می‌کند.

* آقای همیلتون! همان‌طور که می‌دانید بسیاری از همکاران دموکراتیک شما، همکاران پیشین در کنگره، بر این باورند که خروج نیروهای آمریکایی از عراق باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن صورت گیرد، شما به کمک آمریکا که بر این باورند که ادامه به خطر انداختن نیروهای آمریکایی در عراق سودی ندارد، چه می‌گویید؟

** همیلتون: من فکر می‌کنم اظهارات بیکر درباره این امر که آمریکا منافع بسیاری در منطقه دارد، درست است. هیچ منطقه‌ای از جهان بیش از خاورمیانه، در این سال‌ها برای آمریکا دردسرساز نبوده است. ما نه تنها تلاش می‌کنیم راه‌حلی برای عراق ارائه دهیم بلکه تلاش می‌کنیم راهبردی جامع و دیپلماتیک ارائه شود که حل تمامی مشکلات منطقه را در نظر بگیرد. عراق کشوری نفت‌خیز است، کشوری است که سنی‌ها و شیعیان در آن زندگی می‌کنند، کشوری است که از جهاتی نقطه تلاقی است. بی‌ثباتی در عراق تمامی منطقه را دربرخواهد گرفت که در این صورت اوضاعی پر از هرج و مرج را شاهد خواهید بود که برای منافع آمریکا بسیار مضر خواهد بود.

* آقای بیکر! نکته جالب توجه اینکه بیشتر انتقاداتی که از گزارش شما در داخل آمریکا می‌شود، نه از جانب دموکرات‌ها بلکه از جانب عناصر محافظه‌کار به ویژه جمهوریخواهان صورت می‌گیرد. روزنامه نیویورک پست در سرمقاله خود تحت عنوان «شورای ترسوها» می‌نویسد: گروه مطالعات عراق 79 توصیه ارائه کرده که به خروج حاکی از ترس ده‌ها هزار عراقی که به تعهدات آمریکا در قبال این کشور متکی هستند، خواهد افزود. این در حالی است که متحدان منطقه‌ای آمریکا بر این باورند که آمریکا می‌خواهد جنگی را که آغاز کرده به پایان برساند. در صفحه اول این روزنامه جمله «تسلیم صهیونها» و چهره شما ولی همیلتون نقاشی شده است. واکنش شما به این مسأله چیست؟

** بیکر: مسائلی که در این سرمقاله نوشته شده صحت ندارد. حقیقت موضوع این است که ما یک راهبرد جامع در عراق داریم که پیشنهاد کردیم شامل مسائل نظامی، سیاسی، دیپلماتیک و تغییر در ماهیت روابط ما و رویکرد ما در قبال دولت عراق باشد.

هیچ اشاره‌ای در گزارش ما به خروج کورکورانه نشده است. در این گزارش به تغییر مأموریت اولیه نیروهای ما اشاره شده است. فکر نمی‌کنم مردم آمریکا خواهان آن باشند که پسران و دختران‌شان به عراق فرستاده شوند تا قضاوت خشونت فرقه‌ای بین بخش‌های مختلف عراق را داوری کنند. ما هنوز فکر می‌کنیم که می‌توانیم هدف بوش درباره عراق را که بتواند از خود دفاع کند، از خود حمایت کند و روی پای خود بایستد، خود را اداره کند، تأمین کنیم و این در صورتی ممکن است که تغییراتی را که خواستار آن شدیم انجام دهیم. ما از همان ابتدا هم می‌دانستیم که مورد انتقاد همه گروه‌ها قرار خواهیم گرفت. اما واقعیت امر این است که دولت آمریکا در عراق مشکل بزرگی دارد. این مشکل با چنین تفاسیر و سرمقاله‌هایی حل نخواهد شد. این مسأله با روی آوردن به سیاست، حل خواهد شد. مردم آمریکا خواهان آن نیستند که با مسأله عراق فقط به عنوان یک موضوع سیاسی برخورد شود. آنها خواهان برخورد با آن جدیتی که نیازمند آن است، هستند.

* آیا از واکنش اولیه جورج بوش به گزارش خود ناامید شدید یا امیدوار؟ شما با او دیدار کردید و اظهارات او را شنیدید. بوش از مذاکرات بدون شرط با ایران و سوریه هیجان‌زده نشد. وی از جدول زمانی که به گفته وی خواستار خروج خیلی سریع آمریکا از عراق است، هیجان‌زده نشد.

** همیلتون: ما خواهان خروج خیلی سریع نیستیم. بلکه از واکنش بوش امیدوار شدیم. وی گفت که این گزارش که دو حزبی ارائه شده، ممکن است مبنایی برای زمینه مشترک باشد و در روزهای آینده توصیه‌های بسیاری دریافت خواهد کرد از جمله مبنی بر اینکه مشارکت دو حزبی می‌تواند باعث اتحاد در درون آمریکا شود و می‌تواند تلاش‌های ما را به عنوان یک کشور متحد کند. ما حمایت بی حد و حصری از هر پیشنهادی درباره عراق نخواهیم داشت. این گزارش است که با یک پیشنهاد مؤثر جو سیاسی در داخل واشنگتن و جو سیاسی آشفته در عراق را دربر گرفته و به ما و عراقی‌ها اجازه می‌دهد تا با مشارکت یکدیگر این جنگ را به پایان برسانیم، در حالی که منافع آمریکا نیز حفظ شود. فکر می‌کنم بوش قبل از آنکه به گزینه دیگر روی آورد باید به این گزارش به دقت نگاه کند.