عراق افزایش شاخص‌های بی‌ثباتی

* روند فزاینده خشونت‌ها در عراق، ریشه در چه عواملی دارد و پایداری ثبات در این کشور، در گرو اتخاذ چه ‌سازوکارهایی است؟
** بی‌تردید ناامنی و خشونت در عراق، نتیجه شکاف‌های سیاسی است که از زمان رژیم سابق در میان گروه‌های قومی ـ مذهبی پدید آمده است. متاسفانه در هفته‌های اخیر کنش و واکنش‌های متقابل گروه‌ها در عراق که با خشونت‌های مرگبار همراه بوده، شکاف مذکور را عمق بخشیده که به افزایش سطح خشونت‌ها و درگیری‌ها منجر شده است.
در به وجود آمدن این فرآیند، عوامل متعددی دخیل است که تحرکات تکفیری‌ها و بعثی‌ها در راس آن قرار دارد. برای خروج از این وضعیت، مقوله آشتی سیاسی میان گروه‌های مختلف موجود در عراق، می‌تواند سرآغازی برای کنترل اوضاع امنیتی در این کشور باشد.
شروع گفت‌وگوهای داخلی گروه‌ها و همچنین جذب توانایی قدرت‌های منطقه برای تاثیر‌گذاری بر بالا بردن سطح امنیت از مکانیسم‌های اصلی برای پدیداری ثبات و امنیت در عراق محسوب می‌شود.
* تنوع قومی در عراق تا چه اندازه بر‌ شاخص امنیت این کشور موثر است؟
** تنوع قومی و مذهبی در کشورها، فی‌نفسه یک مولفه آسیب‌رسان به شاخص‌های امنیت نیست، زیرا که این موضوع در بسیاری از موارد یک نقطه قوت در چارچوب تئوری‌های امنیتی به شمار می‌رود. در شرایطی که شکاف قومی ـ مذهبی در یک کشور آشکار می‌شود، می‌توان گفت که تنوع قومی کارکرد منفی به خود می‌گیرد. در زمان حکومت صدام بر عراق، سرکوب شیعیان و کردها باعث شد تا این شکاف‌ها شدت یابد.
بی‌تردید، تاکید بر نقاط اشتراک قومیت‌ها در عراق که منافع ملی محور اصلی آن است، می‌تواند به پوشیده شدن این شکاف‌ها کمک شایانی کند.
* برخی تحلیلگران حضور نیروهای خارجی را بزرگترین عامل تهدید امنیتی در عراق می‌دانند اما برخی دیگر خروج آنها را در شرایط کنونی که عراق از یک ارتش قوی و نهادهای امنیتی منسجم برخوردار نیست، باعث افزایش ناامنی تلقی می‌کنند. تحلیل جنابعالی در این زمینه چگونه است؟
** به صورت مطلق نمی‌توان هر دو دیدگاه را رد یا تکذیب کرد. به ‌این دلیل که بخشی از ناامنی‌ها در عراق معطوف به مقوله اشغال و مدیریت اشغالگر است. با توجه به این نیروهای اشغالگر تمام نهادهای امنیتی عراق را از بین برده‌اند، اساسا دولت ملی این کشور ابزارهای لازم برای تامین امنیت را در اختیار ندارند. البته در این شرایط خروج اشغالگران یک ضرورت سیاسی است که باید همزمان با افزایش توانمندی دولت عراق در برقراری امنیت، دنبال شود. دولت عراق باید فرصتی داشته باشد تا بتواند با اتکا به توانایی‌های ملی به تثبیت امنیت در این کشور اقدام کند.
* به نظر جنابعالی، راه برون‌رفت از وضعیت فعلی عراق که رسیدن به امنیت نقطه اوج آن محسوب می‌شود، چیست؟
** به اعتقاد بنده شرایط عراق برای یافتن یک راهبرد جدید به منظور کنترل ناامنی در این کشور، فراهم شده است، چرا که اساسا نیروهای داخلی عراق بر این نکته واقف شده‌اند که افزایش خشونت‌ها ممکن است انسجام ملی را مخدوش کند و به واگرایی داخلی منجر شود، لذا رسیدن به این نقطه که ناامنی بر هم زننده وحدت ملی از سوی گروه‌های مختلف قومی و مذهبی در عراق است، می‌تواند سرآغازی برای گفت‌وگوهای داخلی باشد.
شرایط جدید عراق که بسیاری از متحدین آمریکا تصمیم جدی بر خروج از این کشور گرفته‌اند، نشان‌دهنده ضرورت تغییر استراتژی‌های آمریکا در مدیریت بحران عراق است.
خروج نیروهای اسپانیا، بلغارستان، ایتالیا و تصمیم لهستان و کره جنوبی مبنی بر اقدام آتی در این خصوص، باعث ایجاد دشواری‌های جدید برای بوش شده است.