عراق، ثبات یا بی‌ثباتی

* سخنان اخیر دونالد رامسفلد در خصوص پیامد عقب‌نشینی از عراق یعنی پیروزی تروریست‌ها را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

** این اظهارات در واقع پاسخ به افکار عمومی در داخل آمریکا است و بیشتر مصرف داخلی در این کشور دارد و علت این است که رامسفلد به سبب اشتباهات مکرر در جنگ عراق مورد انتقاد بسیاری در آمریکا قرار گرفته است که چندی قبل وزیر امور خارجه آمریکا  گفت حمله به عراق آکنده از صدها اشتباه تاکتیکی بوده است و رامسفلد ناچار به دفاع از خود در برابر صحبتهای رایس شد. همچنین اخیرا تعداد قابل توجهی از ژنرال‌های چند ستاره آمریکایی که در ناتو عضویت داشته یا فرماندهی برخی از جنگهای آمریکا را به عهده داشته‌اند. خواستار کناره‌گیری رامسفلد شده‌اند. هم اکنون رامسفلد در برابر این فشارهای سیاسی و صنفی در مقام دفاع از خود برآمده است. البته آمریکایی‌ها زمانی که تصمیم به مداخله در عراق گرفتند. به سخنان هیچ کسی گوش ندادند.

در همان زمان مشخص بود از چند ماه قبل آمریکا درصدد حمله به عراق است و کسانی به عنوان متحدان آمریکا به شمار می‌رفتند. بر این باور بودند که حمله آمریکا به عراق به بهای افزایش خشونت و تروریسم خواهد بود و درهای جهنم را به روی مردم منطقه باز خواهد کرد. اما نومحافظه‌کاران در دولت بوش با تاثیر از افکار لیکودی به هم داستانی با زمامداران اسرائیل تصمیم به این حمله گرفتند و راههای دیگر برای تغییر رژیم در عراق را وانهادند. الان بدون شک باید پذیرفت که خروج نیروهای آمریکایی از عراق در شرایط کنونی به معنای انتحار خواهد بود، یعنی وضعیت در عراق چنان استقرار نیافته است که مردم نگران از بازگشت بعثی‌ها نباشند. همچنین گروههای تروریستی چنان ضعیف نشده‌اند که در صورت خروج نیروهای خارجی، نتوانند به مردم ضربه بزنند. این حرف رامسفلد درست است، اما باید توجه کرد که آمریکا مقصر اصلی در پدیدار شدن وضعیت کنونی در عراق است. در واقع تا قبل از حمله آمریکا به عراق سازمان القاعده در این کشور پایگاهی نداشت و تنها نفوذش به گروه‌هایی مانند جندالاسلام در منطقه کردستان محدود می‌شد. ولی تصمیم کاخ سفید در یورش به عراق سبب شد که اینک عراق به سرزمین مناسب برای القاعده و زرقاوی و دیگر گروه‌های تروریستی شود.

* آیا این اظهارات به این معناست که آمریکا در هدف مبارزه با تروریسم خود موفق نبوده است؟

** قطعا چنین است و در سنای آمریکا کسانی هستند که معتقدند آمریکا بهای بسیار گزافی برای طرح مبارزه به اصطلاح با تروریسم می‌پردازد و عقب‌نشینی از عراق گرچه موجب بحران در خاورمیانه می‌شود و مشکلات بسیاری در عراق به وجود می‌آورد ولی این حسن را برای مردم آمریکا دارد که فرزندانشان در عراق کشته نمی‌شوند. در واقع بخش عمده‌ای در درون حزب جمهوریخواه به این عقیده رسیده‌اند، چنانچه بوش و نومحافظه‌کاران به صورت رسالت خود در مبارزه با تروریسم عنوان کرده‌اند محصولی جز افزایش تروریسم نداشته است. هم اینک روشنفکران بسیاری در آمریکا مانند فوکویاما و چامسکی به این نکته اشاره می‌کنند. اما روشن است که اگر بوش بخواهد به درخواست ژنرال‌های آمریکایی برای برکناری رامسفلد اقدام کند. در واقع خود و سیاست خود را نقض کرده است و بر این اساس است که از رامسفلد حمایت می‌کند.

* آیا این سخنان بهانه‌ای برای حضور دائم آمریکا در خاک عراق حتی پس از تشکیل دولت جدید و برقراری دمکراسی تلقی نمی‌شود؟

** البته مسوولان آمریکایی احداث پایگاه را در عراق تکذیب کرده‌اند و برخی از مسئولان عراقی هم گفته‌اند چنین امری واقعیت ندارد. اما روشن است آمریکایی‌ها وارد عراق نشده‌اند که حکومت دمکراتیک در آنجا ایجاد کنند و برای همیشه از عراق خداحافظی کنند. اینک سفارت آمریکا در بغداد بزرگترین سفارت آمریکا در جهان است و سفارت جدیدی که در حال ساخت آن هستند، به گفته خودشان از کشور واتیکان بزرگتر است.

روشن است در این سفارتخانه تعداد زیادی از مسئولان جاسوسی و ضداطلاعات و ارتش آمریکا مستقر خواهند شد و در واقع سفارت آنها در عراق تبدیل به پایگاهی نظامی و جاسوسی از کل منطقه خواهد شد.

به علاوه این احتمال به شدت هست که در صورت خروج آمریکا از عراق واشنگتن به بهانه‌هایی مانند حفظ امنیت چاههای نفت به ابقای تعدادی از نیروهای خود تا آینده‌ای غیرقابل پیش‌بینی اصرار کند که این به معنای پایگاه نظامی خواهد بود.

آمریکایی‌ها وارد عراق شده‌اند تا بر کل منطقه تاثیر گذارند و می‌خواهند عراق را به پایگاه عملیاتی خود برای ایجاد تغییرات مطلوب در منطقه مبدل سازند.