آمریکا و سازمان جهانی بازرگانی

مترجم: خسرو عزیزی، عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی
سازمان جهانی بازرگانی در پی آن است که یارانه‌های غیرقانونی آمریکا را در رابطه با محصول پنبه اعلان کند. اعطاء یارانه به پنبه‌کاران در آمریکا، مدت‌ها است که به عنوان نمونه بارزی از آسیبی که یارانه‌های کشورهای ثروتمند به کشورهای فقیر وارد می‌کند، مطرح است.
وقتی که دولت ایالت متحده آمریکا 3 بیلیون دلار در میان 25 هزار پنبه کار آمریکایی توزیع کند اضافه تولید آنان قیمت را در بازار جهانی کاهش می‌دهد و میلیونها نفر را در کشورهای فقیر که برای امرار معاش متکی به محصول پنبه هستند، به فقر می‌کشاند. اخیراً سازمان جهانی بازرگانی یک گام به سمت پایان دادن به این حرکت افراطی برداشته است.
در 26 آوریل 2004، سازمان جهانی بازرگانی یک قانون ضمنی را به طرفیت از برزیل در پی شکایت از آمریکا صادر کرد که این قانون برای برملا ساختن این یارانه‌های غیرقانونی با توجه به قوانین تجارت جهانی وضع شد. ولی قانون ضمنی مذکور نه از طرف برزیل و نه از طرف ایالات متحده عمومیت پیدا نکرد. اما یک مقام رسمی آمریکایی «نگرانی‌های جدی» را اظهار کرد و قول داد که اگر قانون مذکور تغییری پیدا نکند علیه آن اقامه دعوی کند، این در حالی است که برزیلی‌ها اظهار رضایت کردند. بنابراین پی بردن به مقبولیت عمومی قانون مذکور کار سختی نیست.
در سپتامبر 2002 برزیل به طور رسمی نسبت به یارانه‌های اعطایی آمریکا بر روی محصول پنبه، از سازمان جهانی بازرگانی شکایت کرد. برزیلی‌ها استدلال کردند که این یارانه‌ها «شرط صلح» (شرط توافق) مربوط به یارانه‌های کشاورزی را، که در دور اروگوئه در دهه پیش بحث شده بود، نقض کرده است. مطابق با این شرط، کشورهای قول دادند که به خاطر حمایت ارایه شده از کشت و زرع، در صورتی که یارانه‌ها از مقادیر سال 1992 تجاوز نکند، شکایت نکنند.
برزیلی‌ها ادعا کردند یارانه‌های مربوط به محصول پنبه در آمریکا نسبت به آنچه که توافق شده بود، بالاتر بوده است. و این امر به دلیل کاهش قیمتها در بازارهای جهانی، به تولیدکنندگان برزیلی آسیب وارد کرد. آنان استدلال کردند که بدون اعطاء‌ یارانه، صادرات آمریکا پایین می‌آید و قیمت جهانی پنبه بالاتر خواهد رفت.
به طور قانونی، قاعده مذکور به صراحت زمینه ایجاد شده را از بین می‌برد. تصمیم نهایی سازمان جهانی بازرگانی، اولین تصمیم این سازمان در رابطه با یارانه‌های مربوط به کشت و زرع خواهد بود. اما دقیقاً شفاف نیست که این تصمیم، چگونه به مرحله اجرا در می‌آید. گرچه همه کشورهای ثروتمند برای کشاورزان دست پرورده خود پول صرف می‌کنند، جزئیات تکنیکی سیستم‌های حمایتی بسیار متفاوت است. هم اکنون گرچه برخی از ابعاد برنامه پنبه‌کاری در آمریکا مغایر با قواعد سازمان جهانی بازرگانی است، ولی این به این معنی نیست که سایر برنامه‌های آمریکا هم مغایر با قواعد این سازمان است.
«گاری هوفباور» از موسسه اقتصادی بین‌المللی، خاطر نشان کرد که تصمیم‌ سازمان جهانی بازرگانی باید بابی را برای انواع انتقاد باز کند. تصمیم سازمان جهانی بازرگانی دارای بعد سیاسی نیز خواهد بود. در سطح بین‌المللی تصمیمات متوقف شده مذاکرات دور دوحه در رابطه با کشاورزی، ممکن است تغییر کند. مذاکرات تجاری متوقف شده در سال گذشته، تا حدود زیادی موجب بی‌میلی کشورهای ثروتمند، برای ایجاد زمینه بیشتر در تجارت محصولات کشاورزی شد. نظر به اینکه یک گروه از کشورهای آفریقایی فقیر تلاش کردند تا برای حذف یارانه‌های اعطایی به محصول پنبه، فشار بیاورند و به طور آشکارا توسط آمریکا تحریم شده بودند، این محصول، یک محصول جنجال برانگیز بود. هم اکنون که کشورهای فقیر از پشتوانه قضایی سازمان جهانی بازرگانی برخوردار هستند، ممکن است فشار بر کشورهای ثروتمند، برای پیشنهاد کاهش بیشتر در یارانه‌ها، افزایش یابد.
حال سئوال این است که چگونه تصمیم سازمان جهانی بازرگانی در آمریکا اعمال خواهد شد. قانونگذاران واشنگتن ممکن است نسبت به سازمان جهانی بازرگانی، حتی بیشتر از گذشته، انتقاد کنند. سیاستگذاران مسایل کشاورزی در آمریکا، قاعده سازمان تجارت جهانی را بی‌ارزش کرده‌اند. رئیس انجمن تولیدکنندگان غله آمریکا، تصمیم سازمان جهانی بازرگانی را برای همه کشاورزان کشور زیان‌آور دانست.
حتی در کاخ سفید، وزیر مطبوعات بوش ادعا کرد که برنامه‌های کشاورزی آمریکا کاملاً سازگار با مقررات سازمان تجارت جهانی بازرگانی است. او مجدداً به کشاورزان اطمینان داد که هیچ تغییر بارزی روی یارانه‌های آنان ایجاد نخواهد شد و آمریکا به طور یک جانبه قصد کنار آمدن با مقررات سازمان جهانی بازرگانی را ندارد. اما این سازمان ممکن است، مجبور باشد که این موضوع را بپذیرد و یا در غیر این صورت، با جرائم مواجه بشود.