روابط ایران و چین و مسیر کم‌هزینه

علی قاسمی
روابط ایران با چین در بخش انرژی، صنعت و فن‌آوری اتمی وارد مرحله تازه‌ای شده است.
مقامات دو کشور ایران و چین در روزهای اخیر عزم و اراده سیاسی خود را برای توسعه همکاری‌های سازنده و تقویت روابط بین این کشورها به نمایش گذاشتند. چین تشنه انرژی است و توافق‌هایی را با ایران به ارزش ده‌ها میلیارد دلار امضا کرده است تا به نفت و گاز آن دسترسی داشته باشد. توافقنامه اقتصادی میان تهران و پکن به ارزش یکصد میلیارد دلار خشم و وحشت واشنگتن و متحدین اروپایی این قدرت اشغالگر را برانگیخته است. این توافقنامه و تلاش مقامات تهران و پکن برای گسترش همکاری‌ها و روابط سازنده در حالی صورت می‌گیرد که سه کشور اروپایی و آمریکا به انزوای بین‌المللی و منطقه‌ای جمهوری اسلامی ایران می‌اندیشند. پکن در انتخاب و تعامل با ایران و آمریکا آشکار ساخت که این کشور منافع اقتصادی داخلی و کسب دلارهای بیشتر را در نیازهای سیستم بین‌الملل برگزیده است و به تقویت جایگاه خود در نظام منطقه‌ای و جهانی می‌اندیشد.
تهران از چین در بخش انرژی و نفت و پکن نیز می‌تواند از ایران در بخش انرژی هسته‌ای، صنایع نظامی، پیوندهای امنیتی و در سازمان‌ها و نهادهای بین‌المللی حمایت کند. می‌توان این همکاری‌ها را بین تهران با کشورهایی مانند روسیه و ژاپن نیز سرایت و گسترش داد. این تعامل سازنده بین ایران، روسیه، پکن و نیز ژاپن به ایجاد ساختار چندجانبه‌گرا و توازن بین‌المللی کمک می‌کند. قطعا این رویکرد با ساختار یکجانبه‌گرای آمریکا در تضاد است. امروز ایران، چین، روسیه و ژاپن می‌توانند سطح همکاری‌ها را گسترش دهند و حجم مبادلات تجاری بین ایران با هر یک از این کشورها نیز از سطح کنونی افزایش یابد.
در این بین ادامه بازی سیاسی با پرونده هسته‌ای جمهوری اسلامی به روابط و تعامل سازنده بین ایران با کشورهای روسیه، چین و ژاپن صدمه و خدشه جدی وارد می‌سازد. علاوه بر آن با بحرانی شدن این پرونده بازار انرژی نیز ثبات و امنیت خود را بیش از پیش از دست خواهد داد. این وضعیت بر توسعه و رشد اقتصادی پایدار کشورهایی مانند چین تاثیر ناگواری خواهد گذاشت. ایران 13 درصد نفت وارداتی چین را تامین می‌کند و قراردادهای انرژی میان این دو کشور نیز اکنون به بیش از 100 میلیارد دلار رسیده است.
روسیه و چین نیک می‌دانند آمریکا در منطقه به دنبال ایجاد صلح و ثبات نیست. علاوه بر آن این کشور بر خلاف ادعای آن، به ناامن کردن مسیر انرژی در خاورمیانه می‌اندیشد. سفر اخیر خانم رایس وزیر امور خارجه آمریکا به خاورمیانه و دیدار وی با مقامات چند کشور عربی در همین راستا صورت گرفته است.
از این‌رو ادامه همراهی و رفتار غیرسازنده چین و روسیه با آمریکا در پرونده هسته‌ای ایران به تلاش آمریکا برای ناامن کردن مسیر انرژی در خاورمیانه کمک می‌کند. سیاست خاورمیانه‌ای آمریکا علیه صلح و ثبات این منطقه است. بهتر است پکن و مسکو با انتخاب مسیر صلح‌آمیز و کم‌هزینه در خاورمیانه روند پیشرفت و رشد اقتصادی و جایگاه منطقه‌ای و بین‌المللی خود را تضمین کنند.