تفکر غالب و مغلوب در نگاه به موافقتنامه امنیتی بغداد - واشنگتن
اختلاف دیدگاهها در ماهیت مسأله (بخش سوم)
اشاره:
آمریکا پس از مواجه شدن با مخالفت گسترده عمومی با موافقتنامه امنیتی در عراق، تهدیدهایی را از کانالهای غیررسمی مطرح و عنوان کرد که خودداری از امضای آن، میتواند پیامدهای بسیاری برای عراق داشته باشد.
طرح چنین مسائلی سبب شد که آگاهان سیاسی به این موضوع بیاندیشند که آمریکا برای پیشبرد اهداف خود در عراق و به تبع آن در منطقه، قادر خواهد بود که به یکی از جدیترین عوامل دامنزننده به ناامنی در عراق تبدیل شود. باز گذاردن دست تروریستها ، کودتا علیه دولت نوپای بغداد یا ترور شخصیتهای عراقی، از جمله برنامههایی هستند که میتوانند در سناریوی آمریکا برای قبولاندن بندهای موردنظر خود به مخالفان، بگنجند. بخش دیگری از مقاله را با هم مرور میکنیم:
براساس یک نظر، احتمال دارد آمریکاییها ارتش خود را از عراق خارج ساخته و دست گروههای تروریستی را برای ایجاد آشوب و بی ثباتی در عراق باز بگذارند. حتی این احتمال را هم میدهند که ممکن است آمریکاییها بدون خروج از عراق این اقدام را انجام دهند.
یک نظر دیگر مبتنی بر این است که احتمال وقوع یک کودتا علیه دولت و حاکمیت فعلی عراق وجود دارد.
آمریکاییها هنوز میتوانند بر اساس مجوزهایی که از شورای امنیت سازمان ملل دریافت کرده اند، هر مقامیرا در عراق که تشخیص میدهند در کار مبارزه با تروریسم کارشکنی میکند، بدون حکم قضایی دستگیر کنند.
موضوع ترور شخصیتهای عراقی هم میتواند آغاز یک اقدام بی مهابا از سوی آمریکاییها تلقی شود، بطوری که حادثه انفجار بمب در بغداد که در مسیر حرکت وزیر کار عراق رخ داد، در همین چارچوب ارزیابی میشود.
در مقابل، مخالفان این نظر میگویند، با کمیوقت کشی میتوان از این مرحله عبور کرد، چرا که تیم دولت بوش دیگر فرصت این کار را ندارد.
در نهایت، در خصوص ماهیت بحران در مساله توافقنامه امنیتی نیز نگاههای متفاوتی در عراق وجود دارد.
عراق و ماهیت بحران
جدیترین و فراگیرترین نظر این است که گفته میشود مساله توافقنامه امنیتی آمریکا و عراق، در حقیقت مبارزه و قدرت نمایی میان آمریکا و ایران در صحنه عراق است. این بیشتر یک نظر عمومیدر عراق است.
نظر دولتی در این خصوص، مبتنی بر وجود اختلاف نظر و دیدگاه عراقیها در شکل، محتوا و ماهیت توافقنامه است. با این حال، در برخی اعلانهای رسمیو اظهارات علنی به نقش ایران در این خصوص نیز اشاره می شود.
برخیها کل مساله را یک مساله داخلی آمریکا و مرتبط با انتخابات در این کشور میدانند و برخی دیگر مشکل را در ساختار اجتماعی عراق میدانند و معتقدند که غلبه نگاه قومیو طایفهای بر منافع ملی در این کشور، موجب ایجاد بحران در این خصوص شده است.
اما اینکه تکلیف ائتلافها و صف بندیها در صحنه سیاسی عراق در تعامل با مساله توافقنامه چه خواهد بود، سئوالی دیگر است که در این خصوص نیز دو نظر کلی وجود دارد.
براساس یک نظر، این مساله در ائتلاف سه و چهارجانبه کردها، احزاب شیعه و نیز حزب اسلامیطارق الهاشمییک شکاف جدی ایجاد خواهد کرد و موقعیت حاکمیت کنونی را که عمدتا با ائتلاف شیعهها و کردها شکل گرفته، تهدید میکند.
اما مخالفان این نظر معتقدند که با توجه به وجود پیوندهای استراتژیک به ویژه میان شیعه ها و کردها، مساله توافقنامه نمیتواند دراین ائتلاف شکافی ایجاد کند.
با این حال پیش بینی میشود که در صفوف شیعهها، از جمله میان گروههای تندروتر مانند صدریها و جریانهای معتدلتر مانند مجلس اعلا، فاصله زیادی ایجاد شود.
در خصوص سرانجام موضوع نیز چند نظر وجود دارد. اول اینکه در آخرین فرصتها دولت عراق با افزایش فشارهای بیشتر آمریکا، تن به امضای توافقنامه خواهد داد.
نظر دیگر اینکه، با رد نهایی توافقنامه، آمریکاییها دولت نوری مالکی را سرنگون کرده و حتی ممکن است زمینه انحلال پارلمان را نیز فراهم و در نهایت با دولت جدیدی که سرکار میآورند، توافقنامه را امضا کنند.
نظر سوم مبتنی بر این است که یک پروتکل موقت امضا شود و یا توافقنامه در دولت اوباما به امضا برسد. نظری هم مبنی بر نرمش بیشتر آمریکا برای راضی کردن عراقیها وجود دارد.
سکوت دولت بوش
مفاد توافقنامه استعماری که دولت بوش میکوشد آن را به ملت و دولت عراق تحمیل کند، به گونه ای با شعارهای واشنگتن در زمینه حقوق بشر در تضاد است که نمیخواهد جزئیات آن را در اختیار آمریکاییها نیز قرار دهد.
تاکنون عمده تلاش خبرنگاران در نشستهای مطبوعاتی با مقامهای دولت بوش، برای کشف جزئیاتی از این توافقنامه، بینتیجه بوده است.
محافل عراقی میگویند یکی از مفاد کاملا نژاد پرستانه این توافقنامه، برتر دانستن سربازان آمریکایی نسبت به عراقیها است. طبق این بند از توافقنامه، اگر سربازان آمریکایی در عراق مرتکب هر جنایتی بشوند، عراقیها نمیتوانند آنها را در محاکم قضایی خود محاکمه کنند.
نامعلوم بودن تاریخ پایان اشغال عراق از دیگر مفاد این توافقنامه تحمیلی است. به گفته محافل عراقی، تاریخی که برای خروج سربازان از عراق تعیین شده به شروطی وابسته شده که تحقق آنها عملا تا سالها امکان پذیر نیست.
دولت بوش با اتکا به حدود 160 هزار سرباز خود در عراق، دولت بغداد را تهدید کرده که هر چه سریعتر این توافقنامه استعماری را تایید کند.
سخنگویان کاخ سفید و وزارت خارجه آمریکا نیز به نظر میرسد ماموریت دارند که به هیچ وجه اطلاعاتی درباره این توافقنامه در اختیار حتی خبرنگاران آمریکایی قرار ندهند.
به عنوان نمونه <رابرت وود> معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا تاکنون در انجام این وظیفه خود کاملا موفق بوده است.
دقت در متنی که عینا از نوار مصاحبه <وود> با خبرنگاران ترجمه شده، گویای بسیاری از واقعیات است.
* (خبرنگار): تو دائما تکرار میکنی که توافقنامه متن خوبی بود، متن خوبی بود، متن خوبی بود و فقط همین ولی هیچ چیز دیگری اضافه نمیکنی. یعنی میخواهی بگویی که عراقیها هیچ حرفی در مورد مواد اصلاحی پیشنهادی خود نزده اند؟
**(سخنگو): راستش تنها چیزی که میتوانم بگویم این است که متن خوبی بود...
* فکر میکنم بهتر باشد موضوع را عوض کنیم .....
** میل خودت است میخواهی موضوع دیگری را مطرح کنیم، بکنیم...
* من نمیخواهم بگذارم تو طفره بروی، یعنی میخواهی بگویی <کروکر> و <ساترفیلد> اصلا با عراقیها هیچ گفتگویی نداشته اند؟
** مطمئنم گفت و گوهایی صورت گرفته ولی من از آنها اطلاعی ندارم چونکه..میدانید...من که آنجا نبودهام که بدانم باهم چه گفته اند بنا بر این من واقعا نمیتوانم چیزی به آنچه تاکنون گفتهام، اضافه کنم.
* تا آنجایی که تو خبر داری، آیا انتظار میرود اصلاحات دیگری در متن انجام گیرد؟
** مساله این نیست که انتظار چه چیزی را داریم یا نداریم، مساله این است که من تا به حال چیزی نشنیده ام...
خنده حاضران و پایان بحث!
ادامه اشغالگری؛ ناامنی منطقه
در چنین شرایطی، سخنگوی سفارت ایران در بغداد تاکید کرد: آمریکا برای تضمین سیطره خود بر منابع نفتی منطقه در تقلای امضای توافقنامه امنیتی با عراق است و با فروش سلاح در ازای سیطره بر منابع نفتی کشورهای حوزه خلیج فارس، ناامنی به بار میآورد.
<منوچهر تسلیمی> درباره توافقنامه امنیتی بین بغداد و واشنگتن به خبرنگاران اظهار داشت: حضور نیروهای اشغالگر در خاک عراق به مصلحت این کشور و منطقه نیست و عملی برای ضربه زدن به روابط ایران با کشورهای خلیج فارس و عراق است، چون آمریکاییها هر گاه احساس کنند که سیاستشان به شکست منجر شده، اتهامات باطل به ایران وارد میکنند.
وی افزود: حضور نیروهای خارجی در خاک عراق، اعمال فشار بر کشورهای منطقه و فروش سلاح به آنها برای تضمین سیطره بر منابع نفتی منطقه است، به ویژه که منطقه،80 درصد فرآوردههای نفت جهانی را در تملک خود دارد و این امر در ناامن شدن منطقه خلیجفارس نقش دارد.
تسلیمی تصریح کرد: آمریکا برای دور کردن ایران از عراق و تخریب روابط بین دو کشور دروغ میسازد و چهره اعضای پارلمان عراق را در زمانی که مذاکره درباره توافقنامه جریان دارد، مخدوش میکند.
سخنگوی سفارت ایران در عراق گفت: اظهارات ژنرال اودیرنو، فرمانده نیروهای آمریکایی در عراق در متهم کردن ایران به مانعتراشی برای امضای توافقنامه از طریق اعطای رشوه به اعضای پارلمان عراق، قبل از اینکه اهانت به ایران محسوب شود، توهینی به پارلمان، دولت و مردم عراق است.
وی ادامه داد: رد اتهامات اودیرنو از سوی پارلمان عراق و تظاهرات جریان صدر در مخالفت با مفاد توافقنامه، دلیل ملموسی است بر اینکه آمریکا به ناحق ایران را متهم میکند در حالی که تهران هیچگاه راه غیرقانونی در روابط خود با عراق اختیار نکرده و نمیکند.
سخنگوی رسمی سفارت ایران در پایان گفت: در هر حال ایران، توافقنامه امنیتی را جزوامور داخلی عراق میداند و به رای دولت، پارلمان و مردم عراق در رد یا قبول توافقنامه احترام میگذارد.
اشغال دائمی
در همین ارتباط، سخنگوی جریان صدر نیز درباره توافقنامه امنیتی بغداد-واشنگتن گفت، این توافقنامه تا مدتی نامعلوم عراق را به کشوری تحت اشغال و تحت سیطره آمریکا تبدیل خواهد کرد.
<شیخ صلاح العبیدی> در گفتوگو با روزنامه الحیات و روزنامه اردنی <الدستور> با اشاره به مفاد توافقنامه امنیتی تصریح کرد: آمریکا در این روزها تلاش میکند تا توافقنامه امنیتی که عراق را تا مدتی نامعلوم کشوری اشغالی باقی خواهد گذاشت، به این کشور تحمیل کند.
صلاح العبیدی افزود: به همین دلیل، ما این توافقنامه را رد میکنیم و از پارلمان عراق نیز میخواهیم این توافقنامه را تصویب نکند.
سخنگوی جریان صدر همچنین تاکید کرد: توافقنامه امنیتی حاکمیت عراق را نقض میکند چون، قراردادی میان دو طرف ناهمسطح است. این توافقنامه منافع طرف قدرتمندتر را تامین میکند و حضور اشغالگران را در عراق قانونی جلوه خواهد داد.
وی با اشاره به وجود نام عراق در بند هفتم منشور سازمان ملل، درباره خارج کردن عراق از سیطره سازمان ملل و وارد کردن آن به زیر سلطه آمریکا در چارچوب توافقنامه امنیتی هشدار داد و گفت: مهمترین خطر توافقنامه امنیتی این است که عراق را تحت سیطره آمریکا قرار میدهد.
العبیدی با بیان اینکه جریان صدر از نخستین گروههای عراقی بود که به وجود این توافقنامه اعتراض کرد و درباره زیان آن برای منافع عراق هشدار داد، تصریح کرد: چون این توافقنامه بین دو طرف قوی و ضعیف است، روشن است که عراق تحت فرمان سیاسی و نظامی طرف قوی قرار میگیرد.
صلاح العبیدی افزود: از آنجایی که این توافقنامه میان دو طرف متناسب و همسطح نیست، فقط به یک نتیجه میانجامد و آن حفظ و تامین منافع طرف قدرتمندتر [آمریکا] و پایمال شدن حقوق و حاکمیت طرف ضعیفتر [عراق] است.
العبیدی همچنین گفت: توافقنامه، عراق را تحت فشارهای شدید امنیتی قرار میدهد. حتی در هفتههای گذشته که مذاکرات درباره آن ادامه داشت نیروهای آمریکایی به ساکنان منطقه <تویریج> زادگاه نوری المالکی، نخستوزیر عراق در استان کربلا حمله کردند و بدون آگاهی دولت عراق از این اقدام، شماری را قتلعام کردند. البته این حوادث زیاد رخ میدهد حال چگونه ممکن است با آنها [آمریکاییها] توافقی امضا و با آنان توازن برقرار کرد؟
صلاح العبیدی در پاسخ به پرسشی درباره این موضوع که آمریکا مدعی شده است ایران به نمایندگان پارلمان عراق رشوه میدهند تا با توافقنامه مخالفت کنند، گفت: در حقیقت این امر به عکس است، یعنی این آمریکاست که مبالغی را که به میلیونها دلار میرسد به برخی نمایندگان پرداخت میکند تا به نفع توافقنامه رای بدهند. وی تاکید کرد: نباید فراموش کنیم که این توافقنامه برای هر فردی که آمریکایی باشد، مصونیت [قضایی] ایجاد میکند و سخن گفتن از برداشتن این مصونیت از شرکتهای آمریکایی، تنها برای فریب افکار عمومی است.
صلاح العبیدی با محکوم کردن اشغالگری، تصریح کرد: غم و اندوه، هیچ گاه از چهره عراق زدوده نخواهد شد، مگر اینکه اشغالگری [آمریکاییها] پایان بیابد. امضای توافقنامه امنیتی به آمریکا امکان میدهد تا پس از پایان مهلت شورای امنیت سازمان ملل برای حضور آمریکا در عراق (پایان سال جاری میلادی) حضور نظامی خود را در عراق حفظ کند. ادامه دارد...
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
