خاتمی: حتی اگر من نیایم
معلوم نیست دوره احمدینژاد 8 ساله شود
بهروز شجاعی ـ سخنگوی گروه یاری
آنقدر در هفتههای اخیر خبرهایی مبنی بر نیامدن خاتمی، نگاشتن نامه انصراف از کاندیداتوری، تلاش خاتمی برای کاندیداتوری میرحسین موسوی و... را از گوشه و کنار شنیده بودیم که خود را برای شنیدن این جمله از سیدمحمد خاتمی آماده کرده بودیم «خیلی ممنون از تلاشهای شما، اما شرایط آنگونهای نیست که من بیایم و حال که این تصمیم تا حد زیادی برایم قطعی شده است به گونهای در دوستان و مخاطبان خود این آمادگی را ایجاد کنید تا با شنیدن «نه» قطعی من، سرخورده و منفعل نشوند»؛ اما در دیدار اخیر تقریبا دو ساعته گروه یاری با خاتمی تنها جملهای که گفته نشد، همین جمله بود.
گروه یاری که به منظور دعوت از سیدمحمد خاتمی برای کاندیداتوری در انتخابات دهم ریاست جمهوری، و نیز ایفای نقش پل ارتباطی بین مردم و خاتمی بدون آنکه کسی این نقش را به آنها دیکته یا پیشنهاد کرده باشد از 18تیرماه، زودتر از بقیه گروهها آغاز به کار کرد و در سایت خود علاوه بر رأیگیری درخصوص آمدن یا نیامدن، نظرات مردم درخصوص خاتمی را ثبت کرد، «دو دوره رئیسجمهور بود، دیگر بس است، آنوقت چه گلی به سر ما زد که حالا بزنه»، «آقای خاتمی من تا حالا شناسنامهام رو سفید نگه داشتم اما اینبار فقط اگر شما بیایید میروم و رأی میدهم»، «آقای خاتمی من از کسانی هستم که دوره قبل به احمدینژاد رأی دادم، اما از این رأی خود پشیمان هستم و میخواهم به شما رأی بدهم»، «آقای خاتمی تو رو به جدتان بیایید و ما را از این وضعیت نجات بدهید»، «آقای خاتمی فقط در یک صورت به شما رأی میدهم، مثل دوره قبل نباشید و این بار قاطعتر باشید» و... اینها تنها بخش کوچکی از 47هزار پیامی است که مردم برای خاتمی نگاشتند.
اولین روز از ماه مبارک رمضان، شورای موسسین گروه یاری به دیدار خاتمی رفتند، دیداری که هرچند به خواسته خاتمی در آن زمان به این دلیل که «شما عدهای جوان هستید بدون اینکه از جایی دستور یا حکم گرفته باشید این کار ارزشمند که نظرخواهی از مردم است را آغاز کردید، اگر خبر این دیدار منتشر شود اولا شما را متهم به وابستگی میکنند و ثانیا میگویند خاتمی میخواهد بیاید که با گروه دعوت از خود ملاقات کرده است»، بنابراین در آن فضا این خبر رسانهای نشد، اما فضای سیاسی تغییر کرد و بر حجم درخواستها از خاتمی افزوده شد و خود او نیز گاه به اظهارنظرهایی صریح درخصوص وضعیت حاکم برکشور پرداخت؛ تا اینبار که به دیدارش رفتیم، مخالفتی با رسانهای شدن دیدار نکند. در دیدار اول که جمعی 10 نفره به نمایندگی از یاری به دیدار خاتمی رفتند تا گزارشی تحلیلی و آماری از نظرات مردم به رئیس دولت اصلاحات بدهند، خاتمی بعد از شنیدن گزارشها، چند جمله امیدوارکننده گفت تا بارقههایی از امید در این گروه ایجاد شود: «من بیشتر اوقات پیامهای مردم در یاری را میخوانم چراکه این پیامها میتواند در تصمیم نهایی من تاثیر بگذارد و اینکه محلی باشد که مخالفان و موافقان آمدن من نظرات خود را بگویند، بسیار مثبت است»، «درست است که پیشبینی میکنم بتوان طی دو- سه سال این مشکلات را حل کرد، اما مشکل اصلی اینجاست که مردم هم باید این بازه زمانی را بپذیرند و از ماه ششم صبر آنها در برابر گرانی و تورم ایجاد شده به پایان نرسد»، البته در آن دیدار خاتمی سوالاتی کلیدی که بعد از آن در برخی از دیدارهای خود نیز عنوان کرد را مطرح کرد، سوالاتی درخصوص چرا آمدن و چگونه آمدن.
در دیدار اول بیش از آنکه خاتمی سخن گوید این اعضای گروه یاری بودند که بر ضرورت کاندیداتوری خاتمی ضمن ارائه گزارشها سخن گفتند، بعد از آن جلسه جمعبندی یاری این شد که از احتمال «صفردرصدی» کاندیداتوری خاتمی اینک میتوانیم بگوییم که این درصد به «30» رسیده است. بعد از آن دیدار یاری با قدرت و روحیه بیشتری کارهایش را ادامه داد و علاوه برای سایت نظرخواهی (www.yaari.ir) از مردم یک پایگاه خبری را نیز راهاندازی کرد (www.yaarinews.com) که تنها از روز دوم راهاندازی توانست اثرگذاری خود را نشان دهد.
دیدار دوم اما حکایتی و روایتی دیگر داشت، اعضای حاضر در جلسه از آن جهت که میخواستند جلسه بیشتر مباحثه و پرسش و پاسخ دو طرفه باشد تا ارائه گزارش و سخنرانی محدودتر شد و به پنج نفر کاهش یافت.
47هزار پیام مردم که بیش از هزار صفحه شده بود در ابتدا به خاتمی تحویل داده شد، گزارشی از برنامههای آینده این گروه و اینکه گروه 10 نفره یاری امروز 1500 نفره شده ارائه شد و در لابهلای صحبتها پیام دوستان از استانهای مختلف را به خاتمی رساندیم همچون این پیام که«اگر خاتمی کاندیدا نشود، مردم او را نخواهند بخشید و دیگر بعد از آن نخواهد توانست رهبری اصلاحات و یا جنبش اجتماعی را عهدهدار شود، چراکه میتوانست برای ریاست جمهوری بیاید و این کار را در مقام ریاست جمهوری انجام دهد.» خاتمی اینبار بسیار پرانرژیتر از قبل بود، در ابتدا به رابطه مردمسالاری و دین، اخلاق و عدالت و شریعت و اخلاق و فقه پرداخت و گاه در صحبتهای خود به سخنان شهید مطهری استناد میکرد و گاه به قرآن، به دوستان فاضلی که در قم دارد نیز اشاره کرد، دوستانی که معتقد است به کمک آنها میتوان این مباحث را بیش از پیش بررسی و سپس نتایج به دست آمده از این بررسیها را عملیاتی کرد.او عقیده داشت، تصویری که اکنون در ذهن بسیاری از مردم قم نقش بسته است تصویری کامل نیست چراکه ظرفیتهای بالفعل بزرگی در شهر قم و بین علما و متفکران دینی به وجود آمده که فضای دینی را در آیندهای نزدیک پربار میکند و در آن صورت «مردمسالاری سازگار با دین» به معنای واقعی کلمه معنا پیدا میکند.
رئیس موسسه گفتوگوی تمدنها همچنین بر همبستگی با تمام مراکز داخلی و خارجی که در جهت صلح و دوستی فعالیت میکنند تاکید کرد و از فعالیتهایی که در برخی مدارس پایتخت درخصوص تعلیم صلح و گفتوگو به دانشآموزان و نیز پرورش اساتیدی که گفتوگو و صلحطلبی گفتمان غالب آنها باشد خبر داد و بر گسترش آنها در کشور و منطقه تاکید کرد. خاتمی سپس به فعالیتهای خودجوش سهگانه آغاز شده برای کاندیداتوری او شامل یاری، پویش دعوت از خاتمی و ستاد 88 اشاره کرد و گفت: «اینکه من مخالفتی با راهاندازی این گروهها و ستادها نکردهام نه از این باب که میخواهم بیایم از این باب است که معتقدم این فعالیتهای خودجوش نشاندهنده این است که چهره غالب ایران آن نیست که الان نشانه داده میشود و در واقع این فعالیتها موجب دامن زدن به فضای چند صدایی و مطرح شدن حرفهای مردم درخصوص عملکردهاست.» اما آنچه که رئیس دولت اصلاحات بر آن تاکید داشت این بود که «نکند این جریان ایجاد شده مقطعی باشد و وابسته به تصمیم یک فرد و فردای انتخابات هرکس روی کار میآید کاملا فروکش کند، نکند که این فعالیتها همچون حبابی باشد که روز به روز بزرگتر میشود و ناگهان میترکد و دیگر هیچ»، در واقع ماندن مردم در صحنه از فردای انتخابات از دغدغههای جدی و البته قدیمی خاتمی بود. برنامه داشتن یا بیبرنامه بودن خاتمی در صورت تصمیم به اعلام حضور نیز از دیگر موارد مطرح شده در این گفت و شنود بود، که خاتمی بر برنامه داشتن در صورت آمدن تاکید کرد و فعالیتهای سهساله اخیر بنیاد باران را شاهدی بر مدعای خود عنوان کرد.
خاتمی تاکید کرد که اصلاحطلبان و دولت اصلاحات باید «نقشه راه» داشته باشند و البته برنامه چهارم توسعه و سندچشم انداز 20 ساله را بخش عمدهای از این نقشه راه دانست که به عقیده او توانست مسیر درست حرکت را نشان دهد و ترسیم کند، هرچند که این مسیر در این چند ساله باز در حال به فراموشی سپرده شدن است. او همچنین از تغییرات اساسی در بنیاد باران و توسعه تشکیلات آن به منظور تجمیع ظرفیتهای بالقوه کارشناسی در کشور و نیز ارتباط مناسب با مردم خبر داد و البته یادآور شد«برای قند و چای باران هم با مشکل روبهرو هستیم، چراکه هر پولی را قبول نمیکنیم.» اما مسائل اقتصادی در این گفت و شنود، بیش از همه مورد توجه بود. سیدمحمد خاتمی به دستاوردهای اقتصادی دولت اصلاحات و وضعیت فعلی اقتصادی اشاره کرد و مقایسهای با نوع تبلیغات تخریبی رسانههای فراگیر و ملی در دورانی که تورم حدود 12درصد بود با «سکوت» یا تایید وضعیت در صدا و سیما در زمانی که بنابر آمار رسمی به حدود 30درصد رسیده است.
رئیس بنیاد باران در ادامه با طرح این پرسش که «ایران به کجا میرود»، به طرح مسائلی در این خصوص پرداخت و بر اینکه «باید تلاش برای نجات ایران در رأس فعالیتها قرار گیرد» تاکید کرد.خاتمی همچنین به شدت از وضعیت ناپسند فرهنگی و اخلاقی جامعه که در سه ساله اخیر تشدید شده و افزایش روزافزون فقر و فساد و فحشا و سکوت رسانههای رسمی در این خصوص انتقاد کرد.در میانه این گفتوگوها، رئیسجمهور سابق کشورمان بار دیگر بر نقش تکتک مردم در سرنوشت کشور و نیز ارتباط موثر اصلاحطلبان با مردم در شرایطی که نمیگذارند این ارتباط از طریق رسانه ایجاد شود تاکید کرد، وی بر تهیه«اصول اصلاحطلبی» اصرار کرد و گفت که تاثیرات عمیق این اصول را به زودی بر معادلات سیاسی و اقتصادی و فرهنگی حال و آینده ایران شاهد خواهیم بود.
هنگامی که بحث به انتخابات رسید ما توقع جواب قطعی او مبنی بر آمدن را نداشتیم و ترجیح دادیم که این سوال را نیز نپرسیم چراکه باور داشتیم هر زمان که خاتمی به نتیجه برسد آن را با همگان در میان میگذارد که گفتن این جمله از سوی خاتمی که «تصمیمگیری برایم بسیار مشکل شده است» خود مؤید این مطلب بود.خاتمی درباره دوقطبی شدن فضای انتخابات گفت که «عقلای راست اینک به فکر گزینهای دیگر هستند و اگر این دو قطبی هم ایجاد شود با دوقطبی 76 تفاوتهایی عمیق و اساسی خواهد داشت» او همچنین گفت که اگر نیاید «این دوقطبی ظاهری هم شکل نخواهد گرفت و حتی اگر اصلاحطلبان هیچ کاندیدایی هم نداشته باشند مشخص نیست که دوره ریاست جمهوری فعلی هشت ساله شود.» هنگامی که بحث به نتایج نظرسنجیها رسید؛ خاتمی ضمن مهم ارزیابی کردن نتایج پارهای از نظرسنجیها؛ مهمترین دغدغه را برگزاری انتخابات سالم و آزاد ذکر کرد و گفت:«اگر انتخابات سالم و آزاد برگزار شود و اگر تصمیم به کاندیداتوری بگیرم نگرانی از بابت نتیجه ندارم و خواست مردم مبنی بر آری یا خیر به من، هر چه باشد را با خیال آسوده میپذیرم.»
البته رئیسجمهور سابق کشورمان یادآور شد که تاکنون حدود 30درصد از مردم سوای 20درصدی که در انتخابات شرکت نخواهند کرد، برای حضور یا عدمحضور در انتخابات مردد هستند و نتیجه نهایی را هم همان 30درصد مشخص میکنند که اصلاحطلبان نباید از اقناع آنها غافل شوند. بحث به تخریبها که رسید از سیدمحمد خاتمی خواستیم تا خود مقایسهای از تخریبهای 76 و امروز انجام دهد که خاتمی گفت درست است که تخریبهای امروز کمتر از تخریبهای قبلی است؛ اما نباید از آن غافل شد، بهطور مثال رسانههای مخالف در حالی تلاش میکنند اظهارات نادرست برخی از افراد در خصوص دین و نظام را به من و به اصلاحات منتسب کنند که اینها ابتدا از من و اصلاحات عبور کردند و در مرحله بعدی از دین و قانون اساسی و نظام.یکی از اعضای گروه یاری که رئیس دولت نهم را در برخی از سفرهای استانی همراهی کرده بود از نحوه ارتباط او با مردم و شیوه تبلیغاتی دولت نهم سخن گفت و خاتمی به نوعی جدید از گفتوگو بین حاکمان و مردم که در دوره دولت اصلاحات در فضای مطبوعاتی، در فضای عمومی و حتی صداوسیما و مجلس و... ایجاد شد اشاره کرد و گفت که این گفتوگوها در دولت جدید با تمام شعارهای مردمگرایانهاش نه تنها حاصل نشد که از این نوع ارتباط هم دور شد. بحثهای دیگری نیز در این دیدار شد و خاتمی وعده داد که به سوالات مردم که در یاری ثبت شده است پاسخ دهد و ارتباط ایجاد شده بین مردم و خاتمی را دوطرفه کند، چه بیاید و چه نیاید.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
