اوباما و نامه رئیس‌جمهور ایران

رابرت دریفاس
ترجمه: سیدعماد رضوی
در عرصه سیاست خارجی، دو جنگی که آمریکا در عراق و افغانستان به راه انداخته است، احتمالابرای باراک اوباما از جنگهایی که این کشور به راه نینداخته، مثلابا ایران، اولویت بیشتری دارد. اما از هم اکنون در مورد ایران از هر سو برای وی خط و نشان می کشند.
اوباما طی مبارزات انتخاباتی اش بارها اظهار داشت که برای گفتگوهای بی قید و شرط اما “حساب شده” با تهران آماده است. محمود احمدی نژاد رئیس جمهور ایران هم نامه سرگشاده ای* به اوباما نوشت که براین اساس متن ترجمه شده آن در روزنامه نیویورک تایمز شامل موارد زیر بود:
“ از اینکه توانستید آراء اکثریت شرکت کنندگان در انتخابات را جلب کنید به شما تبریک می گویم. همانطور که می دانید فرصت هایی که نصیب انسانها می شوند زود گذرند.
“ملت های جهان انتظار دارند که رفتاری مبتنی بر عدالت و احترام به حقوق انسان ها و ملت ها، دوستی و عدم دخالت در امور دیگران جایگزین سیاست های مبتنی بر جنگ طلبی، اشغالگری، زورگویی، فریبکاری، ارعاب ملت ها و تحمیل روابط تبعیض آمیز بر آنان و بر مناسبات جهانی شود که موجب انزجار از حاکمان آمریکا شده است.”
“ آنها همچنین می خواهند که دخالت های آمریکا به مرزهای خودش محدود شود، بخصوص در منطقه حساس خاورمیانه. از این کشور انتظار می رود که روش ناعادلانه 60 ساله گذشته خود را تغییر داده و حقوق ملت در فلسطین، عراق و افغانستان را استیفا کند. “
ترجمه ای که روزنامه واشنگتن پست از نامه احمدی نژاد چاپ کرد و در اینجا به آن اشاره می شود، معنای کاملتری از لحن دینی این نامه به دست می دهد که بدین شرح است:
“اگر گامهایی در مسیر حق، با هدف اجرای تعلیمات پیامبران الهی برداشته شود امید می رود که خدای بزرگ یاری کند و خسارات سنگین گذشته قدری تقلیل یابد. “
معلوم است که نامه مذکور تلاشی جدی توسط ایران برای تماس با اوباما، با این توقع است که رئیس جمهور جدید گفتگو با تهران را آغاز کند.
به گزارش واشنگتن پست احمدی نژاد نوشته است:” ملت بزرگ و تمدن ساز و عدالت جوی ایران از تحولات اساسی، عادلانه و واقعی در سیاست ها و رفتارها بویژه در این منطقه استقبال می کند. “
از سوی دیگر در چالشی مستقیم برای اوباما، تسیپی لیونی وزیر امور خارجه اسرائیل گفت که ایالات متحده و اسرائیل ممکن است در باره ایران اختلاف نظر داشته باشند. او در مصاحبه با رادیو اسرائیل به رئیس جمهور منتخب آمریکا هشدار داد با ایران گفتگو نکند و اظهار داشت که این کار ممکن است دلیل ضعف تعبیر شود.
وی گفت:”فکر می کنم که گفتگو در این زمان حاوی پیام ضعف باشد. در جهان عرب کاری را که ایالات متحده و یا اروپا قصد انجامش را دارند آن گونه که هست تعبیر نمی شود. من فکر می کنم که گفتگوی زود هنگام با ایران در زمانی که این کشور تلقی می کند که جهان در حال رها کردن تحریم ها هستند می تواند مشکل ساز باشد.”
خیل کثیری از نظریه پردازان جنگ طلب و و لابی های طرفدار اسرائیل از ایپک گرفته تا یک گروه جدیدالتاسیس به نام گروه “متحد علیه ایران هسته ای” و همچنین هیئتی در موسسه مطالعات سیاسی خاور نزدیک واشنگتن موسوم به “وینپ“ که از گروههای تحقیقاتی پیشتاز طرفداری از اسرائیل است، به اقدامات (ضد ایرانی خود) سرعت بیشتری بخشیده و بر هشدار لیونی تاکید می کنند.
پاتریک کلاسون، ناظر ارشد امور ایران - عراق موسسه وینپ به هنگام سخنرانی در این هیئت هشدار داد که گفتگو میان آمریکا و ایران ممکن است فوق العاده خطرناک باشد. او گفت: “می پرسید علت امتحان کردن این کار چیست؟ ممکن است مثل بمب توی صورت خودمان منفجر شود.” وی مدعی شد گفتگو با ایران به بدگمانی تندروها در میان نخبگان حاکم در این کشور دامن زده و همزمان اصلاح طلبان ایرانی را تضعیف خواهد کرد.
با این حال وی گفت گفتگو با ایران تنها گزینه است. کلاسون گفت: گفتگو با ایران واجب است. به نظرم ما باید این کار را بکنیم.” اما وی گفت تنها دلیل گفتگو با ایران متقاعد ساختن افکار عمومی آمریکا و رهبران دیگر کشورها، بخصوص متحدان آمریکا است که این کشور در مورد ایده مذاکره با ایران هر کاری از دستش بر آید انجام می دهد. او گفت:”کاری که باید بکنیم این است که به جهانیان نشان دهیم که ما برای جذب ایرانیان تلاش فراوانی می کنیم.”
اما او می گوید انتظار ندارد که این گفتگوها نتیجه بخش باشد. کلاسون گفت:”می پرسید میانه روهای ایران چه؟
آنها دود به خورد چشمان ما می دهند.” وی نتیجه گیری کرد که:”هدف اصلی ما از این تلاشها [برای گفتگو]،ایران نیست. هدف اصلی ما افکار عمومی آمریکا و جهان است.”
این یک نمونه از استدلال قدیمی دیک چنی معاون اول بوش است که می گوید قبل از آنکه بتوان به کشوری مثل عراق در سال 2003، حمله کرد، باید وانمود کرد تلاشهای دیپلماتیک به جائی نرسیده است. مثل ایالات متحده که وانمود کرد قبل از حمله به عراق به سازمان ملل رجوع کرده است. چنی مانند بسیاری از نومحافظه کاران بعدها هم در مورد ایران بر همین استدلال تاکید کرد. از نظر آنهائی که تصور می کنند تنها راه توقف غنی سازی اورانیوم توسط ایران، جنگ با این کشور است ابتدا مذاکره مهم است.
اما بدبختی نومحافظه کاران، ایپک و وینپ این است که نه تنها دیگر مثل دوران تصدی بوش طی سالهای 2001 تا 2004، دیگر صحنه گردان سیاستهای آمریکا نیستند، بلکه اینها در دولت اوباما حتی یک کرسی هم نخواهند داشت.
برخی از چهره های اصلی حزب دموکرات آمریکا که طرفدار جنگ هستند، مثل دنیس راس و ریچارد هولبروک در تلاش هستند خود را در دولت اوباما جای دهند. راس که در موسسه وینپ برای خود جای مطمئنی دست و پا کرده، از مشاوران خاورمیانه ای اوباما بود اما معلوم نیست که او تا چه حد به محفل خصوصی سیاستهای اوباما نزدیک است و تا کنون برای تصدی سمتی در دولت وی نامی از وی برده نشده است. من تصور نمی کنم که او در دولت اوباما به سمتی گمارده شود.
به هولبروک که از حامیان هیلاری کلینتون است اجازه ورود به قلمرو اوباما داده نشده است اما او در این اواخر در تلاش برای بخشودگی از جانب تیم اوباما از روابطی که با جو بایدن دارد استفاده کرده است. با این وجود برای نامزدی سمت مهمی در رژیم جدید آمریکا ذکر چندانی از او نمی شود.
رابرت ستلاف مدیر اجرایی وینپ که او هم مثل کلاسون در آن هیئت سخن گفت، ادعا کرد که چندین نفر از مشاوران بلند پایه اوباما، از جمله سوزان رایس، تونی لیک، و ریچارد دنزیگ همگی علنا و در مقابل دوربین از آنچه که وی اقدامات “پیشگیرانه” علیه اکتساب سلاحهای هسته ای توسط ایران توصیف کرد، حمایت کرده اند.
در ژوئن 2008، لیک و رایس در یک گروه ضربتی ریاست جمهوری که موسسه وینپ بانی تشکیل آن بود شرکت کرده گزارشی منتشر ساختند که عنوانش این بود: “تقویت مشارکت: چگونه می توان همکاریهای آمریکا - اسرائیل در خصوص چالش هسته ای ایران را تعمیق کرد.”
آن گزارش لحنی تهاجمی داشت و در آن آمده بود که ایالات متحده و اسرائیل باید برای برخورد با تهدید ایران با هم همکاری تنگاتنگ داشته باشند. آن گزارش از استراتژیستهایی انتقاد کرد که معتقدند آمریکا شاید نهایتا مجبور شود با واقعیت ایران هسته ای کنار بیاید. هرچند آنها در این گزارش خواستار حمله نظامی به ایران نشده بودند اما تحقیقات هسته ای ایران را به ترسناک ترین وجه به تصویر کشیده بودند.
ستلاف در یکی از جلسات اخیر موسسه وینپ گفت، دنزیگ که از نامزدهای یکی از سمتهای مهم در وزارت دفاع دولت اوباما است همچنین رهیافت “پیشگیرانه” را تائید کرده است. او افزود که “تقریبا تمام مشاوران اوباما “ همین کار را کرده اند.
اما نه لیک و نه رایس تا کنون مثل دستگاههای نومحافظه کاران از قبیل وینپ و ایپک بر لزوم مد توجه قرار دادن استفاده از قوای نظامی (بر ضد ایران) تاکید نکرده اند. و هرچند که اوباما بارها گفته است که احتمال استفاده از زور را رد نمی کند، اما تمام افراد تیم وی به رهیافت مذاکراتی که لیونی و کلاسون بر ضد آن هشدار داده اند، پایبند هستند.