فقط گفت‌وگوی مستقیم؛ حمله نظامی نه

 سرگه بارسقیان
 گروهی از دیپلمات ها و کارشناسان آمریکایی به باراک اوباما رئیس جمهور منتخب ایالات متحده توصیه کرده اند که استراتژی خود در قبال ایران را بر تهدیدهای نظامی و تحریم متمرکز نکند چرا که یک حمله نظامی قطعا به شکست منجر می شود. این گزارش که نسخه ای از آن در اختیار خبرگزاری اسوشیتدپرس قرار گرفته مشتمل بر توصیه هایی به رئیس جمهور آینده آمریکا است و اینکه اوباما حتما باید به طور مستقیم و بدون پیش شرط و در سطح ارشد دیپلماتیک با ایران وارد مذاکره شود.گزارش این کارشناسان که قرار است طی کنفرانسی تحت عنوان آینده سیاست های آمریکا در قبال ایران ارائه شود حاکی از آن است که دو سیاست تحریم اقتصادی و تهدید نظامی ایران هرگز به نتیجه نمی رسد، تهدیدهای کنونی ایران را نمی ترساند و نظام کنونی در تهران نیز در خطری قریب الوقوع قرار ندارد چرا که ملت ایران نتایج سیاست تغییر رژیم را که آمریکا در عراق و افغانستان اعمال کرده است به چشم خود می بیند، بنابراین [بسیار طبیعی است که] مردم ایران مایل نباشند جزئی از این تغییرات باشند. در این گزارش تاکید شده که برقراری ارتباط و مناسبات غیررسمی میان دانشمندان، کارشناسان، رهبران دینی، حقوقی و شهروندان ایرانی و آمریکایی باید تسهیل شود. این گزارش پیشنهاد می کند که ایران دارای جایگاهی در اداره آینده عراق، افغانستان و منطقه باشد؛ این گزارش دلیل این امر را حمایت آمریکا و ایران از دولت فعلی عراق و وجود تهدیدهای مشترک طالبان و القاعده در افغانستان می داند. در جمع تدوین کنندگان این گزارش چهره هایی چون گری ج. سیک پژوهشگر دانشگاه کلمبیا، توماس پیکرینگ و جیمز اف. دابینز از کارکنان سابق وزارت خارجه و سفرای پیشین ایالات متحده و 17 کارشناس دیگر به چشم می خورند و نحوه تدوین آن به گفته دابینز چنین بوده: <این گزارش نتیجه رایزنی های گروهی از کارشناسان خبره در مسائل ایران است که کار آنان بررسی باید ها و نباید های راه های سیاسی است که آمریکا باید در برابر ایران آن را بپیماید. ما با یکدیگر تصمیم گرفتیم تا به دولت جدید آمریکا راهبرد دیگری را نشان بدهیم، راهبردی که بر ارتباط متمرکز بوده و با نگاه به پیشرفت در گذر زمان و براساس دسته ای از مسائل همراه باشد.> ریچارد پارکر استاد دانشگاه کانکتیکات گفته این گزارش روز سه شنبه در ساختمان کنگره آمریکا به شورای آمریکایی - ایرانی (به ریاست هوشنگ امیراحمدی) ارائه می شود.
حلقه طرفداران گفت‌وگو با ایران
توماس پیکرینگ از تدوین کنندگان اصلی گزارش کارشناسان آمریکایی، معاون سیاسی سابق وزارت امور خارجه ایالات متحده است که ارتباط تنگاتنگی با شورای آمریکایی - ایرانی دارد و هوشنگ امیراحمدی رئیس این شورا در گفت وگویی با اعتماد ملی (مرداد 87) خبر داد که وی رفت و آمدهایی طی سال های اخیر به ایران داشته و با وزیر راه و ترابری ملاقات و درباره هواپیماهای بوئینگ صحبت کرد چرا که او از مدیران کمپانی بوئینگ است. نام پیکرینگ پس از آن به میان کشیده شد که روزنامه ایندیپندنت در شماره 14 آوریل سال 2008 خود از ملاقات های غیررسمی ایران و آمریکا درباره پرونده هسته ای خبر داد و اسم 3 نفر را آورد که طرف آمریکایی این گفت وگوها بودند؛ ویلیام لوورز رئیس بنیاد UNA-USA، جیم ولش کارشناس اتمی انستیتو تکنولوژی ماساچوست و توماس پیکرینگ مرد شماره 3 سابق وزارت خارجه آمریکا. جیمز دابینز نماینده پیشین دولت جورج بوش در امور افغانستان است و مدیر مرکز امنیت و دفاع بین المللی در موسسه تحقیقات امنیت ملی آمریکا ( ) RAND است که قبلامناصب مهمی را در دولت آمریکا برعهده داشته است؛ ازجمله دستیار ویژه رئیس جمهور، دستیار وزیر امور خارجه، مامور ویژه بیل کلینتون برای سومالی، بوسنی و کوزوو. دابینز اوایل مرداد امسال خبر داده بود دولت بوش پیشنهاد باز کردن رسمی یک دفتر حافظ منافع در محل سفارت سوئیس را بررسی می کند. مسلما این تصمیم در صورت عملی شدن یک حرکت مهم است و همچنین یک گام مهم رو به جلو در صورتی است که (از سوی ایران) پذیرفته شود. گری سیک هم مشاور سابق شورای امنیت ملی آمریکا است که چندی پیش در گفت وگویی ابراز عقیده کرد باراک اوباما فرصت بسیار خوبی را برای برقراری روابط بهتر بین تهران -واشنگتن در اختیار دارد. گری سیک درباره احتمال مذاکرات مستقیم بین تهران با واشنگتن گفته بود: اوباما مایل به برگزاری مذاکرات مستقیم با ایران است اما در اینجا مساله ای نیز مطرح می شود و آن اینکه آیا ایران هم تمایل به گفت وگوی مستقیم و جدی با آمریکا دارد یا نه. من معتقدم که دولت اوباما باید به دقت مشکلات موجود در این زمینه را بررسی و ابتدا رابطه در سطوح پایین با ایران را آغاز کرده و سپس در صورت تمایل ایران این رابطه را به تدریج ادامه دهد تا اینکه رئیس جمهور جدید ایران نیز مشخص شود. ریچارد پارکر مدیر اجرایی <پروژه سیاست خارجی آمریکا> است که هفته گذشته در یک مصاحبه، به دولت اوباما توصیه کرد با ایران مذاکره کند. پارکر درباره تحقیقات انجام شده از سوی نهاد مذکور با محوریت ایران و علت انتخاب و اولویت دادن این موضوع گفت: <امروز سیاست خارجی ما با چالش های بسیاری مواجه است. انتخاب یکی از آنها بسیار مشکل است. اما ایران یک کشور مهم و قدرتمند در خاورمیانه است و در کشورهای عراق، افغانستان و لبنان تاثیرگذار است. به نظر می رسد برای داشتن یک رویکرد جامع و موثر در سیاست خارجی در قبال خاورمیانه، باید ایران را به حساب آورد. این نقطه آغاز ما بود. سیاست خارجی آمریکا در قبال خاورمیانه هم اکنون با بزرگ ترین چالش خود مواجه است. آنچه که شخص مرا بیشتر به انجام این پروژه جلب کرد این بود که هرچه بیشتر درباره آن کار می کنید، متوجه می شوید که مفاهیم نادرست زیادی درباره ایران در رسانه ها و افکار عمومی وجود دارد و ایران خوب شناخته و درک نشده است.> وی <پروژه سیاست خارجی> را جریانی فراحزبی که جریان های دموکرات و جمهوریخواه و لیبرال و محافظه کار را در بر می گیرد، معرفی کرد که به غیر از همکاران ایرانی، کسانی چون گری سیک و ری تاکیه هم با پروژه مذکور همکاری می کنند. با این حساب گزارش مذکور از سوی حلقه طرفداران گفت و گو با ایران تدوین شده است.
پرونده هسته‌ای؛ در انتظار خانه‌تکانی در کاخ سفید
گزارش 20 کارشناس آمریکایی در حالی روی میز اوباما قرار می گیرد که پرونده هسته ای ایران تا 20 ژانویه 2009 در حال تعلیق خواهد بود، چنانکه دیپلمات های غربی می گویند قرار نیست طی این مدت (تا انتقال قدرت از بوش به اوباما) تغییری در آن ایجاد شود. این رکود دیپلماتیک با نشست پنجشنبه گذشته نمایندگان پنج عضو دائم شورای امنیت و آلمان 5511) در پاریس به خوبی نمایان شد. نمایندگان 551 بدون هیچ نتیجه ای میز مذاکرات را ترک کردند و تنها وزارت امور خارجه فرانسه بیانیه ای کوتاه منتشر کرد که هیچگونه نشانی حاکی از ابتکارات مهم یا گامی جدید به جلو در آن دیده نشد. در این بیانیه آمده است: این نشست به شرکت کنندگان اجازه داد وضعیت فعلی را بررسی و درباره مسیری که در پیش داریم گفت وگو کنند. شش قدرت جهانی در هفته های آینده به مشورت با یکدیگر در زمینه گام های بعدی ادامه خواهند داد. وزارت امور خارجه فرانسه در بیانیه خود تاکید کرد که نمایندگان 551 بر اهمیت رویکرد دوسویه خود در قبال ایران که تحریم ها و مشوق ها را در بر دارد، تاکید کردند. یک مقام عالی رتبه فرانسوی پیش از نشست روز پنجشنبه گفت که پاریس انتظار ندارد تا زمانی که جورج بوش رئیس جمهور آمریکا جای خود را در ماه ژانویه به باراک اوباما بدهد اقدام چشمگیری در این زمینه صورت گیرد. یک مقام وزارت خارجه آمریکا نیز گفت که انتظار نمی رود چنین گفت وگوهایی در صورتی که به وقوع بپیوندد، نتایجی به دنبال داشته باشد؛ به خصوص در زمانی که انتقال قدرت از دولت بوش به اوباما در حال اجرا باشد. با این حال رابرت وود معاون سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در پاسخ به این سوال که آیا بوش در نظر دارد در روزهای باقیمانده از دوران ریاست جمهوری خود گام جدیدی را علیه ایران بردارد یا خیر، گفت: بوش در نظر دارد در هفته های باقیمانده به حرکت خود ادامه دهد. به گفته وی، دولت تا ظهر روز 20 ژانویه (اول بهمن ماه) همچنان در قدرت است و ما به کار درباره این موضوع به دلیل اهمیت آن ادامه خواهیم داد.
کوشنر: اوباما با ما مشورت کند
اهمیت ارائه گزارش کارشناسان آمریکایی در این مقطع، همزمانی آن با دوره تدوین سیاست های دولت آینده ایالات متحده است که اروپایی ها هم می کوشند بر روند آن تاثیر بگذارند. چنانکه وزیر خارجه فرانسه هم پیش از نشست روز پنجشنبه 551 در پاریس گفت: <اوباما در طول مبارزات انتخاباتی خود از احتمال گفت وگوی واشنگتن و تهران صحبت کرد و بسته به رئیس جمهور آمریکا است که با آغاز ماه ژانویه این را به مرحله اجرا بگذارد.> برنار کوشنر که اولین مقام عالی رتبه یک کشور متحد واشنگتن است که پس از پیروزی اوباما، در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا به واشنگتن سفر کرده، همچنین از اوباما خواست با متحدان اروپایی در خصوص هر گونه گفت وگوی احتمالی آمریکا با ایران مذاکره کند و آنها را در تصمیم گیری ها درخصوص افغانستان مشارکت دهد. کوشنر در سخنرانی خود در موسسه بروکینگز واشنگتن گفت: گفت وگو با دولت ایران در تلاش برای محدود کردن برنامه هسته ای اش باید معنادار باشد. وی افزود: اگر ما می خواهیم اطمینان یابیم که گفت وگوی آمریکا - ایران ما را به هدف مشترک مان نزدیک تر می کند و نه دورتر، باید به همکاری با یکدیگر ادامه دهیم. کوشنر در واشنگتن به خبرنگاران گفت: معتقدم که دوره ریاست جمهوری اوباما تفاوتی (را در برخورد) با ایران ایجاد خواهد کرد. می دانید که ایرانی ها به گفت وگو با آمریکا تمایل دارند. اگر می خواهید مساله عراق را حل کنید باید با ایرانی ها گفت وگو کنید، اگر می خواهید مساله افغانستان را حل کنید، باید با ایرانی ها گفت وگو کنید. کوشنر در حالی خواستار مشارکت اروپا در مذاکرات احتمالی ایران و آمریکا درباره افغانستان شده که هفته گذشته روزنامه واشنگتن پست به نقل از مشاوران امنیت ملی اوباما نوشت: دولت جدید آمریکا در نظر دارد به دنبال یک راهبرد منطقه ای تر برای جنگ در افغانستان - ازجمله گفت وگوهای احتمالی با ایران - باشد و نگاه مطلوبی به گفت وگوهای دولت افغانستان و عناصر آشتی پذیر طالبان دارد. واشنگتن پست تصریح کرده است: اوباما در دوران تبلیغات خود اعلام کرد که دولت وی به دنبال گفت وگو با کشورهایی همچون ایران و سوریه خواهد بود و از این طریق اساس سیاست و شعار بوش را رد کرد. یک مقام ارشد ارتش آمریکا با اشاره به ایران گفت: با نگاهی به آینده می بینیم که داشتن یک طرف صحبت برای پیدا کردن اهداف مشترک سودمند خواهد بود.