کارنامه سیاه سیا

در حالی که آنگلا مرکل صدراعظم جدید آلمان تلاش دارد تا یخهای روابط کشورش با ایالات متحده را که در اثر اختلاف نظر گسترده در جنگ عراق به وجود آمده بود بشکند و همسویی بیشتری با سیاست خارجی این کشور داشته باشد؛ یک موضوع جدید تنش گسترده‌ای را در روابط اروپا با آمریکا به وجود آورد، به نحوی که نه تنها احتمال بی اثر شدن تلاشهای مرکل را تقویت کرد که احتمال فاصله گرفتن اروپا از آمریکا را به دلیل تنش به وجود آمده در روابط این دو افزایش داد. رایس در سفر اخیر خود به اروپا، که با هدف ارتقاء سطح روابط و آغاز همکاری گسترده با آلمان دوران مرکل صورت گرفته بود، با پرسش‌هایی مواجه شد که برای او بسیار ناخوشایند و غیر مترقبه بود. پرسش این بود آیا آمریکا در خاک اروپا زندان مخفی دارد؟ آیا مظنونین به تروریسم در خاک اروپا مورد شکنجه سیا قرار گرفته‌اند؟ آیا عوامل سیا در برخورد با مظنونین به تروریسم، حقوق بشر را زیر پا می‌گذارند؟ و پرسشهایی در این رابطه. این پرسشها در تمامی پایتخت های اروپایی تکرار شد و رایس که کاملا خشمگین بود در برخی از پایتخت‌ها از پاسخگویی به برخی از آنها خودداری کرد. مرکل در کنفرانس خبری مشترک با رایس در برلین در خصوص پروازهای سیا که برای انتقال مظنونین به تروریسم از یا به زندان های مخفی صورت می‌گیرد ابراز نگرانی کرد. رایس از پاسخگویی مستقیم طفره رفت و اصرار کرد که موضوع زندان‌ها و مسائل مرتبط با آن طبقه بندی شده است. مرکل بعدها گفت که رایس به اشتباه آمریکا در خصوص المصری تبعه آلمان اعتراف کرد. وی در مقدونیه توسط ماموران سیا ربوده شد و پس از چند ماه بازداشت که به ادعای او با شکنجه همراه بوده است آزاد گشت. مشخص شد که جرم او تنها تشابه اسمی با یکی از مظنونین حادثه یازده سپتامبر بوده است. رایس در یکی از کنفرانس های خبری گفت که آمریکا از آسمان یا فرودگاه های سایر کشورها برای انتقال بازداشت شدگان به کشور ثالثی که در آن مورد شکنجه قرار گیرند استفاده نمی‌کند. بلافاصله این مسئله مطرح شد که در کنوانسیون منع شکنجه قید شده است که انتقال بازداشت شدگان به هر کشوری که احتمال قوی اعمال شکنجه در آن برود نیز غیر قانونی است. رایس وجود زندان های مخفی سیا در اروپا برای بازجویی مظنونین به تروریسم را رد یا تایید نکرد. موضوع زندان های مخفی از زمانی که واشنگتن پست در گزارشی در ماه نوامبر مدعی شد به مدارکی دال بر وجود زندان های مخفی سیا، دست کم در هشت کشور دست یافته است مطرح شد. برخی از این زندان‌ها در اروپای شرقی قرار دارند. لهستان و رومانی محتمل ترین گزینه‌ها در این رابطه، موضوع را رد می‌کنند.‌ بی بی سی در گزارشی خبر از انتقال این کمپ‌ها که گفته می‌شود یازده مظنون رده بالای القاعده در آنها حضور دارند، به شمال آفریقا داده است.
طبق کنوانسیون ژنو هر کشوری که مشغول جنگ مسلحانه بین المللی است؛ باید کمیته بین المللی صلیب سرخ را از تمامی افرادی که در اسارت دارد مطلع کند و به ماموران سازمان اجازه ملاقات با آنها را بدهد. اما از آنجا که نبرد علیه تروریسم مشخصات جنگ مسلحانه بین المللی را ندارد این سازمان تنها می‌تواند " درخواست " حضور در بازداشتگاه های مربوط به این نبرد را بدهد. دولت بوش تحت فشارهای شدید بین النللی به صلیب سرخ اجازه حضور در گوانتانامو و زندان های عراق و افغانستان را داده است اما از پاسخ گفتن به درخواست های متعدد برای اصلاع و دسترسی داشتن به بازداشتگاه های مخفی امتناع کرده است.
اتهامات در خصوص پرواز صدها " هواپیمای شکنجه " به گولاگ جدیدی در اروپای شرقی از طرف مقامات آمریکایی " به نحو مسخره‌ای اغراق آمیز " تلقی شده است. در نشست های خصوصی مقامات آمریکا اروپائیان را سالوس می‌دانند و ادعا می‌کنند بسیاری از آنان که اکنون به سیاست های ضد تروریستی آمریکا خرده می‌گیرند خود جواز حضور سیا در خاک کشورشان را صادر کرده اند. احتمالا همین طور است اما به هر صورت بازداشتگاه های مخفی مطابق کنوانسیون های بین المللی تخطی از قانون محسوب می‌شود.
مطابق آخرین اطلاعات زندانهای مخفی سیا در کشورهای مختلف اروپایی به شرح زیر است:
آلمان
فرودگاه‌ها و آسمان آلمان دست کم 437 بار شاهد پروازهای مخفی سیا بوده اند اگر چه نمی‌توان مشخص کرد که چه تعداد از این پروازها به نقل و انتقال مظنونین به دست داشتن در اعمال تروریستی اختصاص داشته است. موضوع نگران کننده تر برای مردم آلمان این است که احتمالا دولت آلمان از این پروازها مطلع بوده است. واشنگتن پست طی گزارشی ادعا کرد که سفیر پیشین آمریکا در آلمان دنیل آر.کوتز در ماه مه گذشته وزیر کشور دولت پیشین آلمان اتوشیلی را از ربودن شهروند این کشور خالد المصری توسط ماموران سیا در اواخر سال 2003 در خاک مقدونیه مطلع کرده بود. خالدالمصری برای بازجویی با هواپیما به افغانستان انتقال یافته بود که در آنجا به ادعای وی شکنجه می‌شود او مرتکب جرمی نشده است و صرفا با یکی از متهمین تشابه اسمی داشته است در پایان بهار سال 2003 میلادی آزاد می‌شود. مقامات قضایی آلمان علاوه بر المصری مشغول تحقیق درباره سرنوشت ابوعمر هستند. ابوعمر در میلان توسط عوامل سیا ربوده و گمان می‌رود از طریق پایگاه نظامی رامستاین واقع در خاک آلمان به قاهره انتقال یافته باشد.
هم صدراعظم آنجلا مرکل و هم وزیر امور خارجه آلمان فرانک والتر اشتاین مایر (که مشاور صدر اعظم پیشین بود و ممکن است از موضوع المصری با خبر بوده باشد ) وعده پیگیری موضوع را داده اند.
بریتانیا
از زمان یازدهم سپتامبر سال 2001 میلادی بیش از 200 پرواز سیا در خاک بریتانیا توقف کرده اند. اعتقاد بر این است که بسیاری از این پروازها از یا به مقصد زندان آمریکا در گوانتانامو صورت گرفته باشد. از آنجا که اخیرا در تحقیقی که توسط دانشکده حقوق دانشگاه نیویورک به انجام رسیده صدور جواز فرود یا پرواز این نوع هواپیماها به منزله تخطی بریتانیا از قوانین بین المللی تلقی شده؛ ( نص قانون: هر کشوری که به کشور دیگر در ارتکاب اعمال نادرست بین المللی یاری رساند مسوول انجام اقدامات فوق تلقی می‌شود. ) اعتراضات به این امر در بریتانیا در حال بالا گرفتن است.
یک گروه پارلمانی برای تحقیق در این زمینه آغاز به کار کرده است. این گروه اظهارات رایس: " آمریکا هرگز مظنونین را برای شکنجه به کشور ثالث اتقال نداده است. " را غیر قابل قبول و نادرست تلقی کرد. اندرو تایری رئیس گروه در این باره به ایندیپندنت گفت: " در این باره دود زیادی به اسمان برخاسته است؛ بعید است شلیکی صورت گرفته باشد. احتمال انجام شکنجه توسط عوامل سیا را کم تلقی نمی‌کنم. "
یک گروه فعال در زمینه حقوق بشر از پلیس و دولت بریتانیا تقاضای اقدام در این مورد را کرده است.
ایتالیا
از ماه ژولای تا کنون دادگستری ایتالیا به درخواست ماموران سیا 22 حکم بازداشت صادر کرده که یکی از این حکم‌ها در مورد ابوعمر روحانی مصری ساکن ایتالیا به آدم ربایی انجامید. آرماندو اسپاتارو مقام ارشد قضایی حق حاکمیت و حقوق بشر ایتالیا نبوده بلکه تلاشهای ضد ترروریستس در ایتالیا و اروپا را کاملا به خطر انداخت. اطلاعات جدید حاکی از آن است که سیا حتی تلاش کرد بر آدم ربایی ابوعمر سرپوش نهد. سیا با ارسال یک فکس فوری به مقامات ضد تروریسم ایتالیا در سال 2003 ادعا کرد ابوعمر ناپید شده است. این خدعه کارگر افتاد و تلاشهای مقامات ایتالیا برای ردیابی این روحانی را متوقف یا کند کرد. نتیجه این که برای نخستین بار یک کشور خارجی در ارتباط با یک ماموریت ضد تروریسم علیه ماموران سیا اقامه دعوا کرده است.
در حالی که رسانه‌ها از توقف هواپیماهای سیا در ایتالیا سخن می‌گویند؛ سیلویو برلوسکونی نخست وزیر ایتالیا می‌گوید نشانه‌ای لز انجام هرگونه عمل غیرقانونی توسط سیا در دست نیست.
اسپانیا
گمان می‌رود سیا از فرودگاه سان سن خوان در مایورکا به عنوان پایگاه عملیاتی برای دست کم 10 پرواز در سال 2004 و ابتدای سال 2005 از مبداء و به مقصد لیبی؛ رومانی و مصر استفاده کرده است. گزارشهای رسانه‌ها گویای آن است که سیا دست کم 15 بار از خاک اسپانیا برای انجام پروازهای خود استفاده کرده است.
پرتقال
دوللت پرتقال می‌گوید که هیچ گونه اطلاعاتی درباره پروازهای سیا در خاک این کشور ندارد اما گزارش رسانه‌ها از احتمال انجام 34 پرواز سری حکایت دارد. دولت تحت فشار پرتقال، قصد انجام تحقیق در این زمینه دارد. دست کم رد یک پرواز از سانتاماریا در آزورس به گوانتانامو در نوامبر سال 2003 گرفته شده است. وزیر امور خارجه دیگوفرایتاس گفته است پیش از تشکیل نشست اختصاصی در پارلمان در اواخر ماه جاری در این باره سخن خواهد گفت.
فرانسه
روزنامه فرانسوی لوفیگا رو روز جمعه گزارش داد که دست کم دو پرواز چاتر سیا در سالهای 2002 و 2005 در این کشور توقف کرده اند.
ایرلند
عفو بین الملل با بررسی اسنادی که به دست آورده است ادعا می‌کند فرودگاه شانون دست کم 50 بار برای پروازهای سری سیا مورد استفاده قرار گرفته است. بسیاری از این پروازها حامل مظنونین به دست داشتن در عملیات تروریستی به کشورهای ثالث برای شکنجه بوده است. شانون اغلب به عنوان پایگاهی برای سوخت گیری مجدد هواپیماهای نظامی آمریکا مورد استفاده قرار گرفته است. با این حال هیچ یک از هواپیماهای مورد بررسی عفو بین الملل هواپیماهای نظامی ایالات متحده نبوده اند بلکه گمان می‌رود توسط سیا چارتر شده اند.
اسکاندیناوی
نام ایسلند بارها به عنوان مکانی برای توقف موقت پروازهای سیا از یا به مقصد اروپا ذکر شده است. در سوئد یک تحقیق پارلمانی گویای تخلف سیا از قوانین این کشور در مورد دو مصری به نامهای احمد عجیزه و محمد الزاری است. این دو توسط سیا در فرودگاه سوئد متوقف و به مصر منتقل شدند. گمان می‌رود پیش از این که این، دو سوار هواپیمای سیا که از آن به عنوان گوانتانامو اکسپرس یاد می‌شود شده باشند با تعویض اجباری لباس روبرو شده باشند. این دو مدعی‌اند که در مصر مورد شکنجه قرار گرفته‌اند. از نروژ و فنلاند نیز به عنوان مکانهایی برای انجام عملیات مخفی سیا نام برده می‌شود. هواپیماهای سیا دست‌کم 20 بار از اسمان دانمارک استفاده کرده‌اند.
لهستان و رومانی
علاوه بر ادعاهایی که در مورد استفاده هواپیماهای سیا از این دو کشور در میسر اربکستان و گوانتانامو شده هر دو کشور متهمند زندان‌های مخفی سیا را در خود جای داده‌اند. طبق گزارشی که در ابتدای ماه نوامبر در واشنگتن‌پست منتشر شد؛ این مکان‌ها برای بازجویی از مظنونین عملیات تروریستی خارج از مجاری قانونی عادی و بدون رعایت قوانین جهانی حقوق بشر مورد استفاده قرار گرفته است.
کوزوو
از پایگاه نظامی ایالات متحده کمپ بوندستیل به عنوان مکان احتمالی نگاهداری مظنونین به عملیات تروریستی و بازجویی از آنها یاد می‌شود. آلوارو ژیل روبله کمیسیونر اروپایی حقوق بشر می‌گوید که در این مکان زندانیان در شرایطی مشابه گوانتانامو نگهداری می‌شوند.
در مجموع کشورهای اروپایی از پاییز سال 2001 تاکنون برای انجام دست‌کم 600 پرواز مخفی سیا مورد استفاده قرار گرفته‌اند. اتحادیه اروپا گفته است که حق رای اعضایی که ثابت شود در نگاهداری غیرقانونی متهمان به تروریسم یا ایجاد زندانهای مخفی سیا نقش داشته‌اند را معلق می‌کند. تاکنون تمامی کشورهایی که متهم به دو مورد پیش گفته شده‌اند ایفای هرگونه نقشی در این باره را انکار کرده‌اند. تحقیقات در این زمینه ادامه دارد.