بیست درصد تعیین‌کننده

مونترال، سحر نمازی‌خواه: تنها با گذشت 18 ماه از آغاز به کار کابینه جدید کانادا امروز دوشنبه انتخابات مجدد مجلس فدرال این کشور برای تعیین نخست‌وزیر و دولت جدید این کشور برگزار می‌شود. این انتخابات در پی اعلام رای قاضی دادگاه عالی این کشور در هفتم آذرماه امسال (28 نوامبر 2005) اجرا می‌شود مبنی بر اثبات اتهام حزب لیبرال در اخلال در آرای رفراندوم سال 1995 برای رای‌گیری برای جدایی کبک از کانادا.
پیش از اثبات اتهام نخست‌وزیر اعلام کرده بود که در صورت اعلام جرم، انتخاباتی زودرس برگزار خواهد کرد و مردم حق خواهند داشت در انتخابات حزب و دولت خود تجدیدنظر داشته باشند. دیروز چهار حزب مطرح کانادا در حالی آخرین ساعات دیدارهای تبلیغاتی خود با رای‌دهندگان را پشت سر گذاشتند که نظرسنجی‌ها حکایت از اقبال محافظه‌کاران در کسب 38 درصد آرای انتخابات امروز دارد. در عین حال لیبرال‌ها با پیش‌بینی کسب 29 درصد آرا، حزب ان‌دی‌پی 17 درصد و بلاک کبکوآ با 11 درصد آرا در انتخابات امروز کانادا شرکت کرده‌اند. این نخستین بار در تاریخ دو دهه پیشین کاناداست که لیبرال‌ها از تکیه زدن بر صدر آرای نظرسنجی شده به رتبه دوم سقوط کرده‌اند.
حتی نظرسنجی‌های انجام شده پس از اثبات اتهام لیبرال‌ها در جولای گذشته نشان می‌داد مردم کانادا همچنان به سپردن مقام نخست‌وزیری به استفن‌ هارپر رهبر 47 ساله حزب محافظه‌کار اعتماد کمتری دارند و دولت لیبرال را طبق سنتی 24 ساله برای اداره کشور ترجیح می‌دهند اما انتشار ناگهانی کتاب دو روزنامه‌نگار در مورد ناپدید شدن پنج میلیون دلار در جریان برگزاری رفراندوم سال 1995، افکار عمومی را نسبت به حمایت بیشتر از دولت پل مارتین و سپردن کابینه بعدی به حزب لیبرال دچار تردید کرد.
کتاب «Les Secrets d'Option Canada» که به قلم دو روزنامه‌نگار کبکی به نام‌های نورمن لستر و ربن فیلپت نوشته شده در آستانه انتخابات منتشر شد. پس از برگزاری نشست مطبوعاتی دو نویسنده کتاب و انعکاس توضیحات بیشتر در خصوص پنج میلیون دلار که در انتخابات سال 1995 حسابرسی نشده، نظرسنجی‌ها این بار حکایت از باز پس‌گیری رای اعتماد مردم به لیبرال‌ها می‌کند. تنزل آرای پیش‌بینی شده در نظرسنجی موسسه Leger Marketing که از معتبرترین مرکزهای نظرسنجی کانادا است نشان می‌دهد درصد قابل تاملی از رای‌دهندگان مدافع حزب لیبرال، برای بار دوم حاضر به چشم‌پوشی از خطای مالی این حزب نشده‌اند.
پس از این مصاحبه مطبوعاتی، ستاد انتخابات کانادا اعلام کرد به عنوان نهادی بی‌طرف تحقیق و تفحص در مورد پنج میلیون دلار حسابرسی نشده را آغاز کرده است. پلیس کانادا و شخص پل مارتین نخست‌وزیر این کشور نیز اعلام کردند به موازات تحقیق از سوی ستاد انتخابات کانادا خصوصاً این اتهامات را پیگیری کرده و نتیجه پرونده را به مردم اعلام می‌کنند.
برنامه محافظه‌کاران
اکنون پس از دو دهه پی‌در‌پی که لیبرال‌ها دولت را در دست داشته‌اند، محافظه‌کاران بارقه‌هایی از پیروزی را از آخرین نظرسنجی انجام شده می‌بینند. در عین حال همچنان 20 درصد از رای دهندگان در نظرسنجی‌ها رای قطعی خود را اعلام نکرده و تصمیم نهایی برای رای خود را به امروز موکول کرده‌اند. به این ترتیب دو حزب لیبرال و محافظه‌کار، رقیبان اصلی سی و نهمین انتخابات فدرال کانادا تا اعلام نهایی نتیجه انتخابات چشم به رای این جمعیت 20 درصدی دوخته‌اند که هنوز نمی‌داند رای خود را به سود کدام حزب در صندوق‌های رای بیندازد.
از سوی دیگر تحلیلگران عرصه انتخابات پیش‌بینی می‌کنند محافظه‌کاران در صورت پیروزی نیز، تنها موفق به تشکیل دولت اقلیت خواهند شد و نمی‌توانند برای داشتن دولت اکثریت از 308 کرسی مجلس فدرال 155 کرسی را به خود اختصاص دهند. چنانکه پل مارتین نیز در سی و هشتمین انتخابات فدرال که 28 جولای 2004 برگزار شد، با تصاحب تنها 135 کرسی از تشکیل دولت اکثریت ناکام ماند و نخستین دولت اقلیت برای لیبرال‌ها را در تاریخ 24 سال کابینه‌داری این حزب ثبت کرد. اکنون حزب محافظه‌کار که پس از 24 سال انتظار به دستگیری دولت را باور کرده با اعلام 196 برنامه در برابر لیبرال‌ها بیش از پیش مقاومت می‌کند.
این حزب در پر هیاهوترین برنامه‌های اقتصادی خود به مردم وعده داده است که GST (مالیات بر کالا و خدمات) را از هفت به پنج درصد خواهد رساند و برای هر کودک زیر شش سالی 1200 دلار پرداخت خواهد کرد. اما وزیر تجارت دولت لیبرال پل مارتین در نقد این وعده تصریح کرد کاهش GST توان دولت فدرال را در اداره کشور کاهش خواهد داد و این کاهش جز ضرر مردم کانادا نخواهد بود. در عین حال حزب محافظه‌کار در اعلام دیگر مواضع دولت احتمالی‌اش اعلام کرده قوانینی وضع خواهد کرد که از این پس تمامی سناتورهای مجلس سنا، نه منصوب نخست‌وزیر بلکه منتخب مستقیم مردم باشند. آنها همچنین در برخی از سخنان ضمنی خود انتصاب قاضیان عالی دیوان عالی کشور را از سوی نخست‌وزیر نقد می‌کنند.
هارپر همچنین در سفرهای انتخاباتی خود و گفت‌و‌گو با مردم کبک در به رسمیت شناختن استقلال این استان تا آنجا پیش رفت که وعده داد این استان بتواند در سازمان‌های بین‌المللی همچون یونسکو حق رایی مجزا از کشور کانادا داشته باشد. او همچنین اختصاص دو میلیارد دلار به ارتش کانادا را از دیگر برنامه‌های محافظه‌کاران اعلام کرده که برای خرید هواپیمای CF-18، استخدام یک هزار نیرو در ارتش کبک و نیز 750 نفر در فهرست انتظار تشکیل گروهی 650 نفره برای امدادهای ویژه هوایی در بحران‌های غیر مترقبه و استخدام یکصد امدادگر ویژه حوادث غیر مترقبه در امدادرسانی‌های زمینی هزینه خواهد شد.
استفن‌ هارپر همچنین در دیدار با ورزشکاران و اعلام برنامه‌های خود در توسعه ورزش گفت هزینه مصروف برای ورزش هر شهروند را از قبض مالیات بر درآمد وی کسر خواهد کرد. اما پل مارتین در آخرین طعن حزب متبوعش به مردم گفت: برنامه‌های وعده داده شده‌ هارپر غیرعملی و نیازمند 21 میلیارد دلار بودجه است. وزیر تجارت مارتین نیز با استناد به گزارش مشاوران ارشد اقتصادی‌اش معتقد است محافظه‌کاران تنها برای اجرای برنامه‌های اقتصادی خود با 30 میلیون دلار کمبود بودجه مواجه خواهند شد.
لیبرال‌ها و ایران
ما حزب لیبرال در برنامه‌های انتخاباتی خود بیش از هر چیز به کارنامه‌اش اشاره می‌کند که توانسته با وجود تحویل دولتی با کسر بودجه 42 میلیون دلاری و نیز بدهی 585 میلیون دلاری، تمامی این بدهی‌ها را به صفر برساند. مارتین رهبر حزب لیبرال در نشست‌های انتخاباتی خود اعلام می‌کند که دولتش توانسته میانگین حقوق شهروندان کانادایی را از 17340 دلار در سال 93 به 24265 دلار در سال 2005 برساند و 8/12 فرصت شغلی را به 3/16 افزایش دهد.
او می‌گوید بیکاری را از 5/11 درصد به 4/6 درصد رسانده و رقم تخصیص 6/1 درصدی از درآمد ناخالص ملی برای تحقیقات کشور را به 9/1 ارتقا داده است. این در حالی است که در بخش اقتصادی ذکر می‌کند ارزش دلار کانادا در مقابل دلار آمریکا از 75 سنت در سال 93 به 86 سنت در حال حاضر رسیده است.
لیبرال‌ها در تشریح روابط با دیگر کشورها تنها به توجه کانادا به توسعه توافق‌های دوجانبه با کشورهای آمریکای جنوبی، اروپا، کره و سنگاپور اشاره کرده و اعلام می‌کند تجارت آزاد از طریق سازمان تجارت جهانی را اولویت اصلی دولت خویش قرار داده است. در خصوص روابط اقتصادی با ایران نیز جیم پیترسون وزیر تجارت پل مارتین تصریح می‌‌کند: «در حال حاضر معاملات تجاری با ایران دغدغه کانادا نیست.» آنها ضمن ابراز ناخرسندی از روند پرونده زهرا کاظمی خبرنگار و شهروند کانادایی می‌گویند: «بهترین راه پاسخ به ایران در این زمینه از طریق مجامع بین‌المللی است.»
گمانه‌زنی کارشناسان و تحلیلگران سیاسی از هم اکنون آغاز شده است. برخی پیش‌بینی می‌کنند که اگر در خوشبینانه‌ترین نظرها محافظه‌کاران در انتخابات امروز پیروز شده و فراتر از آن به دولت اکثریت دست یابند، حزب لیبرال که در ردای یک اپوزیسیون در مجلس آینده حضور خواهد داشت استعفای احتمالی پل مارتین رهبر کنونی خود را رد نخواهد کرد. در عین حال نام مارتین کشن (Marin Caoshon) به عنوان جایگزینی مناسب برای مارتین 68 ساله زمزمه می‌شود. از سوی دیگر گفته می‌شود اگر این بار هم محافظه‌کاران در چشیدن طعم پیروزی ناکام بمانند، هارپر بیش از پیش تحت فشار برای استعفا قرار خواهد گرفت. در مورد برنارد لرد و پیتر مک‌کی نیز به عنوان گزینه‌های جایگزین هارپر زمزمه‌هایی شنیده می‌شود.