*مجری شبکه در ابتدای گفتگو از متکی پرسید در گفتگوی آغازین پیش از شروع نشست آژانس بینالمللی انرژی اتمی مدیرکل آژانس دو نکته بسیار مهم را درباره ایران گفت اول اینکه پیشرفتهای چشمگیری در بررسی گستره و ماهیت برنامه غنی سازی اورانیوم ایران به دست آمده و همچنین از نبود انحراف در مواد اعلام شده ایران خبر داده و در عین حال از ایران خواسته همه اقدامات شفاف ساز را برای اعتماد سازی در خصوص نشان دادن صلحآمیز بودن صرف برنامه اتمی خود به اجرا بگذارد. من فکر میکنم شما با ارزیابی وی موافق باشید، ولی آیا با درخواست وی برای شفافتر عمل کردن در برنامه خود موافقید؟
**متکی پاسخ داد: آنچه البرادعی گفته نشان دهنده ماهیت صلحآمیز و حقیقت برنامه اتمی ایران است که غنیسازی بخشی از این فعالیتهاست. ما به عنوان عضوی از ان.پی.تی و مدالیته توافق شده با آژانس که سال گذشته به دست آمد دور تازهای از همکاری با آژانس را شروع کردیم. در واقع غنی سازی حق جمهوری اسلامی ایران است و ایران آماده است به همه سؤالها و ابهاماتی که آژانس در گذشته یا حال مطرح کرده پاسخ دهد. وزیر امور خارجه ادامه داد: آژانس همه سؤالها و ابهامات خود را در فهرستی به طرف ایرانی داده و ایران بعدها متوجه شد همه این سؤالها را آمریکا در اختیار آژانس قرار داده است. با این وجود ما برای پاسخ دادن به شش سری از سؤالهای آژانس موافقت کردیم و اکنون به همه آنان به صورت تفصیل پاسخ دادهایم و آژانس بعدها پاسخهای ما را تایید کرد. از این رو فکر میکنیم همکاری جدی ما با آژانس در خصوص همه سؤالها و ابهامات در نشست سپتامبر پایان یافت و ما کاملاً انتظار داریم تا پرونده ما بسته شود.
مجری افزود: ولی آژانس عنوان میکند هنوز شکهای جدی در خصوص نیات ایران وجود دارد این حقیقتی است و حتی برخی از نزدیکترین متحدان شما مانند چین و روسیه از شما خواستهاند تا غنی سازی اورانیوم را کنار بگذارید. وزیر امور خارجه گفت: ما آنچه را که سؤالهای آژانس بود پاسخ دادیم و این دور جدید سؤالها و ابهامها چیزی جز اتهامزنیهای جدید آمریکاییها نیست. آنان به جای تشکر همکاری انجام شده که باعث روشن شدن ماهیت صلحآمیز برنامه اتمی ایران در خارج از زمان توافق شده شد بار دیگر دور جدیدی از ادعاها و اتهامها را مطرح و سؤالهای جدیدی را به آژانس میدهند. متکی ادامه داد: ما اجباری در پاسخ به سؤالهای بدون پاسخ آمریکاییها نمیبینیم زیرا پایانی برای این راه متصور و حاضر نیستیم وارد بازی شویم که آمریکاییها آن را طراحی کردهاند باید ارادهای سیاسی برای حل و فصل این موضوع وجود داشته باشد.
*مجری شبکه گفت ولی این مسئله فراتر از آمریکاست و به همه جامعه جهانی باز میگردد متحدان نزدیک شما مانند چین و روسیه نیز توقف فعالیتهای اتمی شما را خواستار شدهاند البرادعی در یک گفتگو به تازگی فهرستی از کشورهایی را که در راه ساخت بمب اتمی گام برمیدارند نام برده و گفته است ایران نیز در این راه است آیا این درست است.
**متکی گفت: قطعنامههای شورای امنیت نباید برخلاف حقوق کشورها و مغایر منشور سازمان ملل باشد از این رو فعالیتهای قانونی و درست یک کشور نباید نادیده انگاشته یا متوقف شود حال هر کشوری که میخواهد این قطعنامهها را امضا کرده باشد ما در فعالیتهای صلحآمیز خود بسیار جدی هستیم، همچنین در مخالفت خود با ساخت بمب اتمی نیز به همان اندازه جدی هستیم.
*مجری الجزیره انگلیسی افزود: آقای وزیر ولی مسئله از حق قانونی تا نگرانیهای سیاسی پیشرفته است. شما میگویید حق غنی سازی را دارید و براساس بند چهار ان.پی.تی کشورها این حق را دارند ولی از دیگر سو کشورهای عضو شورای امنیت میگویند شکهای خود را دارند شما چرا نیاز به تولید سوخت هستهای خود دارید؟
**متکی تصریح کرد: هیچ قانونی به این معدود کشورها حق نداده که مانع دیگر کشورها در رسیدن به چنین توانمندی باشند. از دیگر سو بر اساس قانونی که مجلس ایران به تصویب رسانده، دولت موظف است تا چند سال آینده 20 هزار مگاوات از نیروگاههای اتمی برق تولید کند، چنین اقدامی به معنی هزینه کردن دهها میلیارد دلار سرمایه گذاری برای احداث نیروگاههای اتمی است. ما باید سوخت مورد نیاز این نیروگاهها را از کجا تامین کنیم؟ ما نمیتوانیم به کسانی که سوخت در اختیار دارند اعتماد کنیم. در سالهای گذشته ما با بسیاری از این کشورها قرارداد مکتوب امضا کردیم. ما قراردادی با آمریکا در خصوص تامین 23 هزار مگاوات برق در 51 سال پیش یعنی 1951 داشتیم. ما بعد از آمریکا که اولین قرارداد هستهای خود را امضا کردیم بعدها با آلمان و فرانسه و دیگر کشورها قرارداد بستیم، ولی این کشورها الزامات خود را نادیده گرفتند. از این رو ما دیگر اعتمادی به این کشورها نداریم. بعد از میلیاردها دلار سرمایهگذاری ما باید دسترسی خود به سوخت را تضمین کنیم و از این رو باید توانمندی تولید سوخت در داخل را داشته باشیم.
*مجری گفت: ولی در این میان آزمون ارادهها نیز مطرح است. چرا شما از روسیه کمک نمیخواهید؟ شما در جامعه جهانی منزوی میشوید و حال شورای امنیت سازمان ملل در این موضوع دخالت میکند حال حق شما برای غنیسازی تحتالشعاع اقدام شورای امنیت و قوانین بینالمللی قرار دارد.
**متکی گفت: آمریکا علاقمند است که هر کشوری را که با دیدگاههای این کشور موافق نیست منزوی بخواند. من باید این را بگویم آمریکا در گذشته هرگز به اندازه امروز منزوی نبوده و این همه ریشه در سیاست این کشور دارد، به شکلی که قبلا گفتید این آزمون ارادهها یا چیزی مشابه آن نیست، ارزیابی ما از کشورها بر اساس موضع و منطق آنان است.
*مجری الجزیره انگلیسی گفت: در واقع شورای امنیت هفته گذشته قطعنامه چهارم خود را که خواستار پایبندی ایران به الزاماتش بود، صادر کرد. شما پیش از تعلیق فعالیتهای غنی سازی اورانیوم خود که در گذشته نیز پیش از اجرای پروتکل الحاقی انجام دادید، از غرب چه انتظار دارید؟
**متکی اظهار داشت: بنابراین ما در گذشته نشان دادیم آماده همکاری هستیم ولی واکنش به این اقدام چه بود؟ ما نزدیک به سه سال غنی سازی را معلق کرده بودیم و نتیجه نهایی این بود که سه کشور اروپایی از ایران خواستند به طور کلی غنی سازی را کنار بگذارد. این پذیرفتنی نیست و نمیخواهیم دو بار از یک سوراخ گزیده شویم. از این رو اگر آنان درباره اعتماد و اعتماد سازی سخن می گویند باید گفت این جادهای دو طرفه است، ما هم باید به طرف دیگر اعتماد داشته باشیم. ما به سلاح اتمی اعتقادی نداریم و باور داریم که دوران بمب اتمی به سر آمده است و دیگر این سلاحها استفادهای ندارند. همچنین احساس ما این است که این سلاحها دیگر کارآمدی ندارند.
*مجری گفت: آیا در صورتی که احساس کنید اسرائیل یا آمریکا شما را تهدید به حمله میکنند یا کشوری در منطقه دست به ساخت سلاح اتمی بزند با ساخت این سلاحها راهی برای افزایش امنیت ملی خود انجام میدهید؟
**وزیر امور خارجه خاطرنشان کرد: در 30 سال گذشته ما با تهدیدهای مختلفی از جمله تجاوز خارجی، ایجاد گروههای تروریستی در بیرون و داخل کشور، تحریمهای بلندمدت و تحریک کشورهای همسایه برای جنگ با ایران روبرو بودیم. ما همه این مسائل را در 30 سال گذشته نیز داشتیم. «به دنبال نمایش نیستیم تا در آن ظاهر شویم»
*مجری الجزیره انگلیسی در گفتگوی اختصاصی با منوچهر متکی پرسید آیا باید اینگونه فرض کرد که شما هیچ تحرکی در این خصوص با دولت بوش نخواهید داشت؟ که متکی اظهار داشت: بحث ایران و آمریکا موضوعی کاملا مجزاست. آمریکا باید در این خصوص به موضوعات عراق و افغانستان برسد. در ابتدای این بحران آمریکاییها چه میگفتند، میگفتند ما میخواهیم صلح، ثبات و مردمسالاری ایجاد شود و اداره کشورها به دست مردم بیفتد. ولی بعد از هفت سال از اشغال افغانستان و شش سال از اشغال عراق، آیا این وعدهها محقق شده است؟ ما این باور را نداریم. آنان گفتند به ایجاد ثبات و امنیت در عراق و افغانستان به دولتهای این دو کشور کمک میکنند، ولی در شش ماه گذشته شاهد بهبود نسبی اوضاع در عراق بودیم. مجری اضافه کرد: درباره موضوع هستهای ایران چطور، آیا شما بیشتر مایلید که با دولت جدید آمریکا یا دولت اوباما یا حتی دولت مک کین که به تازگی با تغییر موضع خود گفته میخواهد وارد تعامل و گفتگوی مستقیم با ایران در حد وزیر امور خارجه شود، همکاری کنید؟
**متکی در این باره گفت: ما درباره سیاستمداران آمریکایی زمانی قضاوت میکنیم که به قدرت برسند قبل از رسیدن به قدرت یا در زمان ترک مسند آنان اظهارات خوبی میگویند ولی نمیتوان آن را جدی گرفت، البته ما به این گفتهها توجه داریم زیرا آنچه میکنند و میگویند زمانی که به کاخ سفید راه مییابند عملی و قابل اجرا میشود.
*مجری گفت: ولی شما به عنوان وزیر امور خارجه ایران آماده گفتگو با وزیر امور خارجه آینده آمریکا هستید؟ که متکی اظهار داشت: همانگونه که گفتم ما به دنبال نمایش نیستیم تا در آن ظاهر شویم، ولی فکر میکنیم موضوعاتی که بین ما وجود دارند جدی هستند و طرف آمریکایی باید واکنش یا راهحلی جدی در برابر آن داشته باشد. نماینده آمریکا در نشست ژنو حضور داشت و گفت برنز نماینده رئیس جمهور آمریکا در ژنو است و ما در بالاترین سطح از وی استقبال کردیم، اگر در برنامه اتمی این رویکردی جدید باشد باید تا انتهای خط ادامه یابد.
**متکی افزود: به دیگر سخن همه ما باید از گفتگوها حمایت کنیم و این گفتگوها باید به توافقی جدید بین همه طرفها منتهی شود و براساس این توافق ما آمادهایم تا گامهای خود را برداریم و طرف مقابل هم باید گام خود را بردارد.
*مجری گفت آمریکا، فرانسه و اسرائیل کاملا به روشنی گفتهاند که ایران اتمی را نمیپذیرند و با این وجود گزینه نظامی نیز در خصوص برنامه اتمی ایران مطرح است. شما تا چه اندازه این تهدیدها و احتمال حمله آمریکا یا اسرائیل را ضد تاسیسات اتمی ایران جدی ارزیابی میکنید و واکنش شما چه خواهد بود؟
**وزیر امور خارجه در پاسخ به این پرسش تصریح کرد: رژیم صهیونیستی از نظر ما عددی نیست و در موضعی نیست که چنین حرفهایی را بزند. آمریکا و فرانسه نیز این مشکل را دارند که نمیتوانند با برنامه صلحآمیز هستهای ایران مخالفت کنند و از این رو میخواهند این مسئله را با دیگر نیات سیاسی بپوشانند و آن را در پس اتهام ساخت بمب پنهان کنند. این کاملا غلط است و جامعه جهانی تا حدود زیادی به واقعیت واقف شده و بقیه نیز به زودی آگاه میشوند. آنان نمیخواهند که ایران به چنین فناوری والایی دست پیدا کند. فقط معدودی کشور هستند که میخواهند بازار انحصاری سوخت اتمی را در دست گیرند ما به این ظرفیت و فناوری در داخل کشور خود رسیدهایم ولی درباره مسئله حمله نظامی باید بگویم برخی طرفها هستند که ممکن است بخواهند حرکتی نظامی ضد ایران صورت دهند ولی عقلا چیره شدهاند زیرا دریافتند در صورتی که چنین حملهای صورت گیرد چه عواقب مصیب باری عاید آنان خواهد شد در ضمن موضوع افکار عمومی آمریکا نیز مطرح است همه میگویند که آمریکا در افغانستان و عراق شکست خورده و از این رو این امر برای آنان کاملا واقعی است. از این رو آمریکا این مسئله را در نظر ندارد و رژیم صهیونیستی نیز در موضعی نیست که دست به چنین ماجراجویی در منطقه بزند. اسرائیلیها هنوز با پیامدهای جنگ 33 روزه به حزب الله لبنان هستند و هنوز مشکلات داخلی برای آنان ایجاد میشود.
*مجری گفت: شما به ایران منظور اسرائیل رژیم صهیونیستی میگویید و چند روز پیش احمدینژاد رئیس جمهور نیز این لفظ را به کار برد. آیا چنین اظهاراتی مفید هستند؟
**متکی تصریح کرد: ما این رژیم را به رسمیت نمیشناسیم، این مسئلهای نیست که ما امروز یا پنج سال گذشته به آن نتیجه گیری رسیده باشیم، در گذشته و 30 سال گذشته یعنی بعد از پیروزی انقلاب اسلامی از ابتدا از شناسایی این رژیم امنتاع کردیم هر چند که رژیم شاه روابطی بسیار خوب با آنان داشت.به باور ما رژیم آپارتاید در آفریقای جنوبی و رژیم صهیونیستی نمایندگان واقعی مردم آن سرزمین نیستند و از این رو همانگونه که رژیم آپارتاید با اراده مردم آفریقای جنوبی سرنگون شد و نظام جدید روی کار آمد و ما بهترین روابط را با آنان برقرار کردیم درباره فلسطین نیز از چنین موضوعی استقبال میکنیم. من دقایقی پیش با دبیرکل سازمان ملل دیدار کردم. رئیس جمهور ما نیز با ایشان هفته گذشته دیدار کرد و در این دیدار ما دیدگاههای جمهوری اسلامی ایران را برای یافتن راهحلی مردمسالارانه برای موضوع فلسطین مطرح کردیم.
*مجری گفت: میخواهم به صورت خلاصه به عراق بپردازم با توجه به نزدیک شدن مهلت سازمان ملل برای حضور نیروهای خارجی در عراق دولت عراق در تلاش است تا با گفتگو به توافقی دوجانبه با آمریکا برسد. از نظر ایران کدام گزینه بهتر است اینکه عراق برای تمدید مهلت بار دیگر به سازمان ملل مراجعه کند یا با عراق قراردادی دوجانبه امضاء کند؟
**متکی گفت: در شش ماه گذشته ما شاهد بهبود نسبی اوضاع عراق بودیم و در عین حال شاهد بودیم که امور مربوط به دولت عراق از جمله امور امنیتی به مردم و دولت این کشور واگذار شده و این امر یکی از عوامل اصلی بهبود اوضاع است. اگر این تحلیل درست باشد میتوان گفت زمان آن رسیده است که آمریکاییها برنامه خود را برای خروج از عراق طراحی کنند. به نظر ما این بهترین گزینه برای آمریکاییهاست اگر غیر از این باشد اوضاع همانی خواهد بود که در شش سال گذشته در این کشور روی داده است. متکی گفت: برداشت ما از مردم مقامات و رهبران مذهبی عراق این است که هیچ علاقه و پذیرشی در خصوص این قرارداد امنیتی وجود ندارد و از این رو آمریکاییها نباید عراقیها را گروگان خود در فصل هفت منشور سازمان ملل قرار دهند، تا دیدگاههای خود را تحمیل کنند.