* در فضای فعلی که نقد های بسیاری به عملکرد دولت نهم به ویژه در بخش اقتصادی وارد می شود، بسیاری براین باورند که شرایط برای ورود اصلاح طلبان به عرصه انتخابات ریاست جمهوری مناسب است، نظر شما در این باره چیست؟
** به اعتقاد من شرایط برای ورود اصلاح طلبان به عرصه انتخابات مناسب است ولی این تنها بخشی از مساله است زیرا ما هرگز نمی توانیم ابزارهای قدرت را نادیده بگیریم اما این را نیز باید در نظر گرفت که اصلاح طلبان می توانند با درایت لازم که تلاش در جهت ائتلاف و اتحاد و یکی شدن است می توانند به موفقیت برسند. اکنون همه امکانات در اختیار جریان حاکم است و نمی توانیم این مساله را نادیده بگیریم و بنابراین باید به گونه ای عمل کنیم تا موجی ایجاد شود که در جریان آن آرای خاموش که تعیین کننده هستند بیدار شوند و جریانی به وجود آید. به اعتقاد من این موج هم با ایجاد یک گفتمان جدید و ائتلاف و اتحاد و هماهنگی ایجاد می شود. اگر همه جریانات سیاسی احساس مسوولیت کنند و بر این باور باشند که کشور در یک مقطع و موقعیت سرنوشت ساز در عرصه های داخلی و بین المللی قرار دارد باید تلاش کنند تا در جهت وحدت و یکپارچگی حرکت کنند و در این صورت نوعی امید و نشاط را به جامعه منتقل کنند. زیرا در سایه اتحاد مردم با امیدواری ویژه ای به صحنه می آیند و با رای حساب شده ای به اصلاح طلبان رای می دهند.
* یعنی شما بر این باور هستید که اصلاح طلبان در صورت اتحاد و ائتلاف می توانند فضایی مشابه دوم خرداد 76 را تکرار کنند؟
** البته به ایجاد فضایی در آن شکل امیدی ندارم ولی این را هم می دانم که تنها با تکیه کردن بر کارنامه دولت نهم نمی توان قدم به عرصه انتخابات گذاشت بلکه اصلاح طلبان باید برنامه خودشان را داشته باشند. اصلاح طلبان باید با ارائه برنامه ای دقیق، گفتمانی جدید را به جامعه آورند و در سایه این حرکت خود، فضا را از خواب آلودگی در آورند و فضا را به گونه ای آماده کنند تا جریانی ایجاد شود که موفقیت را رقم زند. این را نباید فراموش کنیم که انتخابات را دولتی برگزار می کند که خودش هم با تمام نیرو می خواهد حضور داشته باشد و همه امکانات را در اختیار دارد. ما تنها چیزی که در اختیار داریم اتحاد و ائتلاف است. بنابراین اکنون در یک فرآیند، اصلاح طلبان حداقل خودشان با یکدیگر کنار بیایند و به وحدت برسند تا در یک گفتمان نسبت به آسیب ها و کاستی های گذشته به گونه ای از عقلانیت و صلاحیت برخوردار شویم.
* این گفتمان جدید از نظر شما باید مبتنی بر چه اندیشه ای باشد؟
** باید ببینیم که چه مساله ای اکنون به صورت تهدید جدی درجامعه در آمده است. باید جریانات اصلاح طلب به این نتیجه برسندکه همه باید در کنار هم باشند، نه اینکه هر گروهی فکر کندکه حق با خودش است و دیگران را نفی کند، بلکه نجات در سایه یکپارچگی است و بنابراین مجمع روحانیون مبارز نیز در تلاش است تا یک فرآیندی را تدوین کند تا همه به اجماع برسند که این حرکت در این موقع خوب است.
* آیا فکر می کنید این اجماع امکان پذیر است؟
** جریانات مختلف اصلاح طلب در پروسه عملکرد دارای تجربه و عقلانیت کامل تری هستند ولی اکنون همه اشتباه می کنند و روی کاستی ها تکیه کرده اند و به نبش قبر می پردازند و همدیگر را متهم می کنند، این در حالی است که همه باید به کار جمعی عادت کنند، که در این صورت، که تصمیم گیری از جزء به کل هدایت شود خیلی از مسائل در درونش نخواهد بود. به هر حال اکنون کارگروه های مختلف به این اتفاق نظر رسیده اند که وضعیت کشور در عرصه فرهنگ، اقتصاد و معیشت مردم نگران کننده است و در اوضاع جهانی نیز احساس خطر می کنیم. بنابراین وقتی به این نتیجه می رسیم که مصالح ملی و جمعی اقتضا می کند که به گونه ای بیندیشیم که بر اساس آن منافع ملی در اولویت قرار دارد بسیاری از تندروی ها به حاشیه کشانده می شود. از سوی دیگر باید این را مدنظر قرار دهیم که با متهم کردن یکدیگر به تندروی چیزی حل نمی شود بلکه باید به شنیدن نظرات یکدیگر و رای اکثریت عادت کنیم و قبل از هر چیز دموکراسی را در درون خودمان اجرا کنیم.
* طیفی از اصلاح طلبان از پیشنهاد آقای کروبی مبنی بر تشکیل شورای حکمیت برای تعیین کاندیدای نهایی استقبال کردند ولی این در حالی است که برخی از طیف های اصلاح طلب معتقدند که این شورا هم به نتیجه ای نمی رسد، به نظر شما تعیین این شورا اصلاح طلبان را به اجماع هدایت می کند؟
** راه دیگری غیر از این نداریم. گروهی نشستند و طی جلسات مختلفی به این نتیجه رسیدند، که باید جمعی تشکیل شود تا راهکارهای مناسب را بیابد و بنابر فضایی که پایگاه اجتماعی کاندیدا را نشان می دهد و با تکیه بر تجربه و توانمندی، فردی را جهت کاندیداتوری معرفی کند و همه باید از این گروه تبعیت کنند. امیدوارم که این اتفاق بیفتد و این شورا تشکیل شود زیرا در غیر این صورت پراکندگی در اصلاح طلبان مساوی با حاکم شدن جریان حاکم است. من بر این باورم که شورا نباید به گونه ای عمل کند تا هر گروهی که مورد نظر طیف خاصی است از درون آن بیرون بیاید. بلکه این شورا باید فارغ از وابستگی به گرایش های مختلفی که در جریان اصلاحات وجود دارد و با بررسی پایگاه رای کاندیداها به تصمیم گیری بپردازد.
* شما در بخشی از صحبت های خود، به طیفی از اصلاح طلبان که به متهم کردن یکدیگر می پردازند انتقاد کردید، در این میان برخی از همین طیف های اصلاح طلب پس از اینکه حزب اعتماد ملی، مهدی کروبی را به عنوان کاندیدای خود معرفی کرد این حزب را به تک روی و اختلاف افکنی متهم کردند و به انتقاد از اعلام زودهنگام کاندیداتوری کروبی پرداختند. آیا شما انتقادهای آنها را وارد می دانید؟
** اساسا این نگاه را قبول ندارم. به هر حال هر شخصیتی محترم است و همه باید حرمت یکدیگر را حفظ کنند. نمی توان به نفی دیگران پرداخت و از سوی دیگر توقع داشت که دیگران پذیرای او باشند. فکر می کنم کسانی که در گذشته اشتباه کردند اکنون به اشتباه خود واقف شده اند و توقع ما نیز این است که در این فضای حساس و سرنوشت ساز فضای دوستی به وجود آورند. دنیای سیاست دنیای انعطاف پذیری است و اگر ما بخواهیم در گذشته بمانیم به جایی نمی رسیم. در چنین فضایی نیز از بزرگان انتظار داریم که در این جهت حرکت کنند.
* البته در این میان برخی معتقدند که اگر آقای خاتمی وارد عرصه انتخابات شود دیگر تشکیل شورای حکمیت معنایی ندارد و اجماع خودبه خود شکل می گیرد. آیا شما هم با این پیشنهادها هم نظر هستید؟
** آقای خاتمی شخصیتی است که هم در عرصه های داخلی و هم در عرصه های بین المللی چهره با نفوذی هستند ولی اگر ایشان هم کاندیدای انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری شود باز باید همه از تصمیم شورای حکمیت تبعیت کنند. به نظر من یکی از عاقلانه ترین پیشنهادهایی که در جهت تلاش برای اجماع اصلاح طلبان مطرح شد همین تشکیل شورای حکمیت بود.
* بنابراین شما معتقدید که تمایل افکار عمومی به سمت اصلاح طلبان است.
** من از فضای جامعه این را احساس می کنم، به اعتقاد من باید از این شرایط به درستی بهره برداری کنیم. اصلاح طلبان باید به بازخوانی و تعریف روشنی از اصلاحات بپردازند. اکنون فضا برای ورود اصلاح طلبان بسیار آماده است که می توانیم با وحدت و ائتلاف به بهره گیری از این شرایط بپردازیم.