آیا یورو زنده مى‌ماند؟

بحران اقتصادى جهانى جان تازه اى به مباحثاتى داد که ادعا مى کردند واحد پول یورو عمرى طولانى نخواهد داشت.
این ادعاها معمولا به میلتون فریدمن اشاره مى کنند که در سال ۱۹۹۸ هشدار داد که تعهد قانونى اتحادیه اروپا به یورو در مقابل اولین بحران اقتصادى جدى مورد آزمایش قرار خواهد گرفت.
این بحران اقتصادى در حال حاضر پیش روى ما است، اما نتایج آن کاملا با آنچه فریدمن پیش بینى کرده بود متفاوت است. به گزارش دیپلماسى ایران، بیکارى رو به افزایش است و در کنار آن پوپولیسم چهره برافراشته است. در ایتالیا که از رقابت با چین رنج مى برد و اسپانیا که بازار مالى مسکن در آن رو به زوال است تجربه چندان خوشایندى از این بحران اقتصادى وجود ندارد. اما با وجود همه اینها، هیچ کشورى تمایل خود را براى عدم استفاده از یورو نشان نداده است. آنها این موضوع را درک کرده اند که حتى زمزمه در خصوص چنین موضوعى مى تواند سرمایه گذاران را دچار تردید کند. آنها شاهد این بودند که چطور کشورهایى مانند دانمارک که واحد پول خود را تغییر ندادند مجبور شدند که سود سهام خود را افزایش دهند تا بتوانند از واحد پول خود دفاع کنند و این درحالى است که بانک مرکزى آمریکا و بانک مرکزى اروپا براى مقابله با بحران بین المللى مالى سود سهام خود را کاهش داده اند. آنها به این واقف هستند که اگر همچنان لیر و پستا واحد پول کشورهاى اروپایى بود در چنین شرایطى اروپا چه جنگى را تجربه مى کرد. آنها به این نتیجه رسیده اند که باید با بحران از مد افتاده واحد پول در بدترین زمان مبارزه کنند. آنها از این شرایط که برایشان امنیت و ثبات را به ارمغان آورده است خشنودند. به طور ساده کشورهایى که سناریوى یورو را پشت سرگذاشتند و آن را به عنوان واحد پول خود انتخاب نکردند هیچ پیشرفت خاصى را در اقتصاد خود شاهد نبودند. ممکن است برخى بر این عقیده باشند که شرایط بدتر پیش رو است، بیکارى و تورم منتظر کشورهاى اروپایى است و زمانى که شرایط به بدترین حالت خود برسد یورو جان خواهد داد. کسانى که همواره به موضوع یورو با شک و تردید نگاه مى کنند همواره بر این باورند.
اما در شرایط کنونى این طور به نظر مى رسد که این آنها هستند که نظریاتشان با شک و تردید رو به رو شده است. نه تنها فریدمن بلکه هیچ کس دیگرى در سال ۱۹۹۸ پیش بینى نمى کرد که اولین بحرانى که در مقابل یورو قرار مى گیرد بحرانى بین المللى و با شدت بحران امروزى باشد. این پیش بینى ها وجود داشت که دولت ها در مقابل بحران اقتصادى بخواهند یورو را از گردونه خارج کنند.
همچنین این احتمال وجود داشت که کشورها پول رایج خود را به اقتصاد جامعه تزریق کنند تا بتوانند سیستم بانکى خود و بازارهاى مالى را از بحران اقتصادى نجات دهند. هنوز کشورهایى در اروپا وجود دارند که واحد پول خود را دارند و با مشکلات زیادى دست و پنجه نرم مى کنند. چراکه واحد پول آنها به طور گسترده در جامعه بین المللى مورد استفاده قرار نمى گیرد و اتکاى بسیارى از بانک هاى آنها به یورو است.
پیامد این مسائل کاملا روشن است، سیستم بانکدارى ملى نیازمند کسى است که وام بگیرد. در کشورهاى کوچک که بانکدارى آنها وابسته به پول رایج کشور دیگرى است، بانک مرکزى با فقدان ظرفیت مواجه مى شود، تنها شانس این کشورها تکیه بر قوانین بسیار شدید و یا پیوستن به یورو است. با توجه به اینکه امکان بازگشت به عقب در بحران اقتصادى جهانى وجود ندارد، مشخص است که کشورهاى اروپایى چه رویه اى را پیش رو خواهند گرفت. این رویه در همه پرسى براى پیوستن به یورو در کشورهاى دانمارک و سوئد خود را نشان داده است.
لهستان و مجارستان نیز درصدد پیوستن به یورو هستند. تنها استثنایى که وجود دارد کشور بریتانیا است که واحد پولش همواره در طول تاریخ ارزش خود را داشته است. در هر شرایطى بخشى از بریتانیا به اروپا تعلق دارد و بخشى از آن مستقل است. بنابراین باید این را پذیرفت که اروپا دو واحد پولى دارد اما وجود سه واحد پولى براى اروپا مسأله اى نیست که بتوان حتى در مورد آن فکر کرد.
این مقاله توسط بارى ایچنگرین استاد اقتصاد دانشگاه برکلى در کالیفرنیا به رشته تحریر درآمده است.