«تیم اوباما: گرایش‌های کهن و قالب‌های نوین»

دکترسیدمحمدکاظم سجادپور
‌انتظار مردم آمریکا و جهانیان از اوباما در گزینش سمت و سوی جدید در مناسبات داخلی و خارجی آمریکا بسیار بالا بوده و هست و او باید این انتظارات را عملی کند. در جهت تحقق این انتظارات، اوباما با دو پدیده اصلی روبروست. یکی تغییر جهت و مسیر سیاست‌ها و دیگری افراد و همکارانی است که انتخاب می‌کند. در مورد اول که او کلیاتی را در روند مبارزات انتخاباتی روشن ساخته است. هرچند به مرور ممکن است در برخی از مسیرهای تغییر، تعدیل‌هایی ایجاد کند، ولی بی‌تردید نمی‌تواند مسیر متحولی را دنبال نکند. مهم آن است که این تغییرات و تحولات را باید از طریق افراد و همکاران خود عملی کند. هرچند که هنوز تیم او کامل نیست، ولی پرسش این است که آیا گزینه‌های وی برای سمت‌های عمده، می‌تواند در مسیر تحقق انتظارات مردم آمریکا و جهان باشد؟‌
در جواب باید گفت، افرادی را که وی تا به حال منصوب کرده و یا سخن از منصوب کردن آنها می‌رود، نشانگر تکرار الگوهای پیشین است. وی نیز مانند روسای جمهوری قبلی که در انتخابات پیروز می‌شدند، افرادی را برگزیده که یا در ستاد انتخاباتی او نقش کلیدی داشتند و یا وفاداری خود را در مراحل اولیه انتخابات با پیوستن به او اعلام داشته‌اند. در عین حال، انتخاب وی، ملاحظات سیاسی و توازن قوای موجود در واشنگتن را مدنظر قرار داده است. براساس آنچه که تا به حال اعلام شده، سناتور <تام‌داشل‌> ‌Tom Deschle که زمانی رهبر اکثریت سنا بود، برای وزارت بهداشت برگزیده شده است. داشل از زمره دمکرات‌هایی بود که در مراحل اولیه انتخابات، وزنه خود را به سمت اوباما داد. او همچنین در سیاست واشنگتن چهره‌ای شناخته شده و مسلط به زیر و بم‌های قانونی و اجرایی در ساختمان بسیار پیچیده بوروکراتیک آمریکا است. <ژانت ناپولیتن‌> ‌Janet Napolitane فرماندار ایالت آریزونا، برای وزارت امنیت داخلی که محصول سازمانی حوادث 11سیتامپر 2001 است، در نظر گرفته شده وی به امور مهاجرتی و امنیتی آگاهی دارد و از طرف دیگر، حمایت جدی مک‌کین، کاندیدای حزب جمهوریخواه را برای تصویب انتصاب در کنگره دارد. شایان ذکر است که وزرای انتصابی رئیس جمهوری، باید به تصویب کنگره برسند و حمایت قوی مک‌کین که سناتور همان ایالتی است که ناپولیتن فرماندار آن‌ است، بسیار اهمیت دارد. در این مورد نیز تناسب نیروها در واشنگتن و ایالت‌ها مدنظر اوباما قرار گرفته است. این‌ها همه الگوهای سیاست داخلی آمریکا را تداعی می‌کند.‌
آنچه که انتصاب‌های اوباما را در کانون توجه تحلیلگران امور سیاسی آمریکا قرار داده، وزنه سنگینی است که افراد دور و بر کلینتون در کابینه او پیدا خواهند کرد. به عبارت دیگر، کابینه اوباما انعکاسی از تیم کاری کلینتون است. این مسئله مخصوصا در تیم اقتصادی و سیاست خارجی اوباما، بیشتر مصداق دارد. صحبت از انتصاب افرادی مانند <لارنس سامر‌> ‌Lawrence Summer و <پال ولکر‌> ‌Paul Volker برای سمت‌های اقتصادی است. اینان از ستون‌های اصلی دولت کلینتون بودند. در زمینه سیاست خارجی، سخن از انتصاب هیلاری کلینتون به‌عنوان وزیر امور خارجه است که برخی از محافل سیاسی و خبری با قطعیت از آن یاد می‌کنند. در سطح زیرین‌تری در مسائل سیاست خارجی، افرادی چون <دنیس راس‌> ‌Dennis Ross و <سوزان رایس‌> ‌Susan Rice به عنوان کارگزاران سیاست خارجی مطرح هستند. آن‌ها نیز در دوران کلینتون، صاحب‌منصبان امور خارجی بودند.‌
آنچه که در زمینه سیاست خارجی، در دومین رده افرادی که نقدا در تیم اوباما قرار دارند و حتما صاحب سمت‌هایی در وزارت امور خارجه و شورای امنیت ملی خواهند شد، جلب نظر می‌کند، گرایش خاورمیانه‌ای ‌‌‌‌(Middle East Oriented) آنها در مقایسه با گرایش روسیه و اروپای شرقی ‌‌ ‌‌(Russian Oriented)تیم سیاست و امنیت خارجی بوش است. حتی در صورتی که خانم کلینتون که هشت سال به عنوان همسر رئیس جمهوری آمریکا در کاخ سفید بود به مقام وزارت خارجه برسد، گرایش غالب، خاورمیانه خواهد بود. شاید بتوان گفت تمرکز تخصص و توجه تیم اوباما در بعد منطقه‌ای، حاورمیانه خواهد بود. در این میان انتصاب <رام‌ امانوئل‌> ‌Emanuel به‌عنوان رئیس امور اداری کاخ سفید را نیز باید در تصویر دید. شایان ذکر است که رئیس امور اداری کاخ سفید ‌‌‌‌(Chief of Staff) صرفا یک سمت عادی اداری نیست. نقطه اتصال و پیوند همه اعضای کابینه با رئیس جمهوری است. انتصاب امانوئل که سوابق جدی صهیونیستی دارد، بار خاورمیانه‌ای تیم بوش را سنگین‌تر کرده است.‌
سوال این است که آیا این تیم و همکاران،‌ خواهند توانست اوباما را در تغییری که ماموریت اصلی وی است، کمک کنند و سیاست‌های آمریکا با انتصاب آنها دگرگون خواهد شد؟ بخشی از جواب، روشن و منفی است. گرایش آنها و ظرفیت‌هایشان شناخته شده است و بخشی روشن نیست. باید دید که تیم اوباما چه زمان و چگونه کامل می‌شود و روند حوادث و تحولات در متن‌های سیاسی داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی چه سرنوشتی را برای دولت اوباما رقم می‌زند، ولی این را می‌توان از هم‌اکنون گفت که نمی‌توان با گرایش‌های کهن، شرایط نوین تحقق بخشیدن به انتظارات را به سادگی فراهم آورد.‌