کنگره، خودروسازان و بحران اقتصادی امریکا

هنگامه شهیدی
چهارم سپتامبر 2008، «اتحادیه متخصصان مالی» طی بررسی روی 350کمپانی بزرگ امریکایی، نتیجه تاثیر تحولات جاری اقتصادی و اعتباراتی که از سوی بانک ها و موسسات مالی در اختیار این شرکت ها قرار می گیرد،را به شرح زیر اعلام کرده بود:
1- 71درصد از شرکت ها اعلام کردند تغییر عمده یی در حجم تجارت آنان ایجاد نشده است.
2- 11 درصد اظهار کردند رشد شرکت بر اثر کاهش اعتبارات، کند تر شده است.
3- دو درصد اعلام کردند تجارت آنها به وضعیت انقباضی درآمده است. «اتحادیه متخصصان مالی» از نتایجی که سه هفته بعد و پس از سقوط «بانک لمن برادرز» از همان مطالعه به دست آوردند، دچار شوک شدند. این بررسی که بین روزهای 26 تا 29سپتامبر انجام شد، نتایجی به شرح زیر در اختیار این اتحادیه قرار داد:
1- 26درصد از شرکت ها اعلام کردند بر اثر کاهش اعتبارات، استخدام های جدید را یا به کلی متوقف کرده یا کاهش داده اند.
2- 22 درصد اعلام کردند درصدد اخراج های دسته جمعی هستند.
3- 10درصد اظهار داشتند موجودی انبارهای آنها بر اثر فقدان اعتبار کافی رو به کاهش گذاشته است.
4- هفت درصد هم از بستن فروشگاه ها و کارخانه هایشان خبر دادند.
در گذشته نزدیک، «جنرال موتورز» از تمامی کمپانی های نفتی و بانک ها بزرگ تر بود: و از نظر میزان فروش، بزرگ ترین شرکت جهان محسوب می شد. مولفه انرژی و قیمت بنزین که در کنترل شرکت های نفتی بود، به تدریج موجب جابه جایی قدرت در چند سال اخیر شد. این مساله بار دیگر شرکت های نفتی را به جایگاه گذشته شان بازگرداند. به طوری که در آخرین فهرست 500 شرکت بزرگ جهان، شش شرکت نفتی در رده 10 شرکت برتر جهان قرار گرفتند و «جنرال موتورز» با افتی محسوس به مقام نهم تنزل کرد. تحولات اخیر بازار امریکا موجب شد که سهام «جنرال موتورز» به کمترین میزان خود طی 57 سال گذشته برسد: و از حداکثر 40 دلار در یک سال گذشته به کمتر از پنج دلار سقوط کند.
در چنین هنگامه یی از بی بی سی خبر می رسید که «کرایسلر» و «جنرال موتورز» در آستانه ادغام هستند. اگر چنین امری محقق می شد با توجه به قوانین «ضد تراست» در امریکا به احتمال قوی «فورد» قادر نخواهد بود به آنها ملحق شود: زیرا یک وضعیت انحصاری به وجود خواهد آمد. بنابراین یا «فورد» که پیشتاز تولید انبوه و مبتکر «خط تولید» در تاریخ صنایع جهان است، پس از بیش از یک قرن فعالیت، ورشکسته می شود: یا از کمک عظیم دولت به عنوان یک راه حل موقت برخوردار شده و به حیات خود ادامه خواهد داد. در هنگامه یی که کارشناسان اقتصادی بر این باورند که «سقوط جنرال موتورز، فورد، و کرایسلر می تواند بیکاری بیش از یک میلیون نفر را در پی داشته باشد»: هفته گذشته کنگره ایالات متحده با حضور «هنری پالسن» وزیر خزانه داری و «بن برنانک»، رئیس بانک مرکزی، دو طراح و مجری طرح نجات مالی 700میلیارد دلاری: و مدیران ارشد سه خودروسازی بحران زده امریکا به محلی برای تبادل نظر درباره بحران مالی ایالات متحده و چگونگی نجات صنایع خودروسازی امریکا که در آستانه ورشکستگی قرار دارند، تبدیل شد. در این نشست ها، مدیران سه شرکت عظیم خودروسازی «جنرال موتورز»، «فورد»، و «دایملر کرایسلر»، درخواست بیست و پنج میلیارد دلار کمک مالی اضطراری از کنگره را مطرح کردند. پیام این سه مدیر بسیار ساده بود:«یا چند ده میلیارد دلار به ما کمک کنید، یا در انتظار خطر سقوط صنایع خودروسازی امریکا بنشینید.»
«بازسازی سیستم مالی خودروسازان» یکی از راه حل های پیشنهادی است که به آنها امکان می دهد قراردادهایشان را با اتحادیه های کارگری کنار گذارند. قراردادهایی که پرداخت دستمزدهایی تا سقف 71 دلار در ساعت برای پرسنل خط تولید را بر کارخانه ها تحمیل می کند. صنایع خودروسازی امریکا به طور مستقیم تا 240 هزار و به طور غیرمستقیم تا دو میلیون و سیصد هزار امکان شغلی را تحت پوشش دارد.
در حالی که میان نمایندگان ایالت میشیگان، که قلب خودروسازی امریکا محسوب می شود، بر سر اعطای وام مورد درخواست اتفاق نظر وجود داشت: تعدادی از نمایندگان کنگره امریکا عقیده داشتند: «باید گذاشت خودروسازی ها روند ورشکستگی را طی کنند تا به ناچار به اصلاحات در سیستم تولید دست بزنند.» مخالفت ها با اعطای کمک مالی زمانی بیشتر شد که رسانه ها از سفر مدیران خودروسازی ها با جت های شخصی چند میلیون دلاری به واشینگتن دی سی برای حضور در کنگره خبر دادند. بعضی نمایندگان به طور رسمی از مدیران این شرکت ها خواستند هواپیماهای خود را بفروشند و با پروازهای عادی به میشیگان، محل فعالیت شرکت های خودروسازی، بازگردند. تعدادی از جمهوریخواهان عقیده داشتند: «نباید بهای تصمیمات غلط خودروسازان را مالیات دهندگان امریکایی بپردازند.» در نهایت رهبران دموکرات کنگره امریکا که از حامیان اعطای این کمک محسوب می شوند، از احتمال تعویق اعطای این کمک مالی به ماه آینده خبر دادند. خانم نانسی پلوسی رئیس مجلس نمایندگان امریکا، در حالی که معتقد است: «بحران در صنایع خودروسازی و بازار مسکن کماکان در کانون بحران مالی و اقتصادی قرار دارد» گفت: «تا مدیران خودروساز طرحی روشن درباره اینکه به طور دقیق چه میزان کمک می خواهند و چگونه آن را صرف خواهند کرد، ارائه نکنند، کمکی اعطا نخواهد شد.» به این ترتیب رهبران کنگره تا دوم دسامبر 2008 به مدیران خودروسازی ها فرصت دادند طرحی قابل قبول را به کنگره ارائه کنند. اگر این طرح مورد توجه نمایندگان قرار گیرد، کنگره امریکا برای بحث و رای گیری درباره کمک مورد درخواست، نشستی اضطراری در دسامبر 2008 تشکیل خواهد داد.
دموکرات ها تلاش می کنند تا قبل از روی کارآمدن دولت جدید اوباما به اتفاق نظری دو حزبی درباره نحوه مقابله با بحران اقتصادی امریکا نائل شوند. «باراک اوباما» در نخستین دیدار خصوصی از زمان آخرین مناظره تلویزیونی پیش از انتخابات چهارم نوامبر، با رقیب انتخاباتی اش سناتور جمهوریخواه «جان مک کین»، که هفته گذشته در شیکاگو برگزار شد، طی بیانیه یی مشترک از تعهد برای همکاری دوحزبی در راستای حل و فصل بحران اقتصادی و دیگر چالش های حیاتی پیش روی امریکا و ایجاد اقتصادی مبتنی بر طرح های نوین در تولید انرژی، و حفاظت از امنیت ملی خبر دادند. به گفته مشاوران باراک اوباما، اتفاق نظر اوباما و مک کین در مورد تعطیل کردن بازداشتگاه گوانتانامو، مقابله با تغییرات آب و هوایی کره زمین، و اصلاح قانون مهاجرت، می تواند زمینه های مناسبی برای همکاری دوحزبی باشد.