نفت باید چند دلار باشد؟

محمدحسین بابالو
در ادبیات اقتصادی جهان از نفت به عنوان موتور محرک اقتصاد جهانی یاد می شود. هم اکنون قیمت نفت با یک روند نزولی آرام حرکت می کند. با توجه به شرایط اقتصادی جهان، پاسخ به این پرسش که هم اکنون قیمت نفت باید چه عددی باشد و آیا این روند حالت صعودی به خود گرفته و یا با شیب نزولی بیشتری به حرکت ادامه می دهد، کلید حل بسیاری از مسائل اقتصادی آتی است. در این نوشتار سعی در تحلیل علل و عوامل موثر بر قیمت نفت داشته، تا بتوانیم آینده را بهتر تحلیل کنیم.
هم اکنون جهان در یک حالت رکود قرار دارد و این شرایط به کاهش شدید قیمت ها انجامیده است. از این رهگذر نفت نیز بی بهره نبوده و با کاهش قیمت نزدیک به 65درصد از روزهای اوج مواجه شده است. بیلت 75درصد کاهش را تجربه کرده و هم اکنون به 65درصد کاهش رسیده است. سنگ آهن 65درصد، مس 58درصد، نیکل 67درصد و... کاهش قیمت داشته اند. روند رشد اقتصاد جهانی برای سال 2008 برابر 3/1درصد و برای 2009، 5/1درصد کاهش داشته است. آمریکا به عنوان بزرگ ترین اقتصاد جهانی و بزرگ ترین مصرف کننده نفت دارای کاهش رشد اقتصادی برابر 7/0درصد خواهد بود.
در خصوص قیمت نفت فاکتورهای بسیاری موثر است از جمله روند رشد اقتصاد جهانی، ارزش دلار، شرایط سیاسی جهان، نرخ بهره و تورم و حجم سرمایه گذاری ها، روند عرضه و تقاضا، هزینه حمل و نقل و پرمیوم ها، شرایط روانی و بیم و امید جامعه و فعالان اقتصادی، قیمت مواد اولیه، ارزش سهام و قدرت خرید و حجم نقدینگی و مصرف جوامع و....
موارد ذکر شده را در 5 فاز مجزا می توان دسته بندی کرد که همگی ارتباط مشخصی با یکدیگر دارند.
A: قیمت نفت که تابعی وابسته به متغیرهای شرایط اقتصاد جهانی، جو روانی، ارزش سهام، برآیند قیمت مواد اولیه بالاخص فلزات پایه (A= f(B،C،D،E) ، A= B+C+(D+C+A)/4)
علت وجود متغیر A/4 در تابع A نیاز به سرمایه گذاری و هزینه استخراج و اکتشاف 25درصد در قیمت فروش نفت است.
B: شرایط اقتصاد جهانی و تغییر روند رشد اقتصادی جهانی که تابعی با متغیرهای بسیاری از جمله نرخ بهره، تورم، بیکاری، روند جهانی و تاثیر فازهای بسیاری از یکدیگر است. حجم سرمایه گذاری ها و شرایط نمودار عرضه و تقاضا، جو روانی و شرایط رکود و تورمی و... به عبارت دیگر تمامی فاکتورهای اقتصاد خرد و کلان که نهایتا برآیند آنها تغییر رشد اقتصاد جهانی است که برای سال های 2008 برابر 3/1درصد- و برای 2009 برابر 5/1درصد- خواهد بود. این متغیر تنها با یک عدد و بدون واحد ذکر می شود.
C: جو روانی که متغیری بسیار پیچیده و خود تابعی از شرایط اقتصاد جهانی و تاثیر رسانه ها است با احتساب ضریب n لحاظ می شود.
(C=f (B ، n.Media ) ، C = ( B + n. (Media
D: ارزش سهام بالاخص سهام داوجونز به عنوان شاخص صنایع غرب. این متغیر خود تابعی از B و C و A و E است. ارزش این سهام با توجه به دماسنج بودن این فاکتور بر صنایع غرب ذکر می شود.
(D=f( B ، C ، A ، E ) ، D = ( B + C +( A + E ) / 3
E: برآیند قیمت مواد اولیه بالاخص فلزات پایه که با توجه به آن که مواد اولیه غالب صنایع از نفت است لحاظ می شود که 31درصد آن مستقیما نفت است.
E=f( A ، B ، C ) ، E =( A/3 + B + C)
حال به محاسبه برآیند تغییرات قیمت نفت می پردازیم.
(A=(B+C+(D+C+A)/4
(C = ( B + n.Media
% 35 -D= (B + C +( A + E ) / 3)1
55% - (E =(A/3 + B + C
5% /1 - = B
؟=A
A=-1.5%-90%/3+A/4-105%+n.Media، 0/75A= -0/44+n.Media/0/75
با فرض صحت محاسبات ذکر شده و فرض پایه نفت 145 دلاری و عدم تاثیر فاز روانی حداکثر سقوط قیمت نفت باید 44درصد لحاظ شود یعنی هم اکنون نفت باید 78 دلار قیمت داشته باشد، در حالی که نزدیک به 28 دلار کمتر از رقم مورد محاسبه است. با فرض خطای 10درصد نفت باید در یک بازده قیمتی بین 68 تا 88 دلار قرار گیرد و اما بین 18 تا 38 دلار تفاوت دارد، یعنی تنها جو روانی قیمت نفت را به طور متوسط 28 دلار کمتر نگه داشته است.این مطلب، مطلب ساده ای نیست که بتوان از کنار آن به سادگی عبور کرد. این تغییر قیمت سایر بخش های اقتصادی را نیز به حرکت در خواهد آورد و رکود به کلی از بین می رود. فراموش نکنیم هم اکنون قیمت بیلت زیر قیمت تمام شده معامله می شود و با واقعی شدن قیمت فلزات، قیمت نفت باز افزایش می یابد.
جو روانی و یا فاکتور ترس (Fear Factor) پاشنه آشیل بازار نفت است و یا به عبارت دیگر ترمز موتور محرک اقتصاد جهانی. با فرض صحت محاسبات ذکر شده در هر زمان مخصوصی می توان حدود تغییرات قیمت نفت را بر مبنای شرایط واقعی به دست آورد و فاکتور ترس را محاسبه کرد. هم اکنون فاکتور ترس قیمت نفت را حداقل 28 دلار پایین تر قرار داده است. موید مطالب ذکر شده آخرین گزارش های آژانس بین المللی انرژی است که قیمت نفت را برای چند ماه آینده بالای 100 دلار پیش بینی کرده است. بهتر است بازار خود را برای این شرایط آماده کند.
فراموش نکنیم فاکتور ترس غالبا از طریق رسانه ها تزریق شده و در این محاسبات به دلیل اهمیت آن با ضریب n لحاظ شده است.