200 میلیارد دلار را فقط خرج کردند

 گروه اقتصاد: اوضاع اقتصادی ایران این روزها موجب شده است بسیاری از مسوولان بخش های مختلف با انتقاد فراوان از نحوه برنامه ریزی اقتصادی کشور با نگرانی به آینده اقتصادی ایران نگاه کنند.
شاید چند سال پیش که برنامه چهارم توسعه با اهدافی نسبتا مشخص تدوین می شد یا چشم انداز 20 ساله کشور برای اجرا در اختیار مسوولان دولتی قرار می گرفت، کسی گمان نمی برد که روزگاری نه چندان دور مسوولان دولتی با فاصله ای بزرگ نسبت به برنامه های بلندمدت اقتصادی به گونه ای حرکت کنند که به باور بسیاری از کارشناسان اقتصاد به هر حال اکنون اقتصاد ایران با 25 درصد تورم و 170 هزار میلیارد تومان نقدینگی غیرمولد در شرایطی خاص قرار دارد. این در حالی است که آگاهان اقتصادی بر این باورند که اگر دولتی ها به برنامه های بلندمدت اقتصادی اهمیت می دادند این اتفاق امروز برای شاخص های اقتصادی ایران رخ نمی داد. در همین رابطه رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام می گوید: متاسفانه در سال های اخیر دولت از سیاست های کلی نظام، سند چشم انداز و قانون برنامه چهارم فاصله گرفته است و به خاطر همین دولت بزرگ تر شده است.
حسن روحانی در حاشیه سمینار توسعه انرژی های تجدیدپذیر؛ ضرورت نیل به توسعه پایدار افزود: باید بر اساس سیاست های کلی نظام، سند چشم انداز و قانون برنامه چهارم، هر سال اتکا به نفت کاهش می یافت که این امر رخ نداد. از سوی دیگر، طبق قانون برنامه چهارم سالانه باید سه درصد از بخش های حاکمیتی دولت به مردم واگذار می شد، این در حالی است که نه تنها این امر رخ نداده، بلکه دولت بزرگ تر هم شده است.
وی با اشاره به اینکه باید 50 درصد درآمدهای نفتی صرف بخش خصوصی و 50 درصد در شرایط خاص استفاده می شد، افزود: این در حالی است که طی سه سال گذشته، تمام درآمد 200 میلیارد دلاری صرف شده و یک کار مهم و اساسی هم صورت نگرفته است، به شکلی که هم مشکل اشتغال حل نشده و هم میزان تورم طبق آمار بانک مرکزی به 25 درصد رسیده است و این در حالی است که تعدادی از آیتم های آمارگیری بانک مرکزی در زمینه تورم حذف شده که با محاسبه آنها، نرخ تورم در کشور به بالای 30 درصد می رسد.
رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام در پاسخ به سوالی درباره انتقاد به دولت، گفت: اعلام نگرانی ها، برای اصلاح است و طبق فرمایش مقام معظم رهبری، انتقاد وظیفه مردم است و همه مطلعان باید نقد کنند که اشکالات مرتفع شود.
وی همچنین در سمینار توسعه انرژی های تجدیدپذیر؛ ضرورت نیل به توسعه پایدار، گفت: آمارها نشان می دهد خسارات آلودگی هوا در ایران در سال آینده میلادی به 10 میلیارد دلار در سال می رسد.
روحانی با اشاره به اینکه نفت و گاز منابع بسیار ارزشمند فسیلی در کشور و دنیا است، افزود: در دهه های آینده به جز منطقه خلیج فارس در دیگر نقاط جهان صادرات نفت به پایان می رسد، این در حالی است که طبق آمارها و اندازه گیری های مختلف نفت ایران نیز بین 43 تا بالای 100 سال دیگر به اتمام خواهد رسید.
وی با اشاره به اینکه منابع فسیلی در دنیا محدود است و باید به فکر منابع دیگر انرژی باشیم، افزود: نفت و گاز کاربردهای بسیار ارزشمندتر از احتراق دارند.
رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام تصریح کرد: نفت و گاز تنها یک منبع اقتصادی نیستند، بلکه یک قدرت سیاسی هم محسوب می شوند، به شکلی که هرچه بتوان در عرصه صادرات نفت و گاز حضور فعال تری داشت، قدرت سیاسی نیز افزایش می یابد.
وی مساله محیط زیست را یکی دیگر از مسائل مطرح در سوخت های فسیلی دانست و گفت: منابع فسیلی، محیط زیست را آلوده می کند، خصوصا در کشورهایی که دارای تکنولوژی پایین هستند.
فقط 300 هزار خودروی فرسوده از رده خارج شده است!
رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به اینکه در تهران، انسان ها آرزو می کنند 100 متر بروند و خودرویی دودزا نبینند، افزود: این در حالی است که گازوئیل ما هم استاندارد نیست و پالایشگاه های ما در این خصوص با مشکل مواجه هستند. از سوی دیگر صنعت ما هم در بخش های مختلف هنوز به تکنولوژی های روز دنیا دست نیافته است.
وی به موضوع خودروهای فرسوده اشاره کرد و گفت: طبق قانون برنامه چهارم، باید تا پایان این برنامه یک میلیون خودروی فرسوده از رده خارج می شد، این در حالی است که با گذشت چهار سال از پنج سال قانون برنامه چهارم تنها توانسته ایم 300 هزار خودروی فرسوده را از رده خارج کنیم.
روحانی با تاکید بر اینکه باید تلاش های فراوانی برای استفاده از انرژی های تجدیدپذیر در راستای حفظ محیط زیست صورت گیرد، افزود: دنیا نیز در این مساله تلاش فراوانی کرده، از سوی دیگر طبق قانون برنامه چهارم باید یک صدم انرژی های مصرفی در کشور تا پایان این برنامه از انرژی های تجدیدپذیر باشد، این در حالی است که تنها توانسته ایم 20 درصد از این رقم را محقق کنیم. وی استفاده از بخش خصوصی و حمایت های دولت را راهکار استفاده از انرژی های تجدیدپذیر دانست و گفت: زمانی که نفت را بشکه ای 127 دلار می فروختیم، حتما دولت حمایت های لازم را از بخش خصوصی در زمینه استفاده از انرژی های تجدیدپذیر به عمل آورده بود ولی ما که بی خبریم.
اگر بی‌پولی نعمت است کم‌کم داریم به آن می‌رسیم
رئیس مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام با اشاره به اینکه چند سال قبل سیاست های کلی نظام در بخش انرژی در مجمع تشخیص مصلحت نظام تصویب و پس از تایید مقام معظم رهبری ابلاغ شده است، افزود: بر اساس این سیاست ها، بهینه سازی مصرف سوخت و کاهش شدت انرژی باید در دستورکار قرار می گرفت که در این خصوص وضعیت خوبی نداریم. از سوی دیگر باید فرآورده های نفتی و گاز و پتروشیمی به جای صدور نفت خام و گاز طبیعی در کشور جایگزین می شد، این در حالی است که هم اکنون برعکس عمل می کنیم. وی ایجاد تنوع در منابع انرژی کشور و استفاده از آنها با رعایت مسائل زیست محیطی را از دیگر بخش های سیاست های کلی نظام در بخش انرژی دانست و گفت: این در حالی است که در زمینه افزایش سهم انرژی های تجدیدپذیر در کشور گام موثری برداشته نشده است.
وی تلاش در استفاده از دانش هسته ای را یکی دیگر از بخش های کلی نظام در بحث انرژی عنوان کرد و گفت: خوشبختانه در این خصوص گام هایی برداشته ایم و فعلاسوخت هسته ای را در کشور تولید می کنیم که امیدواریم بعدها بتوانیم نیروگاه های هسته ای را هم در کشور خودمان تولید کنیم. روحانی با اشاره به اینکه برخی ها می گویند اگر قیمت نفت کاهش یابد، همه چیز درست می شود، افزود: خوشبختانه هم اکنون قیمت نفت کاهش یافته و اینکه می گویند بی پولی نعمتی است کم کم داریم بی پول می شویم که امیدواریم به این نعمت برسیم.
تعمد دولت در تزریق پول نفت به اقتصاد
اگر هر بشکه نفت را به طور فرضی 68 دلار در نظر بگیریم، ایران ثروتی 3 هزار میلیارد دلاری دارد که سرانه آن هزار دلار می شود. این جمله را نیز بهروز هادی زنوز مدرس بازنشسته علم اقتصاد می گوید. وی معتقد است: <متاسفانه نمایندگان مجلس در کشور ما نمایندگان احزاب نیستند و دولتمردان نیز از 4 سال تا خوشبینانه ترین حالت 8 سال بر مسند کار هستند و اینگونه است که درآمد نفت را به عنوان یک ثروت بین نسلی در نظر نمی گیرند. بنابراین طبیعی است که مجلس و دولت دست در دست هم به خالی کردن حساب ذخیره ارزی اقدام کنند.>
هادی زنوز تصریح کرد: <نفت به دو دلیل می تواند تاثیر مثبت بر اقتصاد داشته باشد که این دو عبارتند از شکاف موجود میان پس انداز و سرمایه گذاری و نیز پرکردن شکاف ارزی کشور.> وی در ادامه توضیح داد که تحقق این دو اثر مثبت نیازمند اجرای دو شرط است که در غیر این صورت نتیجه عکس به دست می آید. در کشور دارنده نفت باید نهاد های برنامه ریزی و مالی مناسب برپا شده و همچنین فضای کسب و کار برای بخش خصوصی پیش برنده و نه مانع باشد.
به گفته هادی زنوز، نفت می تواند تبعات منفی نیز داشته باشد که آثار منفی حاصل از درآمد های آن به مصیبت اقتصاد بدل می شود. وی با اشاره به اینکه تناقض ثروت در ادبیات اقتصادی امری شناخته شده است، گفت: <آثار منفی و مسلم درآمدهای نفتی در غیاب نهادهای مالی و سیاستگذاری مناسب، پدید آمدن دولت رانتیر، بیماری هلندی و تاثیر منفی نوسانات درآمدهای نفتی بر رشد اقتصادی است.>
وی همچنین در بخش دیگری از سخنان خود گفت: <درآمدهای نفتی در سه سال و نیم گذشته 50 درصد بیش از کل درآمد نفتی برنامه سوم بوده است.> این استاد بازنشسته علم اقتصاد یادآور شد: <درآمد نفتی سه سال اخیر بیش از 197 میلیارد دلار بوده و سیاست مالی دولت را می توان در تزریق هرچه بیشتر درآمدهای نفتی به اقتصاد کشور خلاصه کرد.> وی گفت: <انحلال سازمان مدیریت و برنامه ریزی و نیز انحلال هیات امنای حساب ذخیره ارزی در راستای تسهیل دسترسی دولت به درآمدهای نفتی و تزریق هر چه بیشتر این درآمد ها به اقتصاد جاری بوده است.> هادی زنوز تصریح کرد: <اکنون شفافیتی در گزارش های بانک مرکزی از حساب ذخیره ارزی و بودجه وجود ندارد و گفته می شود که 4/142 میلیارد دلار در سه سال گذشته مصرف شده است و اکنون بالغ بر 78 درصد منابع بودجه ما از محل درآمدهای نفتی تامین می شود.> وی با بیان اینکه در بودجه امسال نزدیک به 32 درصد از بودجه نفتی ما صرف بودجه عمرانی شده، گفت: <بر اساس رویکرد دولت نهم سهم هزینه های دولت در تولید ناخالص داخلی افزایش یافته است و به بالای 27 درصد رسیده و از کل تولید و مصرف نفت رقم کمی به سرمایه گذاری اختصاص یافته است.> این کارشناس اقتصاد ادامه داد: <حساب ذخیره ارزی در حال حاضر منفی است و میانگین رشد اقتصادی سه سال اخیر 3/6 درصد و میانگین رشد برنامه سوم نیز 5/5 بوده است. در حال حاضر رکود صنعتی در برخی از بخش های کشور به چشم می خورد و تورم نیز رشد فزاینده دارد که مطابق با آمارهای موجود خرداد گذشته به 7/20 درصد رسیده است.>