سعید حجاریان اگرچه پس از سال 1379 به اولین جانباز اصلاحات ملقب شد اما خودش معتقد است پیش از این تاریخ، اصلاحات جانبازان زیادی داده است و او تنها جانباز راه اصلاح طلبی نیست. عضو شورای مرکزی جبهه مشارکت این روزها را در اتاق کوچک ساختمان 180 خیابان سمیه می گذراند و تحلیل مسائل سیاسی کشور، نشست با جوانان و فعالان سیاسی علاقه مند به او و مطالعه، تمام وقتش را پر کرده است.علاقه یی هم به پاسخ دادن به مخالفان خود را ندارد و آنها را به خدا وامی گذارد. از وضعیت فعلی کشور ناراضی است، اما خط بطلانی بر سکوت و نظاره می کشد. می خواهد این مصرع سعدی در لید خبر ذکر شود: «به راه باد رفتن، به از نشستن باطل.»حجاریان اصرار دارد تمام حرف هایش را در متنی که در کنگره حزب مشارکت قرائت شد، گفته است اما زمانی که با اولین سوال ایلنا مبنی بر اینکه «اصلاح طلبان» چه حرف تازه یی در عرصه سیاست دارند مواجه می شود، مصاحبه را آغاز می کند: حرف نو به چه معنا؟ شراب نو در خم کهنه بهتر است. ممکن است اصلاح طلبی مشک باشد یعنی کم و بیش بوی خود را بدهد.
وی ادامه داد: «اصلاح طلبی همواره بوده و در تمام دنیا هم بوده است. اثربخش هم بود و خواهد بود.»حجاریان با اشاره به اینکه تاکتیک ها و دست طرف مقابل رو شده است، افزود: «آنها در این مدت چند تاکتیک را طراحی کردند که همه آنها افشا شد، به نحوی که به پرگویی افتاد ه اند و به تکرار مکررات دچار شدند. اگر حرف هایشان را گوش دهید متوجه می شوید که آنها فقط می خواهند باشند و در صحنه دیده شوند و عکسی از آنها منتشر شود و همین برایشان کافی است.»وی تصریح کرد: «از سوی دیگر آنها در حال فرار به جلو هستند. روزی می خواهند از لس آنجلس مجری تلویزیونی بیاورند و روز دیگر در پی دعوت از فیلمساز خارجی برای ساختن فیلم شان هستند. متاسفانه حرف های نادرست زیاد می زنند.»حجاریان حرف جدی اصولگرایان را طرح تحول اقتصادی دانست و در عین حال گفت: «اما اینکه آیا مجلس به اجرای طرح آنها رای می دهد یا نه، به شدت محل تردید است. ابتدا ادعا کردند می خواهند مافیاها را از بین ببرند، اما اکنون شما ببینید که کدام مافیا از بین رفته است؟ قرار بود عدالت را اجرا کنند و به دیگران تهمت زدند که بی عدالتی می کنند اما نابرابری در این دوران بیشتر از همه دوران پیشین شده است به طوری که دانش جعفری وزیر سابق اقتصاد هم گفت فاصله بین دهک بالاتا دهک پایین 7/15 است.
در حالی که همین ها شعار عدالت داشتند.»وی در پاسخ به اینکه اگر اصلاح طلبان به قدرت برسند چه عملکردی خواهند داشت، اظهار داشت: «برخی در این دولت کلنگ برداشتند و همه چیز را تخریب کردند ، به نحوی که دولت بعدی باید 70 سال کار کند تا تازه به نقطه صفر برسد. این دولت، انتظارات را بالابرده و لذا اگر دولت بعدی این انتظارات را برآورده نکند، مردم ناراضی می شوند. خود من هم پیش از این عنوان کرده ام خاتمی بین المحذورین است. خاتمی برای آمدن مشکل دارد و با موانع زیادی روبه رو است. البته او به لحاظ شخصی ظرفیت های زیادی دارد. خاتمی اکنون که رئیس جمهور نیست، دارای توانایی های بیشتری است.»حجاریان ادامه داد: «این دولت به جای واژه «دولت، فلان کار را انجام می دهد» از واژه «دولت، فلان کار را انجام خواهد داد» استفاده می کند. آنها از مضارع استمراری به جای صیغه مستقبل استفاده می کنند لذا نباید از خاتمی توقع زیادی داشت که این موضوع را بارها گفته ام. باید دید که خاتمی چقدر قدرت خواهد داشت.الان این دولت می گوید که می خواهد به مردم پول بدهد، اما مشخص نکرده که این اعتبار از کجا می آید؟ شما ببینید، بودجه دارای ستون درآمد و ستون هزینه است. می گویند می خواهند به شهری ها 40 یا 50 هزار تومان و به روستاییان 70 هزار تومان بدهند، اما در کنار این هزینه اصلاً مشخص نمی کنند محل درآمدهای دولت کجا خواهد بود.
آیا می خواهند از صنایع ورشکسته مالیات بگیرند؟ دلار بفروشند؟ نفت بشکه یی 40 دلاری را بفروشند؟ من فکر می کنم امسال دعوای اساسی بر سر بستن بودجه به وجود می آید.» حجاریان در ادامه به ریشه یابی اختلافات اصولگرایان پرداخت و گفت: «این اختلافات دارای دلایل متنوعی است. یک دلیل آن این است که برخی فکر می کنند با رویکرد دولت فعلی، نظام به خطر می افتد، لذا باید فرد دیگری جایگزین رئیس جمهور فعلی شود که کارکشته تر و تواناتر باشد. طرح دولت وحدت ملی هم به این منظور مطرح شد. آقای هاشمی هم گفت این طرح از سوی اصولگرایان مطرح شده است. می خواستند اصولگرایی را نجات دهند زیرا احساس کردند ارزش های اصولگرایی از ریشه در خطر قرار دارد و باید بازسازی شود. بخشی از این اختلافات هم بر سر تقسیم غنائم ایجاد شده است.»حجاریان درباره منشاء شعار وحدت و ائتلاف ملی نیز توضیح داد و گفت: «وحدتی که اینها می گویند دو گونه مطرح شد: یکی را محسن رضایی و دیگری را ناطق نوری مطرح کرد. هدف هر دو وحدت، نه گفتن به احمدی نژاد بود. روزنامه کیهان هم موضع گیری کرد و گفت روی یال کوه نایستید. یال کوه به نقطه یی از
کوه می گویند که از دو طرف، ما را می بینند. این حرف کیهان، توهین به همه بود. منظورش این بود که باید یک مقدار پایین تر از یال کوه ایستاد تا ضربه نخورد و کسی حق ندارد در یال بایستد.»حجاریان خاطرنشان کرد: «برای ما قرارگرفتن احمدی نژاد در مقابل خاتمی بهترین گزینه است، البته هر فرد دیگری هم می تواند جای احمدی نژاد قرار گیرد. به هرحال انتخابات دوقطبی مناسب است.» حجاریان درباره اینکه آیا حمایت از خاتمی قهرمان سازی نیست، عنوان کرد: «من چنین کاری را نمی کنم. در هر دو جناح کشور، افرادی هستند که طرفدارانی دارند و به نوعی کاریزما هستند. این کاریزمایی منجر به قهرمان سازی می شود. البته کاریزما داریم تا کاریزما. من نلسون ماندلارا مثال می زنم. او یک قهرمان است و نقش کاریزما دارد. سال ها زندان کشیده و مبارزه کرده است. قهرمانی به ماندلامی آید. او به موقع کنار کشید و قهرمان ماند.» وی در پاسخ به اینکه چگونه می توان آرای خاموش را به پای صندوق های رای آورد، خاطرنشان کرد: «این بخش در ابتدا باید اصلاح طلبی را بپذیرد، آنها شاید با مبانی اصلاح طلبی آشنا نیستند: همان طور که نمی توان مدعی شد آنهایی که در سال 84 به احمدی نژاد رای دادند، مبنای اصولگرایی را می دانستند و قبول داشتند.
این گروه اهل روزنامه نیستند و ماهواره نگاه می کنند که ماهواره هم می گوید این رژیم نباید باشد. باید راه دیگری پیدا کرد. در این بخش مشکل ما نداشتن رسانه است. ما باید به مردم بگوییم برای نجات کشور راهی جز اصلاح طلبی وجود ندارد.»وی افزود: من بحث «اصلاحات مرد، زنده باد اصلاحات» و در همان جا بحث اصلاحات جامعه محور را مطرح کردم. مثلاً عضویت در شورایاری ها را مطرح کردم. الان دیگر عضویت در شورایاری ها برای اعضای ما امر کوچکی نیست. نمونه منطقه یی آن هم حزب اعتدال و توسعه ترکیه است. شما ببینید که آنها 20 سال پیش از کجا شروع کردند؟ آنها که در مجلس نماینده نداشتند یا نخست وزیر و رئیس جمهور عضو این حزب نبودند. اما کار جدی خود را از محلات آغاز کردند و کم کم فعالیت خود را ارتقا دادند یعنی از پایین به بالارسیدند.به عقیده حجاریان مشکل اصلاح طلبان این بود که پس از دوم خرداد، به تدریج وارد دولت و مجلس شدند و هیچ کس به فکر حضور در نهادهای مدنی و محلی نبود.حجاریان با بیان اینکه معجزه دوم خرداد به سختی تکرار می شود، گفت: «معتقدم باید به این مصرع سعدی توجه کرد که «به راه باد رفتن، به از نشستن باطل». به رغم همه اینها باید تلاش کرد. در یک بیابان بی آب و علف، اگر تحرکی نداشته باشید ممکن است به دلیل تشنگی بمیرید. اگر بنشینی، خواهی مرد بنابراین باید حرکت کرد و امید خودمان را از دست ندهیم.این نکته را هم باید مدنظر داشت که حضور خاتمی منفعت شخصی برای کسی ندارد، اما باید کمک کنیم که وضعیت کشور بهبود یابد.
همه باید از خودشان مایه بگذارند و به دنبال سهم نباشند بلکه به دنبال گلوله بروند.»حجاریان همچنین درباره احتمال کاندیداتوری میرحسین موسوی عنوان کرد: «ایشان نمی آید. من و موسوی مدت ها با یکدیگر همکار بودیم، در دانشگاه بودیم، در گروه علوم سیاسی همگروه بودیم، بنابراین با شناختی که از او دارم می دانم که نمی آید. البته میرحسین انسان توانمندی است و حضورش به نفع اصلاح طلبان خواهد بود اما نمی آید.» وی ادامه داد: «میرحسین موسوی از طیف اصلاح طلبان است و اصولگرایی به معنای مرسوم در این زمانه را نمی پذیرد.»حجاریان با تاکید بر اینکه «ادعای عدم آگاهی موسوی از وضعیت کشور نادرست است»، گفت: «میرحسین موسوی فرد به روزی است و مطالعه می کند. به نحوی که میزان مطالعاتش از من بیشتر است. هر روز روزنامه ها را می خواند و از اخبار روز آگاه است. می دانم که اگر خاتمی به صحنه بیاید، مهندس موسوی از او حمایت می کند و عکس آن هم صحیح است یعنی با حضور میرحسین، خاتمی از او حمایت خواهد کرد همان طور که قبلاً هم حمایت کرد. البته نباید به حرف این و آن در مورد آمدن یا نیامدن میرحسین توجه کرد بلکه تا خودشان اعلام نکنند، هیچ چیز قطعی نخواهد بود.»
حجاریان راجع به نقش جنبش دانشجویی در انتخابات نیز اظهار داشت: «در مقطع کنونی نقش دانشجویان بسیار وسیع است و البته دانشگاه های زیادی در کشور اعم از آزاد، دولتی، پیام نور و علمی کاربردی وجود دارد که اکثر اینها اصلاح طلب هستند. البته دانشجویان باید با ملاحظات خودشان به صحنه بیایند، مانند دانشجویان دانشگاه شریف که ضمن دعوت از خاتمی، سوالاتی را مطرح کردند و خواستار پاسخگویی خاتمی به آنها شدند.دانشجویان هم مثل خودمان هستند. مگر ما دربست از کسی حمایت کردیم؟ هیچ گاه و حتی دوم خرداد هم به طور دربست از کسی حمایت نکردیم. حتی در مواقعی شاید انتقادات من گزنده تر از دیگران بود.»حجاریان در بخش دیگری از این گفت وگو به ارزیابی صحبت های فیروزآبادی پرداخت و گفت: «روی صحبت فیروزآبادی با اصولگرایان بود. گفت افرادی که در دولت و مجلس هستند. به نظرم منظورش لاریجانی بود. اگر هم منظورش اصلاح طلبان بوده اند، نباید واکنش نشان داد.»حجاریان همچنین گفت: «منظور بوش اصلاح طلبان منطقه مانند ابومازن و حریری بود و متوجه ما نمی شد. او حرفی از اصلاح طلبان ایران نزده است. امریکا معتقد است اصلاح طلب و اصولگرا در ایران سر و ته یک کرباس هستند و تفاوتی با هم ندارند.»