دولتیها هر چند بر این باورند که طرح تحول اقتصادی برای بهتر شدن وضع اقتصادی مردم اجرا میشود ولی برآوردها نشان میدهد که این طرح برای پر کردن کسری بودجههای دولتی به مرحله اجرا در خواهد آمد
گروه اقتصاد: همه شواهد و اظهارنظرهای مقامات دولت محافظهکار نهم حکایت از این میکند که این دولت اصرار دارد طرح غیرمدون تحول اقتصادی را در 7 حوزه به اجرا در آورد. در زمان شکوفایی و اوج هیجان قیمت نفت، دولت نهمیها کشور را در بهترین شرایط ممکن برای اجرای طرح خود میدانستند. در حال حاضر نیز که هر بشکه نفت حدود 100 دلار افت قیمت را تجربه میکند، باز دولت میگوید الان بهترین شرایط را برای انجام جراحی اقتصادی داریم اما دلیل آوردنهای دولت در وضع فعلی بهصورتی دیگر صورتبندی و اعلام میشود. از این منظر شنیدن این دلایل، جلب توجه میکند. در حال حاضر دولت میگوید اگر طرح تحول اجرا نشود در سال آینده کسری بودجه خواهیم داشت. گویی دولت در سه سال گذشته کسری بودجه نداشته و درست در سال آینده که رقابتهای انتخاباتی ریاستجمهوری را در پیش رو داریم به طور استثنایی کسری بودجه اتفاق خواهد افتاد.
به گزارش سرویس اقتصادی سایت خبری ایران(lNA)، در سال گذشته دولت نهم درصدد برآمد با تصویب مجلس مقدار زیادی از بودجه عمرانی را برای هزینههای جاری بردارد. این کار در شرایط حساس و اجتنابناپذیری به یمن موافقت نمایندگان اکثرا اصولگرای مجلس عملی شد و کماظهاری دولت در بخش هزینههای جاری و روزمره بدنه حجیم شده دولت بهطور موقت رفع شد. در زمستان سال گذشته که فصل تصویب بودجه برای سال 1387 بود، نمایندگان مجلس با صراحت اعلام کردند که دولت هزینههای خود را بسیار کمتر اعلام کرده و در سال 87 حتما کسری بودجه خواهیم داشت. در روزهای اخیر شاهد بودیم که دولت با جابهجایی ارقام بودجه و ازجمله با کاهش دادن قابل توجه بودجه عمرانی، بخشی از کماظهاریهای خود را در مورد هزینههای جاری جبران کرد. به این ترتیب تاکید دولت نهم در مورد رساندن بودجه عمرانی سال 87 به سطح 24 هزار میلیارد در حد یک تبلیغ کوتاه مدت متوقف شد. اما موضوع کسری بودجه سال آینده در صورت اجرا نشدن طرح تحول از استدلالهای جالب و ماندگار دولت است.
16 میلیارد دلار کسری در سال 88
طبق قانون برنامه چهارم توسعه، در سال 1388 بهعنوان سال پایانی این برنامه باید دولت از درآمدهای حاصل از فروش نفت در بخش هزینههای جاری و روزمره استفاده نکند اما به نظر نمیرسد هیجان نفتی دولت نهمیها برای مصرف کردن پول نفت به پایان برسد و از منابع بیننسلی نفتی استفاده نکنند.
خبری از سوی خبرگزاری مهر منتشر شد که نشاندهنده علاقه شدید دولت نهم برای اجرای طرح تحول عمدتا در بخش یارانهها است. بر اساس این گزارش، مقامات مسئول در دولت معتقدند که بر اساس برآوردهای کارشناسی، درصورت عدم اجرای طرح تحول اقتصادی و اصلاحنشدن قیمت کالاها، بودجه سال آینده با 16 میلیارد دلار کسری مواجه خواهد شد.
مهر افزوده است: گفته میشود برخی دستگاههای اجرایی برآوردهایی از تاثیرات عدم اجرای طرح تحول اقتصادی و اصلاحنشدن قیمت کالاها بر بودجه سال آینده داشتهاند که بر اساس آن، در صورت عدم اجرای طرح تحول اقتصادی و اصلاح نشدن قیمت کالاها و در خوشبینانهترین حالت قیمت نفت، بودجه سال آینده با 16 میلیارد دلار کسری مواجه میشود.
بر اساس آمارهای رسمی، کسری بودجه سال جاری دولت حداقل 7 هزار میلیارد تومان برآورد شده است. رحیم ممبینی، معاون بودجه معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی ریاستجمهوری، نیز در این خصوص گفته است: بودجه سال جاری دولت با 6 تا 7 هزار میلیارد تومان کسری مواجه خواهد شد. مهر در ادامه افزود: علیرغم این، آمارهای غیررسمی نیز از کسری بودجه بیش از 10 هزار میلیارد تومانی دولت در سال جاری حکایت دارد. این در حالی است که این کسری بودجه در حالتی است که در نیمی از سال، قیمت نفت در بازارهای جهانی هنوز سقوط نکرده بود و طرح تحول نیز هنوز اجرایی نشده است. مهر میافزاید: به نظر میرسد توجه بیشتر به ابعاد کارشناسی فرآیند قیمت نفت و الزامات بودجه، همچنین توجه به گزارش دولت در این زمینه و اخذ نظر تمامی نخبگان و متخصصان بهویژه مجلس میتواند دولت را در تنظیم بهتر ساختار بودجهای کشور و تاثیرپذیری آن از طرح تحول یاری رساند.
طرح تحول در دولت نهم اجرا خواهد شد
محمدرضا فرزین سخنگوی کارگروه تحول اقتصادی نیز در حاشیه نشست مشترک روسای شوراهای اسلامی کلانشهرهای کشور با نمایندگان مجلس شورای اسلامی، در پاسخ به سوالی مبنی بر اینکه "با توجه به وضعیت جهانی آیا این طرح در مدت باقیمانده دولت نهم عملیاتی خواهد شد یا خیر؟" پاسخ داد: با توجه به اینکه اکنون تصویب آن در مجلس شورای اسلامی یک فوریت دارد به نظر میرسد که تا یک ماه دیگر به جمعبندی رسیده و در این دولت اجرایی شود. وی ادامه داد: اگر مجلس برای اجرای طرح تحول اقتصادی به جمعبندی برسد و قانون شود، دولت ملزم به اجرای آن خواهد شد.
دولت پول را از مردم میگیرد و به مردم میدهد!
سخنگوی اجرای طرح تحول اقتصادی درخصوص نحوه اجرای این طرح نیز گفت: در این طرح ما پول را از مردم گرفته و به مردم پرداخت میکنیم که متناسب با پولی که درآمد داریم هزینه را تعریف خواهیم کرد.
مطابق سند چشمانداز 20 ساله کشور، مقرر شده ایران در سال 1404 شمسی قدرت اول و برتر اقتصادی منطقه خاورمیانه، آسیای مرکزی و شمال آفریقا باشد. در چارچوب برنامه چهارم توسعه بهعنوان اولین برنامه از سند چشمانداز 20ساله کشور، باید هرساله نرخ رشد 8 درصدی و نرخ تورم زیر 10 درصد را تجربه کنیم. در سال 2007 ایران با 19 درصد تورم، در بین پنج کشور دارای بالاترین تورم در جهان قرار گرفت ولی کشوری همچون افغانستان با 8 درصد تورم در جایگاهی بهتر از ایران قرار گرفت. دولت نهم بهعنوان مجری برنامه چهارم، تورم را به سطح 25 درصد در حال حاضر رسانده است. با نرخ رشد اقتصادی پیشبینی شده نیز برای تحقق هدف اصلی سند چشمانداز فاصله زیادی داریم.
طرح تحول نقشه راه سند چشمانداز میشود!
دولت بر آن است که 25 درصد درآمدهای حاصل از اجرای طرح تحول را به خود اختصاص دهد. در برنامه چهارم توسعه نیز مقرر شده دولت با کوچکسازی خود هزینههایش را کاهش بدهد، بهجای تصدیگری، سیاستگذاری کند و دست از رقابت با بخش خصوصی و مردمی بردارد.
حجیمتر شدن بدنه ناکارآمد دولت و افزایش شتابان هزینههای دولت، باعث میشود درآمدهای کشور بهطور بهینه مصرف نشود. از سویی دیگر با کماظهاری بودجه جاری دولت، کسری بودجه روی میدهد که تورمزا است و کارشناسان اقتصادی، کسری بودجه را عامل شتابگرفتن تورم میدانند. در عین حال در اسناد بالادستی کشور ازجمله در سند چشمانداز و برنامه چهارم تاکید شده که وابستگی بودجه به درآمد نفت کمتر شود. در سال 1380 اگر بودجه با 20میلیارد دلار بسته میشد امروزه کل هزینه دولت از بخش نفت به چند برابر رسیده است. با این حال باید دید کارگزاران دولت نهم چه میگویند. سخنگوی اجرای طرح تحول اقتصادی بدون هیچ اشارهای به اینکه طرح تحول چه نسبتی با برنامه چهارم توسعه (اولین برنامه سند 20 ساله) دارد، در بخش دیگری از سخنان خود در پاسخ به سوال یکی از خبرنگاران اظهار داشت: ما اجرای طرح تحول اقتصادی را نقشه راهی میدانیم برای سند چشمانداز توسعه که قطعا باید هماهنگی لازم را با برنامههای توسعه کشور داشته باشد و ادامه اصلاحات را باید در برنامه پنجم دنبال کنیم.
فرزین در بخش پایانی سخنان خود خاطرنشان کرد: اگرچه ما در کشورمان یک سند چشمانداز توسعه داریم اما نقشه راهی برای پیادهسازی آن وجود ندارد که طرح تحول یک بسته سیاستی برای رسیدن به اهداف سند چشمانداز است.