گزارش «گروه مطالعه عراق» و نقش ایران

روز چهارشنبه "گروه مطالعه عراق" گزارش خود را در آمریکا منتشر کرد. این گزارش حاوی ارزیابی از وضعیت کنونی عراق و توصیه‌های آن به کاخ سفید است. یکی از سفارشات اصلی این گزارش آن است که کابینه بوش باید با ایران وارد مذاکرات دیپلماتیک شود. در این گزارش آمده که "از میان همسایگان عراق، ایران بیشترین اهرم‌های نفوذ را دارا است."

در این گزارش توصیه‌هایی‌ چند برای بهبود اوضاع عراق و زمینه‌چینی برای عقب‌نشینی ارتش آمریکا از این کشور به عمل آمده است. از جمله: انتقال واحدهای رزمی ارتش آمریکا به بخشهای تعلیماتی ارتش عراق؛ شروع دوباره روند صلح میان اسرائیل و فلسطین؛ و توصیه در مورد ضرورت مذاکرات دیپلماتیک میان آمریکا با ایران و سوریه. در میان این توصیه‌ها سخنی از سازش و مصالحه در قبال برنامه هسته‌ای ایران نیست و گفته می‌شود که این مسأله باید همچنان توسط شورای امنیت سازمان ملل رفع و رجوع شود.

در گزارش‌ ادعا می‌شود که ایران را می‌توان از طریق دادن امتیازاتی به همکاری ترغیب کرد تا از حمایت گروههای نظامی و میلشیای اسلامی در عراق دست بکشد و به آشتی میان شیعیان و سنیان کمک برساند.

این گزارش به نقل از یکی از رهبران سنی می‌آورد که "در عراق هر سنگی را که از جا تکان بدهید، زیر آن ایران را خواهید یافت!" تحلیلگر هفته نامه "نیوزویک" نوشت پیشنهاد مذاکره با ایران به دو دلیل واقع‌بینانه نیست: اول اینکه ایران از کمک به آمریکا هیچ نفع و نصیبی نمی‌برد؛ دوم، به احتمال زیاد نفوذ ایران به مراتب کمتر از آن چیزی است که گمان می‌رود.

ارزیابی "گروه مطالعه عراق" آن است که اگر بی‌ثباتی در عراق دامن بگسترد، به ایران هم سرایت می‌کند و با هجوم مهاجران به آنسوی مرزها هرج‌ومرج و درگیری‌های قومی و دینی به داخل ایران کشیده می‌شود و امنیت ملی آن را به خطر می‌اندازد. اگر واشنگتن به ایران قول عضویت در سازمان تجارت جهانی را بدهد و ضمانت کند که در صدد تغییر رژیم در این کشور نیست بلکه فقط اصلاحات را مطلوب می‌داند، آنگاه ایران دست همکاری را می‌فشرد.

نیوزویک به نقل از یکی از کارشناسان خاورمیانه در "مرکز مطالعات استراتژیک و بین‌المللی" می‌نویسد این ارزیابی اکنون دیگر صادق نیست زیرا ایران با درآمد بالای نفتی نیازی به امتیازات اقتصادی ندارد و ترجیح می‌دهد آمریکا با سرشکستگی از عراق بیرون رانده شود تا آنکه از طریق همکاری ایران، راه محترمانه‌ای برای خروج پیدا کند. تحلیلگران محافظه‌کار در "انستیتوی مطالعات خاور نزدیک" نیز برآنند که حتا اگر ایران بخواهد از شدت بی‌ثباتی در عراق بکاهد، با توجه به اینکه میلشیاهای اسلامی اکنون خود به منابع مالی و تسلیحاتی مستقلی دست یافته‌اند، آنها چندان خود را مقید به پیروی از ایران نخواهند کرد. از جمله مقتدی صدر رهبر ارتش مهدی که از تهران فرمان نمی‌گیرد. در گزارش گروه مطالعه عراق اظهار خوش‌بینی شده که همانطور که در گذشته در جنگ افغانستان برای سرنگونی طالبان، میان ایران و آمریکا همکاری صورت گرفت، همان مدل را می‌توان در عراق نیز به کار گرفت. از سوی دیگر، اگر ایران عدم همکاری را پیشه کند، به نظر نویسندگان این گزارش، در پهنه جهان منزوی می‌شود و با این کار راههای مذاکرات مستقیم احتمالی با ایالات متحده را در آینده، بر سر موضوعات وسیع‌تر دیگر، مسدود خواهد کرد.