مجید وقاری

پرویزمشرف رئیس‌جمهوری پاکستان در اظهاراتی که از تلویزیون «ان،دی،تی،وی» هند پخش شد، اعلام کرد که آماده است در صورت تحقق 4 شرط، از حق مالکیت پاکستان بر کشمیر صرفنظر کند. این 4 شرط عبارتند از: تغییری در خط کنترل کشمیر ایجاد نشود، این خط مانع از عبور و مرور مردم کشمیر 2 بخش تحت کنترل هند و پاکستان نشود، به مرور زمان کشمیر به منطقه غیرنظامی تبدیل شود و یک حکومت خودگردان با نظام مشترک نظارت هند و پاکستان در کشمیر تشکیل شود. این پیشنهاد پرویزمشرف با واکنش‌های داخلی در کشمیر و همچنین از سوی مقام‌های هند روبه‌رو شده است.

1ـ علل طرح پیشنهاد پرویزمشرف: بسیاری از کارشناسان سیاسی آمادگی مشروط پرویزمشرف را برای صرفنظر کردن از حق مالکیت کشمیر حرکتی هوشمندانه و در عین حال عقب‌نشینی از مواضع اسلام‌آباد در قبال مهم‌ترین موضوع مورد اختلاف پاکستان با هند در بیش از 50 سال گذشته ارزیابی می‌کنند. در این خصوص چند موضوع قابل تامل است:

الف ـ پاکستان برای حل بحران کشمیر به شدت تحت فشارهای آمریکا قرار دارد.

ب ـ پاکستان به این ارزیابی رسیده است که قدرت هند در بخش‌های مختلف در حال افزایش است و ممکن است در آینده پاکستان نتواند از هند امتیازی در خصوص کشمیر بگیرد.

ج ـ توسعه همکاری‌های هند با آمریکا به خصوص در بخش هسته‌ای، پاکستان را نگران کرده است و به نظر می‌رسد پرویزمشرف نگران آن است که هند از همکاری با آمریکا برای اعمال فشار بیشتر بر اسلام‌آباد استفاده کند.

د ـ پرویزمشرف به دنبال محک زدن افکار عمومی در پاکستان و منطقه کشمیر است و با طرح مسائل جنجالی می‌کوشد تا راهکاری را برای پایان دادن به بحران کشمیر بیابد.

هـ ـ با توجه به سیاست‌های بلندپروازانه هند، پرویزمشرف امیدوار است، هندوستان طرح‌های سیاسی برای پایان دادن به بیش از نیم قرن مناقشه بر سر کشمیر پاسخ مثبت دهد.

ی ـ مشرف در صدد است تا با ارائه طرح‌های مختلف فشارهای منطقه‌ای و بین‌المللی را متوجه هندوستان کند.

2ـ واکنش احتمالی هند:

الف ـ هندوستان در تلاش است به عنوان عضو دائم شورای امنیت وارد این شورا شود بنابراین باید مشکلات مرزی خود را با همسایگانش حل کند.

ب ـ هندوستان برای جذب سرمایه‌گذاری خارجی و پیشبرد رشد اقتصادی 8 درصد به شدت نیازمند تحکیم پایه‌های امنیت در منطقه جنوب آسیاست.

ج ـ نظامیان هندوستان در مورد بلاتکلیفی وضعیت کشمیر به نوعی معترضند و کشته شدن مقامات ارشد نظامی هند بیش از پیش اعتراض مقامات ارتش هند را برانگیخته است.

د ـ به نظر می‌رسد دولت هند می‌کوشد به جای پرداختن به مسائل دو جانبه با پاکستان و مسائل منطقه توجه خود را به مسائل بین‌المللی معطوف کند.

هـ ـ مسائل هسته‌ای هند هنوز مورد تایید جهانی قرار نگرفته است و یکی از نگرانی‌های عمده در این خصوص ادامه تنش میان هند و پاکستان است. به همین دلیل دو کشور می‌کوشند با تنش‌زدایی و حل اختلافات خود اطمینانی جهانی در برنامه‌های هسته‌ای‌شان را جلب کنند.