میانجیگری چین میان تهران _ واشنگتن

سان‌فرانسیسکو کرونیکل نوشت: آمریکا در خصوص برنامه هسته‌ای تهران بر روی چین به عنوان یک میانجی‌گر حساب می‌کند. این روزنامه آمریکایی افزود، درست پس از آن که کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کرد که کشورش در صورت توقف غنی‌سازی اورانیوم توسط تهران در مذاکرات مشترک شرکت خواهد کرد، جرج‌بوش، رییس‌جمهور آمریکا به هوجین‌تائو، همتای چینی‌اش تلفن زد و او را درباره این ابتکار جدید مطلع کرد. این گزارش ادامه داد، اگر آمریکا می‌خواهد در مذاکره با ایران به انگلیس، آلمان و فرانسه بپیوندد، چرا بوش خود را برای برقراری ارتباط با چین به زحمت انداخت. شاید پس از آن که دولت بوش در جلب حمایت چین برای اجبار کردن اقداماتی بر ایران از طریق شورای امنیت سازمان ملل شکست خورد، اکنون امیدوار است که پکن با نفوذ ملایمش، تهران را به ترک برنامه هسته‌ای‌اش قانع کند.

امید می‌رفت که دولت بوش نهایتا قدرت واقعی چین را در رویارویی با ایران تشخیص دهد. این حق وتوی چین در شورای امنیت سازمان ملل در برابر اعمال تحریم علیه ایران نیست که اهمیت دارد، بلکه اهمیت موضوع در این است که دیپلماسی معتدل شده پکن می‌تواند بر ایران تاثیر گذارد. در ادامه این گزارش آمده است، کلید دیپلماسی چین این است که در حالی که از پیش‌داوری درباره مقاصد هسته‌ای ایران پرهیز می‌کند، در صف عدم اشاعه تسلیحات هسته‌ای نیز قرار گرفته است. چین بر حق تهران برای توسعه برنامه هسته‌ای‌اش حمایت می‌کند، در حالی که ایران را تشویق می‌کند برنامه هسته‌ای‌اش را تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار دهد. چین علاوه بر گفت‌وگو با ایران در ژانویه 2006 زمانی که موضوع بالا گرفت، برای میانجی‌گری به فرانسه، آلمان و روسیه پیوست.

این گزارش ادامه داد، چین با اعمال تحریم یا توسل به زور علیه ایران مخالف است؛ در عوض از همه طرفین خواسته است که ارعاب و تهدید را کنار بگذارند. چنین رویکردی فضا را برای مانور دادن به منظور مدیریت بحران فراهم کرده است. این گزارش در ادامه افزود، چین با پیش‌بینی عواقب اعمال تحریم و توسل به زور علیه ایران درباره این موضوع نگران است و سعی می‌کند از چنین چشم‌اندازی بپرهیزد. موضع چین درباره حل صلح‌آمیز مساله هسته‌ای ایران صرفا آن گونه که بسیاری تصور می‌کنند به دلیل نفت نیست، بلکه سودرسانی به همه طرف‌ها را دنبال می‌کند. به همین دلیل است که رویکرد چین با رویکرد بسیاری از کشورهای عرب و مسلمان از جمله عربستان سعودی، قطر، کویت، اردن و اندونزی مشترک است. این گزارش افزود، آمریکا هنوز به چین می‌نگرد تا به مشکل بپردازد. چین مورد توجه هر دو طرف مشاجره است. بنابراین دارای موضعی میانه، باز و قابل انعطاف است و می‌تواند نقشی سازنده را در ممانعت از رخداد بحرانی تمام عیار داشته باشد و راه حل بالقوه را تسهیل کند. این گزارش با اشاره به اظهارات سخنگوی وزارت امور خارجه چین در استقبال از پیشنهاد آمریکا برای مذاکره با ایران افزود: چین میانجی‌گر کهنه‌کاری در فرو نشاندن موضوع هسته‌ای کره شمالی بوده است.

البته به این دلیل که واشنگتن و پیونگ‌یانگ خواهان مصالحه بر سر موضوعات اساسی نیستند، قادر به پیشبرد بیشتر موضوع نبود. اما احتمالا چین بیش از دیگران اهمیت ماهیت حرکات را می‌داند. در ادامه این گزارش آمده است، اگر ابتکار آمریکا در هدف نهایی وادار کردن ایران به ترک تقاضاهای هسته‌ای‌اش شکست بخورد، راهی وجود ندارد که آمریکا بتواند حمایت چین را در امتناع یا اجبار تهران به دست آورد. این گزارش در پایان نوشت که تهران نباید حفظ تعادل دیپلماتیک را برای چین سخت‌تر کند و در عین حال آمریکا نیز باید چین را به عنوان پلی قابل اعتماد برای گفت‌وگو و اقناع حفظ کند. چین نیز در صورتی که تندروی کند اعتبار خود را به عنوان میانجی از دست خواهد داد؛ پس باید در این مرحله به موضعش مبنی بر عدم وجود تسلیحات هسته‌ای، عدم اعمال تحریم و گفت‌وگوی قابل انعطاف، اما مداوم ادامه دهد.