حسن فتحی/www.hassanfathi.blogfa.com
در حالی که چپهای جدید در آمریکای لاتین سر برآورده و نبض دولتها و حکومتها را در دست میگیرند دو دیکتاتور این منطقه که سالها با یکدیگر در چالش بودند در سراشیبی مرگ قرار گرفتهاند و به طوری که به نظر میرسد سال 2007 را که چند هفته دیگر از راه میرسد سال بدون آنها در این منطقه بنامیم.
اگر چه این دو نفر در دو کشور جدا و با دو مشی سیاسی کاملاً متضاد، زندگی و حکومت میکردند اما رابطه آنها با واشنگتن موجب معروفیت آنها گردید. این دو نفر که این روزها با مرگ دست و پنجه نرم میکنند فیدل کاسترو رهبر چپگرای کوبا و ژنرال آگوستینو پینوشه حاکم پیشین نظامی شیلی هستند. این دو نفر در بسیاری از زمینهها روند متضاد و مخالفی داشتهاند.
به طور مثال کاسترو در سال 1959 توانست با پیروزی بر نیروهای دولتی رژیم ژنرال باتیستا را که از سال 1952 با یک کودتای نظامی به قدرت رسیده و خود را رییسجمهوری نامیده بود سرنگون ساخته و از آن زمان یک حکومت کمونیستی چپگرا در این کشور مستقر سازد او که با مخالفتها و فشارهای واشنگتن مواجه شده بود به شوروی گرایش یافته و به صورت تنها متحد کرملین در قاره آمریکا در آمد.
اما روندی که پینوشه طی کرده مخالف کاسترو بوده است زیرا پینوشه در سال 1973 دست به کودتای نظامی علیه رژیم چپگرای سالوادور آلنده رییسجمهوری چپگرای شیلی زد که در سال 1970 از طریق انتخابات آزاد به قدرت رسیده بود. نیروهای طرفدار ژنرال پینوشه که در دولت چپگرای سالوادور آلنده وزیر دفاع بود با بمباران کردن کاخ ریاست جمهوری، او و تعدادی از طرفدارانش را به قتل رساندند.
اگرچه با گرایش کشورهای آمریکای لاتین به دموکراسی و انتخابات آزاد که به روی کار آمدن حکومتهای غیرنظامی و حتی چپگرا منجر شد ژنرال پینوشه ناگزیر به کنارهگیری از قدرت گردید به طوری که امروزه کسی در شیلی رییسجمهوری است که خود و مادرش در زمان پینوشه بارها مورد شکنجه و آزار و اذیت قرار گرفتهاند. ولی تغییرات سیاسی نتوانست تاثیری بر کوبا و رژیم کمونیستی کاسترو بگذارد و او که این کشور را به یک زندان بزرگ تبدیل کرده حتی امروزه که با بیماری و مرگ دست و پنجه نرم میکند حاضر به اعطای آزادی به مردم نیست. با توجه به آنچه عنوان شد به نظر میرسد سرنوشت و زندگی کاسترو و پینوشه هم به یکدیگر مرتبط گردیده و حیات این دو چهره شاخص آمریکایی لاتین در یک مقطع زمانی به پایان برسد. هر چند کاسترو در کشور خود با مشکلات چندانی مواجه نبوده و مخالفین او از قدرت چندانی برخوردار نیستند و عمدتاً در میامی آمریکا مستقر میباشند ولی شرایط برای ژنرال در شیلی چندان امیدوار کننده نیست زیرا در این کشور خانواده زندانیان پیشین و مفقودشدگان سیاسی در زمان پینوشه آرام ننشسته و درصدد هستند به هر طریق ممکن او را به پای میز محاکمه کشیده و یا زندانی کنند.
آنها که این روزها قدرت را نیز در شیلی در دست دارند میخواهند در آخرین روزهای حیات ژنرال قدرت خود را به رخ او کشیده و با اتهامات بسیار پینوشه را تحت فشار قرار داده و آرامش و آسایش او را بر هم بزنند.
پینوشه زمانی که میخواست قدرت را واگذار کند در شرایطی که از قدرت و نفوذ قابل توجهی در پارلمان و دولت برخوردار بود سعی کرد مصونیتهایی به دست آورده و زمینه هرگونه برخورد احتمالی را از بین ببرد به همین دلیل در شرایطی که عنوان سناتور مادامالعمر را به دست میآورد درپی تصویب قانونی از مصونیت پارلمانی برخوردار نشد تا هیچ دادگاه و دولتی قادر به محاکمه او نباشد.
به همین دلیل از زمانی که پینوشه ریاست جمهوری را واگذار کرد تا امروز چالشی سخت بین مردم، دادگاهها و مقامات و مسوولین شلیایی در جریان بوده تا به هر شکل ممکن ژنرال را به پای میز محاکمه کشیده و یا راهی زندان کنند.
اگر چه او بارها با استناد به مصونیت قضایی از دادگاه و محاکمه گریخت اما مخالفینش از پای ننشسته و هر از چند گاهی با ارایه دادخواست به محاکمه قضایی خواستار محاکمه او شدند.
در همین رابطه چندین سال قبل در حالی که ژنرال پینوشه برای معالجه سفری به انگلیس کرده بود با درخواست یک وکیل اسپانیایی تحت بازداشت خانگی قرار گرفت. آنچه در انگلیس روی داده و چندین ماه طول کشید هر چند با وساطت مارگارت تاچر نخستوزیر پیشین این کشور و گواهی پزشکان مبنی بر کهولت و ناتوانی ژنرال برای حضور در دادگاه خاتمه یافته و زمینه فرار او از محاکمه و بازگشتش را به شیلی فراهم آورد اما از یکسو از اعتبار او و شکستناپذیریش کاسته و از سوی دیگر این واقعیت را آشکار ساخت که میتوان مصونیتها را کم رنگ کرده و از اعتبار انداخت. ولی مشکل اصلی زمان آغاز شد که پس از بازگشت ژنرال به خانه، قدرت به دست مخالفین افتاد و شرایط برای محاکمه هموار شد.
در سالهای گذشته شرایط در شیلی به نفع پینوشه نبوده و مخالفینش توانستند دست به اقداماتی بزنند که او را گامبهگام به سوی خلع ید به پیش میبرد تا این که در نهایت آنچه موردنظر مخالفین و مردم شیلی بود روی داده و در اوایل شهریور ماه سال جاری دادگاه عالی این کشور مصونیت حقوقی ژنرال را لغو کرد. به این ترتیب راه برای محاکمه او به دلیل قانونشکنی هموار شد.
پینوشه متهم است که در سالهایی که قدرت را در دست داشته جنایات بسیاری علیه مردم مرتکب شده است. از جمله کسانی که در بازداشتگاههای پینوشه شکنجه شدهاند همانگونه که عنوان شد خانم مشله باشلت رییسجمهوری شیلی و مادرش هستند. در این حال خانواده ژنرال اعلام کرده و بر این مساله نیز تاکید ورزیده که از آنجا که پینوشه بیش از 90 سال دارد بیش از حد پیراست و نباید محاکمه شود. اما عده بسیاری از حقوقدانان و مردم عادی خواهان محاکمه او هستند.
در پی لغو مصونیت حقوقی پینوشه، دیوان عالی شیلی، او را به اتهام استفاده نابجا از سرمایههای ملی تحت پیگرد قرار میدهد. به گفته وکلای عمومی این پیگرد به دلیل میلیونها دلاری انجام میشود که پینوشه به بانکهای خارجی انتقال داده است.
مخالفین ژنرال با وجود تمام مخالفتها و محدودیتها درصددند نگذارند وی پیش از مرگ، دورهای را در آرامش به سر ببرد.
او در یکی از جلسات محاکمه خود خطاب به قاضی مدعی میشود که به هیچوجه به یاد نمیآورد که نیروهای امنیتی در زندانهای مخفی در زمان او چه برخوردی با مخالفین داشتهاند.
او در شرایطی خود را به فراموشی زده که شواهد حاکی از شکنجه شدید زندانیان در زندانها داشته است. همچنین او مدعی شده که آنچه در زندانها روی داده هیچ ارتباطی به او نداشته است. به این ترتیب ژنرال که میخواهد آخرین ایام حیات خود را با آرامش سپری کند به هر حربهای متوسل شده تا این آرامش از بین نرود. ولی با لغو مصونیت حقوقی و قضایی او، موجی از اعتراضها و مخالفتها فرا رسید که به نظر نمیرسد راه گریزی را برای ژنرال بر جای بگذارد.
در همین ارتباط چند هقته قبل ژنرال پینوشه به دلیل دخالت در گروگانگیری و قتل دو محافظ سالوادور آلند رییسجمهوری پیشین این کشور مجدداً حبس خانگی میشود وانگر سالیناس و فرانسیسکولا را در 30 سپتامبر 1973 چند روز پس از کودتای نظامی دستگیر شد و اعدام میگردند. یکی قاضی که روز 26 اکتبر در رابطه با پرونده کاروان مرگ پینوشه را مورد بازجویی قرار داده حکم دستگیری او را صادر میکند.
براساس اطلاعات رسمی بیش از 3 هزار و 197 نفر به دلایل سیاسی در زمان حاکمیت پینوشه بر شیلی کشته و بیش از هزار نفر مفقود شدهاند در حالی که ژنرال مدعی است که چیزی در این ارتباط به خاطر نمیآورد.
مشکل او زمانی حاد شد که سکتهقلبی کرده و در بیمارستان نظامی سانتیاگو مرکز شیلی تحت نظر قرار میگیرد. بیمارستان نظامی سانتیاگو در این رابطه در بیانیهای اعلام میدارد که آگوستینو پینوشه 91 سال پس از یک حمله قلبی حاد سریعاً به بیمارستان منتقل و بستری شده است.
به این ترتیب زنگها برای ژنرال که نقش بسزایی در ستاندن جان هزاران نفر داشته به صدا در میآید. آنچه در شیلی روی میدهد حکایت از این واقعیت دارد که قرار نیست آخرین روزها و هفتههای حیات ژنرال پینوشه با آرامش قرین شود به همین دلیل اگر در این شرایط او جان خود را از دست بدهد مشخص خواهد شد که آرامش نداشته و همواره از ترس زندان و محاکمه در عذاب بوده است.
پینوشه که با قدم گذاردن بر اجساد بسیاری از مردم کشورش از جمله رییسجمهوری قانونی، قدرت را در دست گرفت و استبدادیترین رژیمها را بر این کشور و مردم تحمیل کرد باید در ایامی که نیاز به آرامش و استراحت دارد از این دادگاه به دادگاه دیگر رفته و پاسخگوی اقداماتی باشد که علیه مردم کشورش انجام داده است.