مجمع تشخیص مصلحت نظام آنان که هستند و آنان که نیستند
این 52 نفر
جواد دلیری
دوره جدید مجمع تشخیص مصلحت نظام آغاز شد. دوره مسئولیت اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام پنج ساله است. تعداد اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام در 20 سال گذشته از 7 نفر به 35 نفر افزایش یافته است. تنها اکبر هاشمیرفسنجانی، محمدرضا توسلی و میرحسین موسوی در هر دوره حضور داشتهاند. 10 نفر نیز طی 20 سال گذشته از ترکیب مجمع بیرون رفتهاند. بررسی ترکیب مجمع تشخیص مصلحت نظام نشان میدهد که اعضای حقیقی مجمع تشخیص مصلحت از 7 نفر در دوره اول به 35 نفر افزایش پیدا کردهاند. اعضای تشخیص مصلحت نظام در دوره اول 7 نفر، دوره دوم 11 نفر، دوره سوم 26 نفر، دوره چهارم 30 نفر دوره پنجم 35 نفر بودهاند. علاوه بر اینها تعدادی نیز به عنوان اعضای حقوقی به عضویت مجمع درآمدهاند. هماکنون مجمع 52 عضو حقوقی و حقیقی دارد.
اعضای حقوقی مجمع در طول پنج دوره
اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام به دو صورت به عضویت مجمع درمیآیند. یکی به لحاظ شخصیت حقوقی و دیگری شخصیت حقیقی. در احکام صادره تاکنون تمام فقهای شورای نگهبان به عضویت مجمع تشخیص مصلحت درآمدهاند.
لطفالله صافیگلپایگانی (از سال 1366 تا 1367) احمد جنتی (از سال 1375 به عنوان عضو حقیقی نیز منصوب شد)، ابوالقاسم خزعلی (تا سال 1378)، غلامرضا رضوانی (از سال 1368 تاکنون)، محمد امامیکاشانی (تا سال 1378 و از سال 1375 به عنوان عضو حقیقی نیز منصوب شد)، محمد مومن (از ابتدا تاکنون) محمد محمدیگیلانی (تا سال 1373) محمود هاشمیشاهرودی (1373 تا 1378)، محمد یزدی (1367 تا 1368 و 1378 تاکنون)، رضا استادی (1378 تا 1380)، طاهریخرمآبادی (1378 تا 1380)، محمدحسن قدیری (از 1380 تا 1383)، صادق لاریجانی (از 1380 تاکنون) و مدرسییزدی (از سال 1383 تاکنون).
روسای سه قوه نیز از دیگر اعضای حقوقی مجمع تشخیص مصلحت نظام بوده و هستند. اکبر هاشمیرفسنجانی رئیسجمهور وقت (از 1368 تا 1376)، محمد یزدی رئیس قوه قضائیه (از 1368 تا 1378)، مهدی کروبی رئیس مجلس وقت (از 1368 تا 1371 و 1379 تا 1383) علیاکبر ناطقنوری رئیس مجلس وقت (از 1371 تا 1379)، سیدمحمد خاتمی رئیسجمهور وقت (از 1376 تا 1384) و محمود هاشمیشاهرودی رئیس قوه قضائیه (از 1378 تاکنون)، غلامعلی حدادعادل رئیس مجلس (از 1383 تاکنون، وی از دوره چهارم مجمع به عنوان عضو حقیقی نیز در مجمع عضویت دارد) و محمود احمدینژاد (از 1384 تاکنون). بدین ترتیب هماکنون احمد جنتی (علاوه بر شخصیت حقیقی)، غلامرضا رضوانی، محمد مومن، محمد یزدی، محمدحسن قدیری و صادق لاریجانی به عنوان اعضای فقهای شورای نگهبان. محمود هاشمیشاهرودی رئیس قوه قضائیه، غلامعلی حدادعادل رئیس مجلس (علاوه بر شخصیت حقیقی) و محمود احمدینژاد رئیسجمهور در مجمع تشخیص عضویت دارند.
اعضای حقیقی مجمع در طول پنج دوره
در این دورهها تاکنون تنها آیتالله محمدرضا توسلی و مهندس میرحسین موسوی از دوره اول تاکنون عضویت داشتهاند. اکبر هاشمیرفسنجانی نیز به جز دور دوم در بقیه دورهها به عنوان عضو حقیقی حضور داشته و در دوره دوم نیز به عنوان عضو حقوقی (رئیس مجلس) عضو مجمع تشخیص مصلحت بوده است. پس از این سه تن حسن حبیبی، حسن روحانی، شیخ حسن صانعی و آیتالله موحدیکرمانی از دوره دوم به بعد به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمدند. دوره نخست مجمع در 17 بهمن سال 1366 با فرمان حضرت امام خمینی(ره) آغاز شد و تا سال 1368 ادامه یافت. فعالیت مجمع در زمان جنگ تحمیلی و وجود شرایط خاص سیاسی و اجرایی کشور از ویژگیهای خاص دوره نخست است.
در این دوره علاوه بر فقهای شورای نگهبان، آقایان آیتالله خامنهای (رئیسجمهور وقت) ـ آیتالله موسویاردبیلی (رئیس شورای عالی قضائی) هاشمیرفسنجانی (رئیس مجلس وقت) ـ میرحسین موسوی (نخست وزیر وقت) ـ آیتالله توسلی ـ آیتالله موسویخوئینیها و مرحوم حجتالاسلام سیداحمد خمینی) برای ارائه گزارش جلسات به حضرت امام عضویت داشتند. دوره دوم مجمع در پایان جنگ تحمیلی و در 12 مهر ماه سال 1368 پس از بازنگری قانون اساسی، با وظایف احصا شده در بندها و اصول 110، 111، 112 و 177 شکل گرفت. ترکیب اعضای مجمع طی دوره دوم که براساس حکم مقام معظم رهبری برای مدت سه سال تعیین شدند که عبارتند از آیتالله مهدویکنی، آیتالله یوسف صانعی، مرحوم سیداحمد خمینی، آیتالله سیدمحمد موسویخوئینیها آیتالله محمدعلی موحدیکرمانی، آیتالله محمدرضا توسلی، عبدالله نوری و میرحسین موسوی ـ حسن صانعی و نیز فقهای شورای نگهبان و روسای سه قوه. در نزدیک به یک سال و نیم بعد مقام معظم رهبری حسن حبیبی و حسن روحانی را به اعضای دومین دوره مجمع تشخیص مصلحت اضافه نمودند.
مجمع تشخیص مصلحت نظام از دوره سوم اعضای حقیقی زیادی را به عضویت خود درآورد. دوره سوم مجمع در تاریخ 27 اسفند 1375 تشکیل شد. دوره سوم مجمع تشخیص با افزایش اعضای حقیقی متشکل از شخصیتهای عالیرتبه کشور وارد دوران جدیدی از پویایی و بالندگی شد. در این دوره که اعضا از 11 نفر به 27 نفر افزایش پیدا کردند، اکبر هاشمی رفسنجانی، محمدرضا مهدوی کنی، ابراهیم امینی نجفآبادی، عباس واعظ طبسی، احمد جنتی، محمد امامیکاشانی، محمدعلی موحدی کرمانی، حسن حبیبی، میرحسین موسوی، علیاکبر ولایتی، محمد محمدی ریشهری، حسن صانعی، حسن روحانی، محمد موسوی خوئینیها، حبیبالله عسگر اولادی، قربانعلی دری نجفآبادی، علی لاریجانی، مصطفی میرسلیم، محمدرضا توسلی، عبدالله نوری، مرتضی نبوی، سیدحسن فیروزآبادی، غلامرضا آقازاده، بیژن نامدار زنگنه، محمد هاشمی، مرحوم محسن نوربخش و محسن رضایی (در حکمی جداگانه شهریور 1376 به عضویت مجمع تشخیص درآمد) عضویت داشتند.
در این دوره هاشمی رفسنجانی از سوی مقام معظم رهبری به عنوان رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام منصوب شد. در همین دوره علیاکبر ناطقنوری پس از پایان ریاست بر قوه مقننه با حکم مقام معظم رهبری به عضویت اعضای حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمد. دوره چهارم مجمع تشخیص مصلحت که میتوان فعالترین و سازمان یافتهترین دوران مجمع ارزیابی کرد در سال 1380 تشکیل شد. در این دوره نیز غلامعلی حدادعادل، حسین مظفر، مجید انصاری، محمدرضا باهنر و محمدجواد ایروانی و مهدی کروبی (وی پس از پایان ریاست بر قوه مقننه در حکمی جداگانه به عضویت اعضای حقیقی مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمد) به جمع اعضای حقیقی مجمع تشخیص مصلحت اضافه شدند. دوره پنجم مجمع تشخیص مصلحت نظام نیز از هشتم اسفند ماه با حکم مقام معظم رهبری آغاز شد. در دوره جدید پنج نفر (پرویز داوودی، غلامحسین محسنی، علی آقامحمدی، محمد فروزنده و داوود دانشجعفری) به اعضای مجمع تشخیص مصلحت افزوده شدند.
آنان که دیگر عضو مجمع نیستند
از بین اعضای مجمع تشخیص مصلحت نظام، 10 نفر در مجمع دیگر عضویت ندارند و از مجمع خارج شدهاند. به جز حضرت آیتالله خامنهای که در دوره اول و در زمان ریاست جمهوریشان عضو مجمع بودهاند، آیتاللهالعظمی موسویاردبیلی عضو دوره اول، آیتاللهالعظمی یوسف صانعی عضو دوره دوم، آیتالله موسویخویینیها عضو دورههای اول تا سوم، عبدالله نوری عضو دوره دوم، آیتالله محمدرضا مهدویکنی، عضو دورههای دوم و سوم، مرحوم سیداحمد خمینی عضو دورههای اول و دوم، محسن نوربخش عضو دوره سوم، مهدی کروبی و سیدمحمد خاتمی در مجمع تشخیص مصلحت نظام عضویت ندارند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
