اجلاس بغداد و تحکیم دولت ملی عراق

حسین امیر عبدالهیان
اجلاس چندجانبه بغداد روز شنبه 19 اسفند 1385 با مشارکت نمایندگان عالی‌رتبه کشورهای همسایه عراق (ایران، ترکیه، سوریه، عربستان‌ سعودی، اردن و کویت)، نمایندگان سازمان ‌ملل ‌متحد، کنفرانس اسلامی، اتحادیه‌ عرب و سفرای 5 عضو دائم شورای امنیت عراق (چین، فرانسه، روسیه، آمریکا و انگلیس) و کشورهای مصر و بحرین، در پایتخت تاریخی و اسلامی عراق برگزار گردید. این اجلاس نقطه عطفی در تحولات 5/4 سال گذشته عراق به شمار می‌رود، تحولی که آغاز آن سقوط رژیم‌ دیکتاتوری صدام و اشغال این کشور توسط بیگانگان بود و استمرار آن، بی‌ثباتی، ناامنی و سرایت آن به سراسر عراق و تأثیر آن بر منطقه و نظام بین‌الملل ملموس و شگرف بوده است.
برگزاری این اجلاس در مقطع کنونی، از چند بعد قابل‌ توجه است:
1- ایالات ‌متحده آمریکا که قرار بود در کمتر از 6 ماه، پیروزی نظامی خود را در عراق جشن بگیرد و این کشور را الگوی «دموکراسی‌سازی» در منطقه قرار دهد، اکنون «دموکراسی» را اولویت خود ندانسته و «برقراری امنیت» را محور اساسی کار قرار داده است. امنیتی که اگر به رویه میلیتاریستی کنونی قابل حصول بود، به حتم باید در 5/4 سال گذشته، گوشه‌هایی از موفقیت خود را به نمایش می‌گذاشت.
2- با وجود چالش‌های فراوان موجود بر سر راه اجلاس بغداد، دولت ملی و منتخب آقای مالکی توانست با تلاشی چشمگیر، زمینه برگزاری محتوایی اجلاس را در بغداد فراهم سازد. هرچند نیروهای بیگانه که براساس قطعنامه 1546 شواری امنیت سازمان ‌ملل‌ متحد مسئول برقراری امنیت در عراق هستند، اما در روز برگزاری اجلاس هم نتوانستند مانع از عملیات تروریستی و انفجار در حوالی محل برگزاری اجلاس (ساختمان اصلی وزارت امور خارجه عراق) شوند. ولی با تمام این‌ها اجلاس با مدیریت وزیر خارجه عراق به کار خود ادامه داد.
3- این اجلاس همزمان با دو اقدام مهم دولت ملی عراق برگزار شد. در اقدام نخست طی هفته‌های اخیر، دولت آقای مالکی در حال اجرای طرح امنیتی موسوم به «اجرای قانون» است و دیگر اقدام دولت و مجلس ملی عراق، پیگیری درخواست‌های متعدد خود مبنی بر واگذاری مسئولیت مستقیم برقراری امنیت به دولت عراق است. درخواستی که به دلیل تسلسل باطل «اشغال عامل ناامنی» و «حضور بیگانگان ضرورت کمک به امنیت» همواره با افت‌ و خیز همراه است.
4- شرکت‌کنندگان در اجلاس بغداد به وضوح مشاهده کردند که حضور گسترده نیروهای نظامی خارجی در بغداد، نمایش تجهیزات سنگین و نیمه‌سنگین نظامی‌، بی‌توجهی به رعایت حقوق اولیه شهروندان عراقی، بی‌اعتمادی به نیروهای ملی و مذهبی برخاسته از بطن جامعه عراق به وسیله بیگانگان، همه و همه بر فضای ناامنی، دلسردی و بی‌اعتمادی‌ها، افزوده و خود به عامل ضدامنیت بدل گشته است. در حالی که در شمال و جنوب عراق شاهد نقش‌آفرینی و تعامل مردم با نیروهای مؤثر ملی و مذهبی بوده و شاخص‌های ثبات و امنیت آن مناطق هر روز نمود بیشتری پیدا می‌کند، اما متأسفانه تاکنون، ایالات ‌متحده آمریکا با برخورداری از نگاهی امنیتی و میلیتاریستی، حاضر به بازنگری در نحوه خروج خود از عراق و واگذاری مسئولیت امنیتی به رهبران این کشور نشده است.
5- اجلاس بغداد و ارائه دیدگاه‌های دولتمردان این کشور نشان داد که رهبران عراق علاوه بر آمادگی پذیرش مسئولیت امنیتی، حاضر به همکاری گسترده بین‌المللی، با هدف کمک به برقراری ثبات و امنیت در این کشور هستند و راهکارهای مناسب سیاسی را برای خروج از بحرانی که در نتیجه تکرار و سیاست‌های نادرست اشغالگران با آن مواجه‌اند، جست‌وجو می‌کنند تا به عنوان نمایندگان منتخب مردم عراق، پاسخ قانع‌کننده‌ای برای نسل‌های بعدی عراق داشته و عراق را به جایگاه طبیعی خود بازگردانند.
6- جمهوری‌ اسلامی‌ ایران که همواره در راستای ثبات و آرامش عراق جدید نقش‌آفرینی کرده است، بنا به درخواست رهبران عراق با حضور خود و با تعیین مواضع روشن، ضرورت خروج نیروهای بیگانه، مشارکت همسایگان در کمک به ثبات و امنیت عراق، حمایت از دولت و مجلس ملی عراق و... را مورد تأکید قرار داد.