در حالی که تهران روزهای بسیار سرد و بیسابقهای را پشت سر میگذارد و همزمان با ورود دومین موج شدید سرما به ایران، محمد البرادعی امروز (جمعه) برای مذاکره با مقامات کشورمان به تهران وارد شد.
مسالهی هستهیی ایران در چند هفتهی گذشته روزهای ساکتی را پشت سر گذاشت، اما انتظار میرود با ورود مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی دوباره به بحث داغ رسانهها تبدیل شود. به بهانه سفر البرادعی به تهران نگاهی میاندازیم به فعالیتهای دیپلماتیک این دیپلمات مصری.
به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) محمد البرادعی در تاریخ 17 ژوئن 1942 به دنیا آمد. این دیپلمات مصری، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی میباشد که یک سازمان بین دولتی و تحت نظارت سازمان ملل است.
البرادعی و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در سال 2005 به طور مشترک جایزه صلح نوبل را از آن خود کردند. وی در سال 1962 لیسانس حقوق را از دانشگاه قاهره دریافت کرد و در پی آن مدرک مطالعات پیشرفته در رشته حقوق بینالملل را از موسسه مطالعات بینالملل در ژنو و دکترای حقوق بینالملل را از دانشگاه حقوق در نیویورک در سال 1974 دریافت کرد.
فعالیت دیپلماتیک وی در سال 1964 در وزارت امور خارجه مصر آغاز شد. البرادعی در نمایندگی دایم مصر در سازمان ملل در نیویورک و ژنو مسوولیت مسایل سیاسی – حقوقی و کنترل تسلیحات را به عهده گرفت. وی از سال 1974 تا 1978 دستیار ویژه وزیر امور خارجه مصر بود و در سال 1980 عضو ارشد مسوول برنامه حقوق بینالملل در موسسه آموزش و تحقیق سازمان ملل شد و از سال 1981 تا 1987 استادیار حقوق بینالملل در دانشکده حقوق دانشگاه نیویورک بود.
البرادعی در سال 1984 عضو ارشد دبیرخانه آژانس بینالملل انرژی اتمی شد و به عنوان مشاور حقوقی آژانس از سال 1984 تا 1993 مشغول به خدمت شد. این دیپلمات مصری از سال 1993 تا 1997 دستیار مدیرکل در روابط خارجی بود. البرادعی همچنین عضو مجمع حقوق بینالملل و جامعه حقوق بینالملل آمریکا است.
مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی با یک مربی مهد کودک در دانشگاه بینالمللی وین ازدواج کرد و دو فرزند به نامهای لیلا و مصطفی دارد.
وی فعالیتش را به عنوان مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در اول دسامبر سال 1997 آغاز کرد. مشاجرات در خصوص انتخاب وی برای سومین دوره چهار ساله در این سمت در سال 2005 با مخالفت های آمریکا آغاز شد. دلیل این مخالفت این بود که آمریکا ترجیح میداد تمامی سازمان های بینالمللی برای دو دوره از یک مدیرکل بهره مند شوند با این حال مخالفت آمریکا با این مساله دارای انگیزههای دیگری بود. البرادعی منطق حمله آمریکا به عراق در سال 2003 را زیر سوال برده بود. وی در آن دوران به همراه هانس بلیکس، ریاست گروهی از بازرسان تسلیحاتی سازمان ملل در عراق را به عهده داشت.
البرادعی در ماه مارس 2003 در برابر شورای امنیت سازمان ملل گفت که اسنادی که مدعی می شود عراق از نیجر اورانیوم خریداری کرده حقیقی نیست. به هر حال آمریکا نتوانست حمایت کافی برای جلوگیری از انتخاب البرادعی را به دست آورد.
در تاریخ 9 ژوئن پس از نشستی میان کاندولیزا رایس، وزیر امور خارجه آمریکا و البرادعی، آمریکا از مخالفت با انتخاب وی دست برداشت و البرادعی به اتفاق آرا برای سومین بار در تاریخ 13 ژوئن آن سال به عنوان مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی انتخاب شد.
آمریکا البرادعی را متهم کرده است که رویکردی ملایم در قبال برنامه هستهیی ایران اتخاذ کرده است. پاسخ البرادعی به این ادعا این بوده که وی با قاطعیت و در چارچوب اساسنامه آژانس و اختیاراتی که به وی واگذار شده به فعالیت میپردازد.
البرادعی و آژانس همچنین به دلیل شکست در کشف شبکه قاچاق هستهیی عبدالغدیرخان، دانشمند هستهیی پاکستان مورد انتقاد قرار گرفتند.
در نوامبر سال 2007 شائول موفاز، معاون نخست وزیر رژیم صهیونیستی خواستار برکنار البرادعی شد و گفت: سیاستهای البرادعی صلح جهانی را به مخاطره انداخته است. رویکرد غیر مسوولانه وی در قبال برنامه هستهیی ایران باید به اخراج وی منجر شود.
در دسامبر 2007 در برآورد اطلاعات ملی آمریکا اعلام شد که ایران از سال 2003 تاکنون به دنبال سلاح هستهیی نبوده است. البرادعی اعلام کرد که این برآورد هماهنگ با بیانیههای آژانس در سالهای گذشته بوده است. اگرچه آژانس هرگز به وجود برنامه تسلیحات هستهیی در ایران که شورای اطلاعاتی آمریکا در این برآورد مدعی آن شده اشارهای نکرده و تاکید داشته که تمامی مواد و فعالیتهای هستهیی اعلام شده ایران در راستای فعالیتهای صلح آمیز قرار داشته و به سوی فعالیت نظامی منحرف نشده است. آژانس تاکید کرده است که هیچ گونه مدرک ملموسی از برنامه نظامی در ایران در اختیار ندارد.
البرادعی همچنین در سال گذشته در پاسخ به برنار کوشنر، وزیر امور خارجه فرانسه که در اظهاراتی غیر مسوولانه گفته بود که جهان باید برای احتمال جنگ با ایران در صورت دستیابی این کشور به سلاح هستهیی آماده شود ضمن انتقاد از سخنان وی گفت: من درباره هیچ گونه توسل به زور صحبت نمیکنم. این قوانینی برای چگونگی توسل به زور وجود دارد و من امیدوارم که همه پس از وضعیت عراق که 70 هزار غیرنظامی بیگناه به دلیل شک نسبت به اینکه این کشور برنامه تسلیحات هستهیی داشت جان خود را از دست دادهاند، درس گرفته باشند.
البرادعی اظهار کرد: ما باید خونسرد باشیم لازم نیست راجع به این مساله جنجال سازی کنیم.
البرادعی همچنین گفت: در این مرحله باور ندارم که ما با خطری روشن و موجود روبرو باشیم که نیاز داشته باشد فراتر از دیپلماسی عمل کنیم.
مدیرکل آژانس همچنین در تاریخ 7 اکتبر سال 2005 به همراه آژانس تحت ریاستش به طور مشترک جایزه صلح نوبل را به دلیل تلاش برای جلوگیری از کاربرد انرژی هستهیی در مسایل نظامی و اطمینان حاصل کردن از اینکه انرژی هستهیی با اهداف صلح آمیز به کار میرود و به ایمنترین روش ممکن مورد استفاده قرار میگیرد دریافت کرد.
البرادعی تمامی جوایز دریافتیاش را به پرورشگاههایی در قاهره اعطا کرد. جوایز آژانس نیز صرف آموزش دانشمندان کشورهای در حال توسعه درباره چگونگی استفاده از فناوری هستهیی در مراکز مبارزه با سرطان و سوء تغذیه میشود. البرادعی به دلیل فعالیتش در عرصه بینالملل جوایز مختلفی را دریافت کرده است.
مدیرکل آژانس آخرین بار در فروردین سال گذشته به ایران سفر کرد و با دکتر علی لاریجانی دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی دیدار و گفتوگو کرد. وی پس از آن در تیرماه سال جاری در وین دو بار با دکتر لاریجانی مسوول سابق پرونده هستهیی کشورمان دیدار کرد که این گفتوگوها به تفاهم بر سر تهیه و اجرای مدالیته حل مسایل باقیمانده منجر شد.
البرداعی قرار بود قبل از انتشار غیر رسمی گزارشاش دربارهی ایران در نوامبر گذشته به ایران سفر و با مقامات عالی رتبه کشورمان دیدار و گفتوگو کند، اما به دلایلی این سفر در آن زمان انجام نشد.
به گزارش ایسنا، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در حالی تا چند روز آینده برای ششمین بار به ایران میآید که سال (2007) سختی را به لحاظ نحوه توافق آژانس با ایران بر سر مدالیته حل مسایل باقیمانده از سوی آمریکا و تعدادی از کشورهای اروپایی پشت سر گذاشته است؛ هر چند که این مقام مصری تبار در بخشهایی از گزارش اخیرش در نوامبر درباره ایران همچنان اظهارات دوپهلو را ادامه داده است. البرداعی در دو گزارش اخیرش درباره ایران پس از آغاز اجرای مدالیته بر درخواست اجرا و امضای پروتکل الحاقی از سوی ایران تاکید دارد.
تحت برنامه موسوم به طرح اقدام میان البرادعی و تهران که در سال گذشته میلادی منعقد شد. مقامات ایران و آژانس چندین دور مذاکرات را برای حل مسایل به تعویق افتاده در خصوص فعالیتهای هستهیی جمهوری اسلامی انجام دادهاند. این مذاکرات شامل آزمایشات پلوتونیم ایران در گذشته استفاده از سانتریفیوژهای پی – یک و پی – دو و انجام غنی سازی اورانیوم، سوالاتی درباره ذرات اورانیوم غنیشده در سطح تسلیحاتی که در دانشگاه فنی تهران توسط بازرسان آژانس یافت شده بود میشود. طرح اقدام حل همه مسایل را تا پایان سال 2007 پیش بینی کرده بود.
با وجود آنکه سه موضوع پلوتونیوم و سانتریفیوژهای پی - یک و پی - دو، سند اورانیوم فلزی و مساله آلودگی کانتینرهای کرج میان ایران و آژانس حل و فصل شده است و آرام آرام زمینهی بهانهگیریهای فنی آمریکا و برخی کشورهای اروپا گرفته میشود اما هنوز این کشورها به دنبال روزنهای برای اعمال فشار بر ایران و نیز اجرای قطعنامههای شورای امنیت علیه ایران هستند. کشورهای 1+5 پس از تصویب دومین قطعنامه تحریم علیه ایران در فروردین سال جاری که دو ماه پس از اولین قطعنامه تصویب شد، با گذشت 10 ماه هنوز نتوانستهاند به اجماع نظر بر سر تصویب قطعنامهای دیگر علیه ایران دست یابند.
بنا به اعلامیه آژانس بینالمللی انرژی اتمی «محمد البرادعی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی در روزهای آینده، برای گفتوگو با مقامات بسیار عالیرتبهی ایران به تهران سفر میکند. دکتر البرادعی امیدوار است در طول این سفر راهها و ابزارهای تقویت و تسریع اجرای پادمانها در ایران با هدف حل مسایل باقی مانده را گسترش دهد. البرادعی همچنین از این سفر به عنوان فرصتی برای قادر ساختن آژانس به ارایهی تضمین دربارهی فعالیتهای هستهیی فعلی و گذشته ایران استقبال میکند. این نشستها روزهای جمعه و شنبه 11 و 12 (ژانویه) در تهران انجام میگیرد.»