گزارش تیم تحقیقاتی عراق منتشر شد
لزوم تغییر استراتژی آمریکا در خاورمیانه
صدای عدالت ـ انتظار برای انتشار گزارش بیکر به پایان رسید. تیم تحقیقاتی عراق به رهبری وزیر امور خارجه اسبق ایالات متحده، سرانجام پس از چند ماه گزارش خود در خصوص عراق را منتشر کرد. گزارشی که این بار تمامی بازیهای خارجی آمریکا را هدف قرار داده است. در این گزارش، بیکر خواهان تغییر کلی استراتژی آمریکا در خاورمیانه و به خصوص عراق شده است. تغییراتی که باید هر چه سریعتر برای جلوگیری از سقوط آمریکا در گرداب بدنامی بینالمللی اعمال شوند. گزارش طولانی و مفصل بیکر درست مانند نظر کارشناسان بینالمللی همان درخواستهایی را از آمریکا داشت که بسیاری از کارشناسان بینالمللی نیز انتظار آن را داشتند. جیمز بیکر و لی همیلتون در این گزارش اعلام کردند که کاخ سفید باید با تغییر استراتژیهایش در عراق، نیروی خود را بر آموزش سربازان عراقی متمرکز کند.
بدین ترتیب تا پایان سال 2008 میلادی سربازان آمریکایی میتوانند به وطن بازگردند. علاوه بر این، کاخ سفید باید با اتخاذ رویکردی جدید در خاورمیانه به تسریع روند صلح میان فلسطینیان و اسرائیلیها بیندیشد. آمریکا باید در این میان از اجماع بینالمللی برای برقراری ثبات در عراق استفاده کند. در این گزارش بیکر از کاخ سفید خواسته است که تابوی چندساله مذاکره مستقیم با ایران و سوریه را از بین ببرد. بیکر و سایر همراهانش در این تیم تحقیقاتی اذعان میکنند که سیاستهای بوش ظرف سه سال گذشته در عراق با شکست روبهرو شده است. علاوه بر این نویسندگان گزارش ابراز امیدواری کردند که این گزارش بتواند راهی جدید در مسیر تغییر استراتژیهای آمریکا در عراق باز کرده و از عواقب اسفبار آن برای مردم آمریکا بکاهد. هنوز مشخص نیست که آیا آقای رئیسجمهور قصد جامه عمل پوشاندن به نتایج این گزارش را دارد یا نه. دموکراتها از جمله افرادی بودند که از نکات قید شده در این گزارش بسیار خشنود به نظر میرسند. البته دموکراتهای راه یافته به پارلمان و سنا اعلام کردند که اکنون نوبت به بوش رسیده است که با تحقق این یافتهها، عراق را از بحران نجات دهد.
جورج بوش در اولین عکسالعمل به این گزارش، از تیم تحقیقاتی عراق سپاسگذاری کرده و این گزارش را فرصتی مناسب برای یافتن بهترین راهحل خواند. البته شخص رئیسجمهور سخنی از پذیرش یا انکار این یافتهها به زبان نیاورد. جیمز بیکر و همیلتون در حالی که به همراه هشت عضو دیگر این تیم تحقیقاتی در مقابل خبرنگاران حاضر شده بودند اعلام کردند که این گزارش نیز حتی در صورت تصویب در دولت و کنگره نمیتواند مانند عصای جادویی حلال تمامی مشکلات باشد. جیمز بیکر که خود جمهوریخواه است در این باره گفت: هیچ راهحل جادویی و سحرآمیزی نیست که بتواند در یک چشم بر هم زدن تمامی مشکلات عراق امروز را حل کند. اما برای بالا بردن شانس موفقیت دولت عراق، ایالات متحده یا باید نیروی خود را بر آموزش نظامیان متمرکز کند و یا بر خود عراق به تنهایی. تمامی کشورهایی که خواهان پایان دادن به آشوب در عراق هستند باید دست در دست یکدیگر کمک کنند. همیلتون نیز اوضاع در عراق را بسیار سیاه خوانده و گفت: ما هنوز ممطئن نیستیم که قادر به کنترل درآوردن اوضاع هستیم یا خیر، اما در حال حاضر ضرورتی جدی برای عمل کردن وجود دارد. در صورتی که به همگی 79 مورد پیشنهادی ما جامه عمل پوشانده شود، حداقل فرصتی برای ایجاد دولتی قدرتمند در عراق به دست خواهد آمد. شاید آنچه که رو در روی ما قرار دارد اندکی تیره و تار باشد اما به هیچوجه از کنترل ما خارج نیست. تیم تحقیقاتی عراق نهایت احتیاط را در این گزارش به کار برده بود تا مبادا زبان خاصی را اتخاذ کند که شخص رئیسجمهور را بیش از اندازه تحت فشار و انتقاد قرار دهد. بوش پیش از این نیز اعلام کرده بود که در واقع نتیجه تیم تحقیقاتی عراق را به عنوان بخشی از تحقیقات خود در خصوص عراق مورد تامل قرار خواهد داد.
در این گزارش برای جلوگیری از اعمال فشار بر بوش، از تعیین ضربالاجل زمانی برای خروج سربازان آمریکایی خودداری شده است. البته در این گزارش 96 صفحهای، تیم تحقیقاتی عراق به خوبی تفاوت دیدگاه میان اعضا تیم و استراتژی فعلی در عراق را به نمایش گذاشته است. در شرایطی که کاخ سفید همواره از برقراری دموکراسی در عراق سخن میگفت، در این گزارش هیچ اشارهای به این هدف عالی نشده است. کلمات پیروزی مبارزه و علیه تروریسم نیز از جمله عباراتی بودند که در این گزارش حتی برای یک بار هم قید نشدند. در شرایطی که اعضا پیش از این صراحتا اعلام کرده بودند که به هیچوجه خواهان بازنگری اشتباهات گذشته نیستند، اشاراتی به سهلانگاری در سه سال گذشته نیز شده است. در این گزارش با اشاره به استعفا دونالد رامسفلد ابراز امیدواری شده بود که رابرت گیتس بتواند با اتخاذ سیاستی جدید راه را برای اظهارنظر آزاد سایر مقامهای ارشد ارتش همواره کند. اعضا این گروه که عمدتا از جمهوریخواهان در ارس دولتهای سابق هستند، راه را برای دوموکراتهای راه یافته به پارلمان و سنا باز کردند در حقیقت این تیم درست نتایجی را بیان کرد که اعضای کنگره نیز به دنبال تحقق آن بودند. البته برخی کارشناسان بینالمللی داخل و خارج از کاخ سفید شک دارند که این گزارش بتواند به ثبات عراق و تسریع بازگشت سربازان آمریکایی به وطن کمک کند. با وجود استقبال همزمان جمهوریخواهان و دموکراتها از این گزارش، دموکراتها همچنان قصد دارند به آقای رئیسجمهور بفهمانند که در صورت شکست این گزارش، این جورج بوش خواهد بود که مقصر اصلی داستان است و نه تیم تحقیقاتی.
رهبر اکثریت سنا در این باره میگوید: توپ اکنون در زمین رئیسجمهور است. مک کین در ادامه نسبت به برقراری رابطه با ایران و سوریه ابراز تهدید کرده و ادعا میکند که آمریکا باید برای حل بحران در منطقه به فکر همکاری با کشورهای عربی باشد. مهمترین بخش این گزارش و البته جنجالیترین قسمت آن، بخشی است که در آن بیکر و هم تیمیهایش خواهان اتخاذ رویکردی دیپلماتیک برای پایان دادن به بحران در عراق میشوند در این گزارش، بیکر نوشته است که تمامی بحرانهای جاری در خاورمیانه، نظیر عراق، اسرائیل و فلسطین، ایران و لبنان به گونهای با یکدیگر در ارتباطند. در این گزارش، تیم تحقیقات عراق خواهان پایان دادن به بحرانهایی است که ظرف شش دهه گذشته دردسرآفرین شدهاند. در مورد شانزدهم این گزارش، بیکر از اسرائیل میخواهد که بلندیهای جولان را به دولت سوریه واگذار کند. در این معادله، سوریه با صلح با اسرائیل رضایت میدهد. بدین ترتیب طبق پیشبینی بیکر، بحران در لبنان و عراق پایان مییابد. دراین گزارش، از بوش درخواست شده است که تا اواخر ماه دسامبر استراتژی جدید را عملی کند. در اولین مرحله از اجرا این استراتژی،آمریکا باید با تشکیل گروه حمایت بینالمللی تمامی همسایگان عراق را دور هم جمع کند. در این میان بر حضور ایران و سوریه تاکید خاص خواهد شد. در بخشی از این گزارش آمده است: در علم سیاست خارجی، شما باید تمامی دوستان و دشمنان خود را برای پایان دادن به این درگیریها و محقق کردن منافع خود دور هم جمع کنید. در بخش دیگری از این گزارش به لزوم اولویت دادن بحث بازسازی عراق اشاره شده است.
بر این اساس، در مقوله بازسازی عراق و برقراری امنیت در راس قرار دارند. بدین ترتیب ایالات متحده باید مشخص کند که ادامه کمکهای اقتصاد، نظامی و سیاسی به اراده دولت عراق بستگی دارد. علاوه بر این، از این پس، سربازان آمریکایی حاضر در عراق باید دست از درگیریهای خیابانی برداشته و به تعلیم آنها روی آورند. در بخش پایان این گزارش اعلام شده است که آمریکا به هزار و یک دلیل نباید حضور سربازان خود در عراق را ابدی کند. یکی از این دلایل این است که سیاستمداران عراقی باید به این باور برسند که یافتن راهحلی برای پایان دادن به خشونت در عراق وظیفه آنها است. در این گزارش ضمن رد طرح افزایش موقتی سربازان آمریکایی اعلام شده است که به دلیل پراکندگی سربازان آمریکایی در سرتاسر جهان، امکان این افزایش نیرو به هیچ وجه وجود ندارد. بدین ترتیب به نظر بیکر، افزایش موقتی نیرو نیز تاثیر چندانی بر مهار آشوب نخواهد داشت.
واکنشها به گزارش کمیته تحقیقات عراق
از سوی دیگر کار تحقیقاتی بیکر و همیلتون واکنشهای گستردهای را در سطح جهان داشته است. بسیاری از چپگرایان اسراییلی از این گزارش به شدت استقبال کردند. بوسنی بیلین، رهبر حزب چپگرای مرتز در اسراییل با اشاره به این گزارش اظهار داشت: دولت اسراییل از تحریم آمریکا علیه سوریه به عنوان بهانهای برای عقب انداختن مذاکرات استفاده کرده است. وی از دولت اسراییل خواست تا مذاکرات با سوریه به عنوان بهانهای برای عقب انداختن مذاکرات استفاده کرده است. وی از دولت اسراییل خواست تا مذاکرات با سوریه بر سر بلندیهای جولان را بدون هیچ پیش شرطی آغاز کند. معاون رئیس هیأت نمایندگی فلسطین در آمریکا نیز گفت: من فکر میکنم این اقدام گاهی در جهت خاتمه دادن به درگیریها در عراق باشد، شما نمیتوانید درگیریهای اسراییل و فلسطینیان را نادیده گرفته و مسایل عراق را حل کنید. همچنین نخستوزیر رژیم صهیونیستی در اولین واکنش نسبت به گزارش گروه مطالعات عراق اظهار داشت: که با پیشنهادهای این گروه مبنی بر ارتباط تلاشها برای ثبات عراق با اقدامات تازه جهت خاتمه دادن به درگیریهای اسراییل با همسایگانش، موافق نیست.
به گزارش آسوشیتدپرس، در گزارش گروه مطالعات عراق مذاکرات مستقیم میان اسراییل و همسایگانش یعنی سوریه، لبنان و فلسطینیان خواسته شده و تاکید شده است که تلاشهای متمرکز برای حل و فصل و درگیریهای اعراب – اسراییل میتواند اوضاع عراق را بهبود بخشد. ایهود اولمرت، نخستوزیر رژیم صهیونیستی در یک کنفرانس خبری در اولین واکنش نسبت به این گزارش اظهار داشت: آنها تلاش دارند میان مساله عراق مساله خاورمیانه ارتباط برقرار کنند، اما دیدگاه ما متفاوت است. وی گفت: شرایط برای آغاز مجدد مذاکرات با سوریه فراهم نیست و من هیچ اشارهای از جانب جوج بوش در دیدار اخیرم از واشنگتن مبنی بر اینکه آمریکا خواهان آغاز چنین مذاکراتی از سوی اسراییل باشد، ملاحظه نکردم. بشار اسد، رئیس جمهور سوریه طی ماههای اخیر آغاز مذاکرات با اسراییل را خواستار شده بود، اما اولمرت تمامی آنها را رد کرده است. نخستوزیر رژیم صهیونستی گفت: این سوال که اسراییل چه چیزی را میتواند به سوریه پیشنهاد دهد قبلا نیز مطرح شده است، اما سوال این است ما چه چیزی میتوانیم از سوریها بگیریم اگر وارد مذاکرات شویم، وی تصریح کرد: با این حال اسراییل بسیار علاقمند به آغاز مجدد مذاکرات با فلسطینیان میباشد و با تمام جدیت برای برگزاری این مذاکرات تلاش میکند. نخستوزیر رژیم صهیونیستی از طرح صلح عربستان سعودی استقبال کرد و گفت: این طرح شامل بخشهای جالبی است که نباید آنها را نادیده گرفت. با این حال وی از تایید کامل این طرح خودداری کرد. از سوی دیگر خبرگزاری آسوشتیدپرس به نقل از کوفی عنان اعلام کرد: برنامههای جورج بوش برای بررسی درخواست کمیته تحقیقاتی عراق مبنی بر اتخاذ راهبردهای جدید جنگی در عراق مثبت بوده و از این پیشنهاد مهم که دولت آمریکا باید مذاکره با ایران و سوریه را آغاز کند. پشتیبانی میکنم. کوفی عنان، دبیر کل سازمان ملل که با گروه تحقیقاتی عراق به گفتگو نشسته، اعلام کرده است به اعضای این گروه گفته است که ایران و سوریه باید برای حل مساله عراق با آمریکا و جامعه بینالمللی همکاری کنند. وی افزود: من مطمئنم که پیشنهادات این دو کشور جدی گرفته میشود. همه میدانند که من در گذشته در گفتگوهایم با دولت آمریکا از آنها خواستهام که با ایران و سوریه مذاکره کنند. گروه تحقیقاتی عراق خواستار خروج تدریجی نیروهای آمریکایی از عراق شده و از دولت آمریکا خواسته برای برقراری ثبات در عراق از ایران و سوریه کمک بگیرد. کاری که بوش در گذشته از انجام آن سرباز زده است. از سوی دیگر خبرگزاری فرانسه گزارش کرده است، رییسجمهور آمریکا پس از دیدار و گفتوگو با نخستوزیر انگلیس پیشنهادات کلیدی گروه مطالعات عراق را رد کرد . اما از طرح جدید صلح خاورمیانه خبر داد. این در حالیست که براساس گزارش کمیسیون تحقیقاتی عراق مذاکرات با ایران و سوریه و نیز انجام اقدامات جدید جهت پیشبرد روند صلح در خاورمیانه مطرح شده است. بوش در این باره گفت که دمش و تهران در صورت دست کشیدن از حمایتهای خود از افراطگرایان و متعهد شدن به حمایت از دولت جدید بغداد برای گفت و گو دعوت خواهند شد. وی همچنین بار دیگر توقف برنامههای هستهای ایران پیش از انجام هر گونه مذاکره مستقیم با ایران را از این کشور خواستار شد. گروه مطالعاتی عراق تاکید کردهاند نکات اشاره شده در طرح باید به طور کامل اجرا شوند.
در همین حال روزنامه السفیر چاپ لبنان به نقل از مقامات رسمی وزارت امور خارجه سوریه نوشت: گزارش کمیته بیکر در راستای بررسی نقش کشورهای همجوار عراق در کمک به تحقق ثبات و امنیت در این کشور بسیار مثبت بوده است همچنین بیانگر شکست واشنگتن در منزوی کردن سوریه و تاکید بر اولویت بخشیدن به بازگرداندن کامل منطقه جولان به سوریه است. از سوی دیگر دولت عراق از گزارش گروه مطالعات عراق و پیشنهادات این گروه مبنی بر انجام تغییرات در سیاستهای عراق استقبال کرد.
برهم صالح، معاون نخستوزیر عراق گفت:اوضاع وخیم است، در واقع بسیار وخیم و قابل تحمل نیست. باید توجهات بر تقویت نیروهای عراقی متمرکز شود. همچنین کامران قرهداغی، سخنگوی رسمی جلال طالبانی، رییسجمهور عراق در گفتوگو با الشرق الاوسط، اظهار داشت: بسیار دشوار است که رئیس جمهور نظر کلی و مشخصی را درخصوص گزارش مذکور اعلام کند. چرا که در این گزارش مسائلی مطرح شده که با موضعگیریهای عراق توافق داشته و از نظر ما قابل قبول است و در مقابل برخی مسائل هم وجود دارند که در برابر آن محافظهکاری شده است. وی ادامه داد: مساله واگذاری امور امنیتی به عراقیها خواسته مردم ما است و مسایل مربوط به آن با موضعگیریهای ما مطابقت دارد. سخنگوی طالبانی درباره مساله مذاکره با سوریه و ایران گفت: این مساله قبل از آنکه گزارش بیکر مطرح شود وجود داشته است و مسئولان عراق سفرهایی به ایران داشتهاند و همچنین مخالفانی نیز در قبال مذاکره با سوریه نبوده است و عراق از هرگونه مذاکره با دوستانش از کشورهای همجوار یا منطقه استقبال میکند. وی ادامه داد: همچنین در صورتی که آمریکا خواهان مذاکره در خصوص عراق است، این امر باید با حضور شخصیتهای عراقی انجام شود نه اینکه به نیابت از آنها. همچنین حارث الضاری، رئیس بزرگترین گروه سنی عراق (هیات علمای مسلمین) بعد از دیدار با علی عبدالله صالح، رئیسجمهور یمن در عدن گفت: گزارش بیکر به چگونگی حل مساله اشغالگریها در عراق متمرکز شده است و در آن آمریکاییها تنها به چگونگی خروج از عراق در وضعی پیروز اشاره شده است. وی افزود: گزارش بیکر چیزی برای عراقی به همراه ندارد و سهمی برای حل مشکلات این مردم در آن قرار داده نشده است. در همین حال ترکی الفیصل، سفیر آمریکا در واشنگتن با اشاره به اهمیت موارد ذکر شده در گزارش بیکر گفت: عربستان به مفاد این گزارش در خصوص دعوت به حل مسائل خاورمیانه به عنوان عامل در جهت ثبات و امنیت در منطقه توجه ویژهای دارد. وی در ادامه نسبت به مثمر ثمر بودن تلاشهای بینالمللی برای برقراری ثبات و امنیت در عراق و از بین بردن تنشها در منطقه ابراز امیدواری کرد.
از سوی دیگر دبیرکل اتحادیه عرب از هیات عالیرتبه آمریکا که خواستار اقدامی دیپلماتیک برای برقراری صلح در خاورمیانه شده، تمجید کرد. و گفت: زمان آن فرا رسیده که یک اقدام دستهجمعی بینالمللی صورت گیرد. عمروموسی، دبیر کل اتحادیه عرب پس از ملاقات با رابین، وزیر امور خارجه آمریکا گزارش گروه تحقیقاتی عراق را بسیار جالب و سرشار از رهنمودهای مناسب خواند. موسی یک روز پس از انتشار گزارش گروه تحقیقاتی عراق به سرپرستی جیمز بیکر، وزیر خارجه سابق آمریکا ولی همیلتون، قانونگذار سابق آمریکا درباره خط مشی این کشور در عراق که شامل از سرگیری تلاشها برای حل منازعات اسراییل و فلسطین نیز میباشد. صحبت کرد. وی گفت: پس از گفتوگو با رایس احساس کردم در زمینه برقراری صلح در خاورمیانه باید اقدام کرد. وی افزود: دولت آمریکا پیشنهادات موجود در گزارش گروه بیکر و همیلتون در مورد عراق را به طور جدی بررسی خواهد کرد. موسی گفت: پیشرفهای نویدبخشی در خاورمیانه صورت گرفته است که از جمله آنها میتوان برقراری صلح در غزه و انعطافپذیری هر دو طرف در بیانیههای عمومیشان را نام برد و باید از این امر حداکثر استفاده را کرد. وزیر خارجه سابق مصر گفت: ما نباید اجازه دهیم این چیزها از دست برود، باید تلاشهایمان را بر مبنای این نشانهها قرار دهیم تا فرآیندهای صلحآمیز را که در چند سال اخیر مسکوت باقی مانده بودند. از سر بگیریم. این دیپلمات عالیرتبه افزود: واشنگتن در برقراری صلح در خاورمیانه نقش مهمی داشته است. خشونتهای حاکم در عراق نه تنها برای واشنگتن بلکه برای کل جهان عرب یک بحران است. ما همگی در یک جناح بوده و در تلاشیم از ایجاد آشوب عراق جلوگیری کنیم.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
