بررسی نقش و کارکرد خانه سازمانهای غیردولتی
سقفی برای فرصت و مشارکت
محمد مطلق
به تازگی 250 سازمان غیردولتی فعال استان تهران دارای خانهای خاص خود شدهاند.
محمد ابویی مهریزی مدیر عامل خانه سازمانهای غیردولتی درباره نحوه شکلگیری این خانه میگوید: «بررسیهای کارشناسانه نشان میدهد NGOها در سالهای 78 تا 81 به ویژه آنهایی که در حوزه جوانان فعالیت داشتند، پایدارتر بودند. سال 80 بحث باشگاه سازمانهای غیردولتی در وزارت کشور مطرح شد و قرار بر این شد تا این موضوع در همه استانها پیگیری شود و الان هم در بیشتر استانها شکل گرفته است.
سال 81 بسترسازی و ایجاد شبکههای ارتباطی نیز بر عهده خود سازمانها گذاشته شد که این موضوع در راستای توانمندسازی این سازمانها بود و این که یاد بگیرند وارد لابی با بخشهای دولتی شوند و از طرفی هم نقش مشورتی خود را برای دولت جا بیندازند. گذشته از اینها با این تدبیر، سازمانهای غیردولتی با هم همسو میشدند و در فعالیتها انسجام پیدا میکردند.» وی در ادامه عنوان میکند:
«انسجام سازمانهای غیردولتی در نهایت برای تحقق زندگی بهتر و توسعه همهجانبه است که هم برنامه توسعه هم چشمانداز 20 ساله و هم مفاد هزاره سوم سازمان ملل بر آن تأکید دارد.»
خانه سازمانهای غیردولتی پس از عبور از پیچوخمهای متعدد نهایتاً در 21 مهر 1384 با فراخوان 250 سازمان غیردولتی و با نظارت رسول خادم به عنوان نماینده شورای شهر تهران، سرهنگ روزبهانی نماینده نیروی انتظامی و نیز نمایندهای از استانداری تهران، انتخابات خود را برگزار و 15 نفر را به عنوان هیأت موسس و هیأت مدیره برگزید. یکی از نکات جالب توجه این انتخابات حضور افراد با رنج سنی متفاوت است چنان که اکنون کوچکترین عضو آن با 22 سال و بزرگترین فرد با 55 سال سن در این خانه فعالیت دارند. ابویی این ویژگی را هم فرصت میداند و هم تهدید: «فرصت به دلیل این که حضور فعال اقشار مختلف با تخصصهای مختلف را در این خانه نشان میدهد و تهدید به جهت آن که برای نزدیک کردن سلایق و ادبیات اعضاء به زمان بیشتری نیاز داریم.» خانه سازمانهای غیردولتی استان تهران با وجود آن که سال 85 را سال فعالیت علمی و طراحی برنامه استراتژیک تعریف کرده از ارتباطگیری و ایجاد زمینههای عملی نیز غافل نمانده است.
برنامه استراتژیک
خانه سازمانهای غیردولتی در ابتدای سال 85 کارگاهی آموزشی برای شورای خود در نظر گرفت تا به طراحی برنامه استراتژیک بپردازد. در پیشنویس این برنامه و بیانیه مأموریتی سه ساله آن آمده است: «خانه سازمانهای غیردولتی استان تهران تشکلی است غیردولتی، غیرسیاسی و غیرانتفاعی که براساس انتخابات قانونی، برای ایجاد زمینه فعال سازمانهای غیردولتی با هدف نهادینه کردن فعالیت این سازمانها در جهت حضور موثر و تخصصی آنان در جامعه و توانمندسازی و حمایت از تشکلهای غیردولتی استان با توجه ویژه به شهرستانهای آن و با بهرهمندی از شبکههای تخصصی تکیه بر خرد جمعی، پاسخگو و عملکرد شفاف در نیل به اهداف خود گام برمیدارد.» و نیز در بخش استراتژیها و سیاستها میخوانیم:
1- آموزش تشکلهای غیردولتی عضو با تأکید بر آموزش بیشتر تشکلهای غیردولتی استان تهران با همکاری تسهیلگران و تشکلهای غیردولتی توانمند استان یا مراکز توانمندسازی تشکلهای غیردولتی.
2- گسترش همکاری با بخش خصوصی برای حمایت از فعالیتهای غیردولتی و تأمین منابع مالی تشکلهای غیردولتی.
3- جلب همکاری سازمانهای غیردولتی توانمند استان تهران با خانه.
4- اطلاعرسانی و مشورت سازمانیافته، ایجاد مشارکت در تصمیمگیری و اجرای برنامهها و ایجاد تعلقخاطر سازمانی برای اعضاء.
و اما مهمترین بخش این پیشنویس که اهداف خانه سازمانهای غیردولتی را ترسیم میکند:
1- توانمندسازی تشکلهای غیردولتی استان.
2- ارتقای شبکههای جامعه مدنی استان به منظور تبادل تجربیات و اطلاعات.
3- تقویت و نهادینه کردن نقش مشورتی سازمانهای غیردولتی در تصویب قوانین کشور.
4- ایجاد مشارکت عمومی جهت دستیابی به توسعه پایدار با تقویت سازمانهای غیردولتی.
5- ایجاد تفاهم، وحدت و ارتقای همکاری بین تشکلهای غیردولتی در جهت توسعه اقتصادی و اجتماعی برای تحقق زندگی بهتر.
فرصتی برای عمل
همانطور که عنوان شد خانه سازمانهای غیردولتی از یک سو به واسطه شبکه ارتباطی خود فعالیت N.G.Oهای پراکنده را همسو و منسجم میکند و از سوی دیگر تلاش مینماید جایگاه این شبکه گسترده با طیفی وسیعی از تخصصهای گوناگون را در جهت مرتفع نمودن مشکلات دولت بسیج کند؛ مشکلاتی که در بستر جامعه با آنها دستوپنجه نرم میکنیم اما بخشهای دولتی توان و یا انگیزه لازم را برای حلشان ندارند.
بنابراین مأموریت ذاتی خانه سازمانهای غیردولتی در سال 85 وارد سه حوزه ویژه شد که این حوزهها از طرفی توانست به توانمندسازی آن کمک کند و از سوی دیگر اعتماد دولت را برای حل مشکلات در خانه سازمانهای غیردولتی بیشتر نماید. ابویی در این باره میگوید:
«ابتدا کمیسیون اجتماعی شورای شهر تهران از ما دعوت کرد تا خانه سازمانهای غیردولتی در کمیتههای تخصصی شورا حضور پیدا کند و در حوزههای تصمیمسازی و مدیریت شهری طرف مشورت قرار گیرد. به طور مثال در بحث جمعآوری متکدیان و یا زنان بیسرپرست و ... N.G.Oهای متخصص ما وارد عمل شدند و با شورای شهر همکاری داشتند.
دومین ارتباط ما با مشاوران جوان شهرداری تهران برقرار شد و تصمیم گرفته شد که گروههای متخصص ما در بحثهای جدی مدیریت شهری مثل ترافیک، جمعآوری زباله، بازیافت و... با این مرکز همکاری کند. جلسهای با دکتر قالیباف و معاونین ایشان داشتیم که نتیجه بحث نشان از نگاه مثبت شهرداری به سازمانهای غیردولتی و فعال شدن آنها در بحث مدیریت شهری داشت.
و اما جلسه بعدی ما با معاونت نیروی انتظامی استان تهران بود که ایشان خواستند از گروههای محلی برای برقراری امنیت کمک بگیرند.» خانه سازمانهای غیردولتی سعی دارد در زمینههای آموزشی نیز با آموزش و پرورش وارد همکاری جدید دوسویه شود. اگرچه این بحث حساسیتهای خاصی را دارد اما گویا آموزش و پرورش متقاعد شده است تا در زمینههایی که خود قادر به آموزش نیست به ویژه در حوزه حیات اجتماعی و مهارتهای زندگی از این باشگاه کمک گرفته و به تقویت پایههای آموزشی خود بپردازد.
تأمین مالی
آیا سازمانی که مدعی غیردولتی بودن است میتواند از دولت اعتبار و یا امکانات بخواهد؟
قاعدتاً این موضوع در کشور ما با چالشهای متعددی روبهروست چرا که از یک سو نوپا بودن N.G.Oها و به ویژه خانه این تشکلهای غیردولتی لزوم حمایت از آنها را توجیه میکند اما از سوی دیگر چنین هراسی نیز وجود دارد که غیرمستقیم «دولتی میانه» میان دولت و مردم شکل گیرد و به جای آن که سازمانهای غیردولتی نقش پل ارتباطی را بازی کنند خود به دولتی دیگر که نام غیردولتی حمل میکنند، بدل شوند.
ابویی معتقد است حمایت و تأمین اعتبار اولیه و حتی اختصاص برخی امکانات برای بسترسازی رشد سازمانهای غیردولتی لازم است اما در ادامه آنها باید بتوانند با پروژههای عامالمنفعه، حمایتهای مردمی و نیز حق عضویت حیات مالی خود را تضمین کنند.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
