تحریم، تهدید، فرصت

ع. خانی

تاثیر نپذیرفتن شاخص‌های تاثیرپذیر اقتصاد امروز ایران از خبر تصویب قطعنامه تحریم شورای امنیت، نماد گویایی از مصونیت بنیان‌های اقتصادی کشور در برابر اتمسفر روانی ناشی از تندروی‌های سیاسی و حملات قطعنامه‌ای کشورهای غربی است. ثبات عمومی قیمت‌های ارز، طلا و شاخص‌های اصلی بورس طی روز گذشته و پس از اعلام رسمی تصویب قطعنامه تحریم ایران، فی حد ذاته نشانه توان پایه‌های اقتصادی کشور در برابر امواج روانی مزاحم و مخالف است.

به یاد داریم هنگامی که اقتصاد کشور شکننده و حساس بود، در پی انتشار خبر و حتی شایعه‌ای در ابعاد بسیار کوچک‌تر از تحریم، شاخص‌های قیمت در بازار ناگهان‌ به هم می‌ریخت و موجی از جهش قیمت‌ها و نابسامانی‌های پس از آن، فرآیند طبیعی بازار را عملاً مختل می‌کرد.

به رغم همه مشکلات موجود، باید اذعان کرد که امروز دیگر اقتصاد ما، اقتصاد لرزان و آسیب‌پذیر دهه 60 نیست. این اتفاق نه شعارگرایانه، که واقعیتی انکارناپذیر است.

اقتصادی که تولید نفتش حداکثر به 10 میلیارد دلار می‌رسید و تولیدات غیرنفتی‌اش به زحمت به یک میلیارد دلار، اکنون بالغ بر  50 میلیارد دلار درآمد نفتی و 15 میلیارد دلار صادرات غیرنفتی دارد. میلیونها فارغ التحصیل دانشگاه و نیروی کار ماهر، تخصص‌های متنوع و تجربه‌های طولانی آمیخته با فرهنگ غنی دانش‌اندوز،‌ در سرزمینی بزرگ و غنی که اغلب عناصر جدول تناوبی مندلیف را در خود دارد، واقعیتی غیرقابل انکار و باورپذیر برای ایران‌ و جهان پیرامون است که حتی بداندیشان و کج‌گمانان  نیز نمی‌توانند آن را انکار کنند. ظرفیت‌های بزرگ تولید، به معنای اعم کلمه، از تولید دانش و اطلاعات گرفته تا تولیدات حاصل از تحقیق و پ‍ژوهش و نیز ظرفیت‌های بسیار بزرگ تولیدات صنعتی و کشاورزی و خدماتی که در طول دهه‌های پیشین خلق و انباشته است، ایران امروز را حتی در قیاس با دو دهه گذشته بسیار متمایز و برتر ساخته است.

اغلب نیازهای مردمان این سرزمین که تا چند سال پیش حتی تصور نمی‌رفت که در درون جغرافیای ایران قابل حصول و تولید باشد، امروز در محدوده قلمرو ملی تولید‌ و عرضه می‌شود. اگر ما، به حکم ضرورت عقلی و دلسوزی طبیعی، اوضاع درون و برخی کاستی‌ها را نقد می‌کنیم، هرگز نمی‌توانیم فراموش یا انکار کنیم که در خارج این قلمرو، همسایگان و حتی برخی کشورهای دورتر نیز نگران هجوم محصولات متنوع و پیشرفته ایرانی در سرزمینشان هستند که توان رقابت را در آنان ضعیف می‌کند. مجال فهرست دادن از این توانایی‌ها در این مقال نیست. اما، آگاهان می‌دانند که برخی‌ کالاهای صنعتی ما اینک به آلمان، فرانسه و سوئد صادر می‌شود. از کشورهای همسایه و حتی دورتر، توریست‌هایی به ایران می‌‌آیند که از خدمات مدرن و دانش ایران در بخش‌های تخصصی درمانی و جراحی استفاده کنند.

داروهای ساخت ایران به دهها کشور صادر می‌شود. ایرانیانی که در قلب اروپا زندگی می‌کنند برای اعمال جراحی تخصصی از جمله در بخش چشم و قلب و عروق به ایران مراجعه می‌کنند چرا که این خدمات در ایران نه تنها ارزان‌تر بلکه نوعاً دقیق‌تر است. کارخانه‌های خودرو‌سازی و ماشین‌آلات کشاورزی ایران اکنون در آسیا، آفریقا و حتی آمریکای لاتین شعبه دارند. همه اینها غیر از حضور بی‌رقیب یا کم‌رقیب بسیاری از محصولات کشاورزی نظیر پسته، زعفران، خرما، خاویار یا صنایع دستی از جمله فرش و گلیم ایرانی در سراسر دنیا است. دانشمندان ایرانی اکنون در مراکز بزرگ علمی دنیا نظیر ناسا پر آوازه‌اند. دانش فوق پیشرفته شبیه‌سازی   (Cloning)که پیش از این در انحصار پنج کشور دنیا بود، اکنون در ایران بومی شده است.

دانش‌آموزان و دانشجویان ایرانی در المپیادهای علمی دنیا مدال‌ها و رتبه‌ها را مدام صید می‌کنند. همه اینها در کنار صدها و هزاران نمونه دیگر از رشد، توانایی و بالندگی ایران نویدبخش آینده‌ای درخشان و آباد است.

اینک، ایران در تحریمی ناخواسته قرار گرفته است. تحریم اگرچه به خودی خود اتفاق میمونی نیست، اما ایران بزرگ و در حال جهش، به طور قطع امروز این توان را دارد تا با بکارگیری ظرفیت‌های بزرگ استفاده نشده، این تهدید را به فرصت بدل کند. همه ملت‌های بزرگ دنیا در شرایط دشوار رشد کرده‌اند و قابلیت‌ها و توانایی خود را یافته و بازیافته‌اند.

ملت ایران این توان را به طور حتم و به نحو مطلوب دارد که از این تهدید، فرصت بسازد و قابلیت‌های درونی خود را به شکلی جهشی و انفجارگونه بالفعل سازد. این کار نیازمند همت همه گروهها و مدیریت همه مدیران تواناست و این هدف، دست‌یافتنی و قریب‌الوصول است.
ان‌شاءالله