تفاوت در دو موقعیت

سعدالله زارعی
فردا مهلت 30روزه شورای امنیت سازمان ملل به ایران برای تعلیق فعالیت های قانونی و منطبق بر «پروتکل الحاقی» به پایان می رسد و بر این اساس محمد البرادعی دبیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی موظف شده است گزارشی از عکس العمل ایران نسبت به بیانیه یک ماه پیش شورای امنیت که فارغ از رأی گیری صادر شد به این شورا ارائه دهد.
بر این اساس فردا «البرادعی» گزارش خود را ارائه می دهد و به احتمال زیاد با بکاربردن عبارت دوپهلو بار دیگر زمینه ساز فعالیت های بعدی دولت های مدعی غرب علیه ایران می‌شود.
در این یادداشت ما را با «البرادعی»، «شورای امنیت»، «آمریکا»، «اروپا» و حتی «چین و روسیه» کاری نیست. آنان راه خود را براساس یک فرمول می روند و برای آنکه برای «همه» حرفی برای گفتن داشته باشند از عباراتی کشدار، مبهم، چند پهلو (و در عین حال به معنای واقعی کلمه به درد نخور) استفاده می کنند و پس از آن عده ای از نیروهای سیاسی به این صرافت می افتند که منظور البرادعی یا بیانیه شورای امنیت یا چین و یا... این است و آن نیست و چنین پیامی دارد و متضمن چنان مفهومی است. دست آخر هم از همه این مباحث آبی گرم نمی شود و قفلی گشوده نمی‌گردد.
روی سخن ما با دست اندرکاران «ایرانی» پرونده هسته ای است. می خواهیم به آنان بگوئیم ما در کجای این مباحث هستیم و امروز باید چگونه سخن بگوئیم و چگونه مذاکره کنیم تا فردا در نزد خود و ملتمان روسفید باشیم. شما عزیزان می دانید که مردم ما اینک «تیم سابق هسته ای ایران» را خادم می شناسند ولی معتقدند روش آن ها درپاره ای از موارد متضمن اشکالاتی بوده و بعضا نقطه مقابل «مصلحت کشور» ارزیابی می شود و شاید «فردا» که آب ها از آسیاب بیفتد نقدها لبه های تندتری هم پیدا کند ولی البته هیچکس تردید ندارد که آنان هم درصدد بوده اند از جایگاه و حقوق مردم دفاع نمایند.
تیم امروز هسته ای هم از «فردا» در معرض قضاوت خاص شهروندان قرار دارد. در این ماجرا یک تفاوت اساسی میان تیم امروز هسته ای و تیم دیروز وجود دارد و آن به موقعیت مذاکره کنندگان بازمی گردد.
تیم هسته ای امروز از مرحله غنی سازی اورانیوم عبور کرده است و لذا در شرایط جدیدی قرار دارد. ما تا یک ماه پیش به عنوان کشوری که در صدد ورود به باشگاه هسته ای است شناخته می شدیم. امروز به این باشگاه پیوسته ایم این موضوع به همان نسبت که یک ظرفیت جدید فنی، تکنولوژیک و علمی برای ایران به وجود آورده است یک ظرفیت جدید دیپلماسی هم ایجاد نموده است. بنابراین به میزانی که مهندسین ایرانی در صنعت هسته ای اینک در مرحله جدیدی از فعالیت هستند، کارشناسان هسته ای تیم مذاکره کننده هم باید میدان جدیدی در «گفت وگو» با طرف ها ترسیم نمایند.
در میدان جدید سخن گفتن یا سخن شنیدن از «تعلیق» و یا «تصویب پروتکل الحاقی» به معنای آن است که ما هنوز در میدان قبل قرار داریم و این یعنی عقب افتادن تیم سیاسی از تیم فنی ایران. اروپایی ها در طی این سه هفته که از ورود ایران به باشگاه هسته ای می گذرد به گونه ای حرف می زنند که گویا هنوز ایران در شرایط سال 1831 قرار دارد. در حالی که در فاصله 4 سال گذشته ما از یک سو تعلیق خسارت بار را تجربه کرده ایم و از دیگر سو هزینه عبور از این مرحله را پذیرفته و وارد فضای جدیدی شده‌ایم.
تیم مذاکره کننده ایرانی باید در این مرحله لکنت زبان را با در پیش گرفتن یک دیپلماسی صریح- که البته کاملا حقوقی نیز می باشد- از خود دور کند و تردیدی نداشته باشد که مخالفان اصلی هسته ای ایران چندان کاری به موافقت یا مخالفت اروپا و کشورهایی نظیر چین و روسیه ندارند چرا که موافقت یا مخالفت آنان را در پروژه هسته ای ایران منشا اثر نمی دانند، برای آنان «ثبات» یا «تزلزل» طرف ایرانی مهمترین محرک می باشد. اگر در ما تزلزل بینند تصور می کنند فشار بر ایران تاثیرگذار است و لذا بر فشارهای خویش می افزایند ولی اگر در ما «پایمردی» دیدند حتما عقب می‌نشینند.