گفت‌وگوى رودرروى سفیر ایران با مردم آمریکا

* بگذارید اول از همه درباره برنامه هسته اى ایران بپرسم. در نهایت هدف و مقصد شما چیست؟
** هدف برنامه هسته اى ما ساده است. ایران کشورى است که در طول دو دهه آینده به یک واردکننده کامل انرژى تبدیل خواهد شد. ما احتیاج داریم که در زمینه صنایع انرژى سرمایه گذارى کنیم. ما مقادیر قابل توجهى در منابع جایگزین سرمایه گذارى کرده ایم، از جمله در زمینه انرژى برق آبى همچنین در مورد بعضى زمینه ها که هنوز توسعه نیافته هستند مانند انرژى بادى و خورشیدى. ایران در همه عرصه هاى انرژى سرمایه گذارى کرده و انرژى هسته اى تنها یکى از آن عرصه هاى انرژى جایگزین است که مهم هم هست.
* آقاى سفیر اجازه دهید کلمات شما را از مقاله اى که ماه پیش براى نیویورک تایمز نوشتید بخوانم. عنوان مقاله مى گوید «ما برنامه سلاح هاى هسته اى نداریم» و شما آن را با این اظهار نظر پایان مى دهید که «یافتن راه حل ها به اراده سیاسى و آمادگى براى پرداختن به مذاکرات جدى احتیاج دارد. ایران آماده است. ما امیدواریم که بقیه جهان نیز به ما بپیوندد. دو سئوال؛ آیا بیانات تند سیاسى از جانب کشور شما آرام تر خواهد شد و از طرف دیگر، آمریکا باید براى نشستن بر سر میز چانه‌زنى چه کار کند؟
** بیانات تند سیاسى که از جانب ما ایراد مى شوند تنها پاسخى به تحریک هاى شدت یافته از طرف ایالات متحده و جاهاى دیگر است. من معتقدم که آنها لازم نیستند، این مهم است که ما به این وضعیت نگاهى بسیار جدى و متین داشته باشیم. این راهى است که مى توانیم در آن به سوى پیش حرکت کنیم و پیمان منع گسترش سلاح هاى هسته اى را حفظ کنیم. لازم است که همه ما همکارى کنیم تا با بحران هایى که هم اکنون منطقه ما را تهدید مى کند یا در واقع در عراق در حال وقوع هستند، مقابله کنیم. در مورد این که آمریکا چه کار مى تواند بکند، ما به طور آشکار بیان کرده ایم که علاقه مند به رویارویى با هیچ کس نیستیم اما در عین حال ارزش زیادى براى سربلندى ایران قائل هستیم. ایالات متحده باید یاد بگیرد که نمى تواند با زورگویى مردم را به پذیرفتن سیاست هایى که این دولت مى خواهد، مجبور کند. اگر ایالات متحده آماده باشد در یک گفت وگوى جدى در یک جو احترام متقابل درگیر شود در آن صورت فکر مى کنم یک گفت وگو مى تواند آغاز شود. ما هیچ تماسى، تماس مستقیمى در طول 27 سال گذشته نداشته ایم. ما از بالاى سر همدیگر با هم حرف زده ایم آن هم اصولاً در مصاحبه هاى تلویزیونى و در بیانیه ها که در آنها امکان اندکى براى (رسیدن به) تفاهم وجود داشت. موضع ایران خیلى روشن است، ما قصد نداریم سلاح هاى هسته اى تولید کنیم ما قصد نداریم به هیچ کشور دیگرى حمله کنیم. ما در گذشته از سلاح هاى شیمیایى استفاده نکردیم، اگرچه قربانى سلاح‌هاى شیمیایى بودیم. ما در 250 سال گذشته به هیچ کشورى حمله نکرده‌ایم. ما از اندازه و میزان جمعیت خود راضى هستیم. ما از منابع ملى خود راضى هستیم. اینها واقعیت هاى موجود هستند که احتیاجى به ترجمه و تفسیر ندارند. در عین حال مقدار زیادى سوء تفاهم وجود دارد که باید به آنها توجه شود. معتقدم که سوء تفاهم ها، سوء برداشت‌ها و متاسفانه اطلاعات نادرست دادن ها ممکن است این وضعیت را به سوى بحرانى پیش برند که من باور ندارم کسى آن را لازم داشته باشد یا بخواهد.
* ارزیابى شما از رئیس جمهورى بوش و وزیر خارجه «رایس» چیست؟
** نقش من نیست که از رهبر یک کشور خارجى ارزیابى داشته باشم. این مردم آمریکا هستند که باید تصمیم بگیرند آیا دولت فعلى در خدمت منافع ایالات متحده است یا خیر. اما من مى توانم بگویم که تا آنجا که به ایران مربوط مى شود آنها سوء برداشت هاى جدى در مورد سیاست هاى ایران در باره واقعیت هاى موجود در ایران و در مورد نیات تهران دارند. این براى آنها مهم است که به واقعیت ها نگاه کنند، دیدگاه هاى خود را بازنگرى کنند و سعى نمایند که با واقعیت ها کنار آمده و مطابق با آنها عمل نمایند.
* یک آمریکایى طرفدار حزب دموکرات در تماس با شبکه سى اسپن گفت: در واقع اظهار نظرى درباره روزنامه نگاران دارم، اما با موضوعى که امروز درباره آن صحبت مى کنیم نیز مرتبط است. من خیلى علاقه مند هستم که نظر سفیر را در این مورد بدانم.
** یکى از نمایندگان از بولتون در مورد این ادعاها سئوال کرد که آمریکا سرگرم عملیات پنهانى در ایران است. بولتون حاضر نشد حتى وجود این (مقاله) را بپذیرد و وقتى کوسینیچ پیشنهاد کرد یک نسخه از مقاله را به وى بدهد، بولتون حتى از نگاه کردن به آن خوددارى کرد. حالا به نظر من این یک مدرک آشکار است که نشان مى دهد این دولت نمى خواهد یک مسئولیت محتمل را بپذیرد وقتى که آن (مدرک) را نشان مى دهد آنها در حال ارتکاب جرم هستند. وسایل ارتباط جمعى گزارش داده اند که در مراحلى که به (جنگ) عراق منتهى شد، سئوال هاى سخت مطرح نکردند. آیا این که وسایل ارتباط جمعى (چگونه) این را پوشش خواهند داد براى بینندگان آشکار خواهد شد. آیا مسامحه کارى خواهند بود و یا در پوشش این، این بار این جنگ را راه خواهند انداخت.
* آقاى سفیر اجازه مى خواهم بخشى از اظهارات بولتون را در واشینگتن در مورد عملیات جمع آورى اطلاعات توسط ایالات متحده که اکنون در ایران در جریان است با حضار در میان بگذارم و سپس پاسخ شما را دریافت کنم. فکر مى کنم جنبه هاى بسیارى از برنامه تسلیحات هسته اى و برنامه موشک بالستیک ایران وجود دارد که ما در مورد آنها چیزى نمى دانیم. فکر مى کنم این چیزى است که نباید موجب آسایش ما باشد. این چیزى است که با توجه به دامنه موفقیت ایران در تلاش هاى خود براى کسب مهارت در چرخه کامل سوخت هسته اى و توسعه توانایى موشکى داراى برد بیشتر و بیشتر و دقت بیشتر و بیشتر و غیر قابل ردیابى، باید سطح نگرانى را افزایش دهد. پاسخ شما چیست؟
** جاى تاسف است که در واشینگتن چنین واقعیتى وجود دارد. اگر ایران ابزار دفاعى در زمینه موشک دارد، داشتن توانایى دفاعى اشکالى ندارد و دفاع موشکى و هر نوع دفاع دیگر کاملاً در چارچوب حقوق هر کشورى قرار دارد. اگر کشور دیگرى سعى کند که قانون بین الملل را نقض کند، به داخل سرزمین کشور دیگرى به منظور صرفاً جمع آورى اطلاعات نفوذ کند، در نظام بین الملل امروز غیر قابل قبول است. تا جایى که به برنامه هسته اى ایران مربوط مى شود فکر مى کنم، بولتون همیشه به آن به عنوان برنامه تسلیحات هسته اى اشاره مى کند تا این احساس را به وجود آورد که آن برنامه واقعاً یک برنامه تسلیحات هسته اى است. جامعه بین الملل بارها به ثبت رسانده که آن برنامه یک برنامه هسته اى صلح آمیز است و هیچ نشانه اى از یک برنامه تسلیحاتى در ایران وجود ندارد. تنها راهى که ایالات متحده و بقیه جهان مى تواند اطمینان داشته باشد که این برنامه یک برنامه صلح آمیز است و این چنین باقى خواهد ماند، از طریق همکارى در محدوده قانون بین الملل است که همانا آژانس بین المللى انرژى هسته اى است. ایران کاملاً مایل است با آژانس بین المللى انرژى هسته اى همکارى کند تا به سفیر بولتون و دیگران اطمینان دهد که برنامه ایران یک برنامه تسلیحاتى نیست و یک برنامه صلح آمیز باقى خواهد ماند و هرگز به سوى یک برنامه تسلیحاتى منحرف نخواهد شد.
* جواد ظریف اولین ماموریت خود را در سازمان ملل در اوایل دهه 1980داشت. وى فارغ التحصیل دانشگاه ایالتى سانفرانسیسکو است، مدارک کارشناسى ارشد و دکتراى خود را از دانشگاه دنور اخذ کرده و از سال 2002 تاکنون سفیر ایران در سازمان ملل است. آیا شما خود را یک دیپلمات حرفه اى مى دانید یا یک مقام سیاسى در مقام فعلى.
** من یک دیپلمات حرفه اى هستم. عملاً در تمام دوران بزرگسالى دیپلمات بوده ام و پله هاى دیپلماتیک را طى کرده‌ام.
* تلفن بعدى از نیویورک، بفرمایید. سئوال من از سفیر این است که چرا آنها ارزش دوگانه دارند. آنها توهین کرده و مى خواهند اسرائیل را منفجر کرده و ایالات متحده را نابود کنند و آنگاه در مورد صلح صحبت مى کنند ولى در مورد هیچ چیز بر سر میز مذاکره نمى آیند اما آن طور که مى گویند براى دفاع از کشورشان به تقویت دفاعى مى پردازند و به دنبال کمک روسیه و موشک مى روند لذا آنها تهدیدى براى جهان هستند.
** من نگرانى دوستمان را که از نیویورک زنگ مى زند در مورد چیزهایى که مى شنود درک مى کنم. ولى چه کسى براى جهان یک تهدید است، ایران، ایران به هیچ کشورى حمله نکرده و از تسلیحات هسته اى استفاده نکرده و داراى تسلیحات هسته اى نیز نیست. ایران در یک محیط صعب زندگى مى کند ولى با این وجود سعى کرده با همسایگان خود روابط برقرار و ایجاد اعتماد کند. اکنون ببینیم که آیا مى شود همین مطالب را در مورد اسرائیل بگویید. آیا متاسفانه مى توانید همین اظهارات را در مورد دولت ایالات متحده بگویید، بنابراین، این سئوال مطرح مى شود که از ایران انتظار مى رود چه کارى انجام دهد، ایران مى خواهد در صلح زندگى کند، ایران مى خواهد همان طور که هر دولتى مى خواهد ابزار لازم براى توسعه، پیشرفت و فناورى را در اختیار مردم خود قرار دهد. امروزه فناورى زمینه مهمى براى پیشرفت و توسعه براى جهان رو به توسعه است زیرا بدون دسترسى به فناورى که ضعف اساسى ما در بازارهاى بین المللى در یک جهان یکپارچه است، یک ضعف دائمى و پایدار خواهد بود. لازم است که کشورهاى جهان رو به توسعه به فناورى دسترسى داشته باشند لازم است که در این اقتصاد جهانشمول از طریق دسترسى داشتن به فناورى پیشرفته، نقش داشته باشند.
* مجرى شبکه سى اسپن، تلفن از کارولیناى جنوبى بفرمایید. نمى فهمم که دولت ایالات متحده چگونه مى تواند به کشورهاى دیگر دیکته کند که چه چیزى مى توانند داشته باشند و چه چیزى نمى توانند داشته باشند. منظورم این است که چرا ناگهان همه کشورهاى قهوه اى و سیاه (پوست) نمى توانند تسلیحات داشته باشند ولى کشورهاى سفید (پوست) مى توانند داشته باشند، این امر مرا متعجب مى‌کند.
** از شنونده به خاطر بیانات بسیار مهم تشکر مى کنم. مسئله داشتن تسلیحات نیست. ایران نمى خواهد تسلیحات هسته اى داشته باشد. با ایشان موافق هستم که ایالات متحده نمى تواند به کشورهاى دیگر دیکته کند که چه مى توانند داشته باشند و چه نمى توانند داشته باشند و آنگاه به هنگام دیکته کردن، معیار دوگانه به کار گیرد و در میان معیار دوگانه خود یک معیار دوگانه دیگر به کار گیرد. اگر به همکارى ایالات متحده با اسرائیل در زمینه هسته اى نگاه کنید، شاهد معیارهاى دوگانه در رفتار خواهید بود و این امر قبول آن را مشکل مى کند که معیار سنجش را باید به ایالات متحده داد. معیار سنجش باید از سوى تمامى اعضاى جامعه بین الملل در یک چارچوب همکارى که همه به طور اساسى با هم یکسان باشند تعیین شود و همه نگرانى ها و پرسش هایى که از سوى بازیگران مختلف مطرح مى شود مورد بررسى قرار گیرد و به تنهایى یک کشور قدرت دیکته کردن به دیگران که چه کار مى توانند بکنند و چه کار نمى توانند بکنند، داده نشود.
* یک شنونده آمریکایى نیز گفت: من در نیروى دریایى ایالات متحده کار مى کنم. اصولاً چرا کشور شما به دستگاه هاى اطلاعاتى ما توهین مى کند. شما دانش هسته اى را از خارج به دست آوردید، بنابراین منظورم این است که اگر حتى نتوانستید به اندازه کافى باهوش نبودید که خودتان بفهمید فناورى هسته اى چیست. ما کنار نخواهیم ایستاد در حالى که مى دانیم شما...
** به دوستمان به خاطر اطمینان به خود تبریک مى گویم. براى فناورى و علم حد و مرز شناخته شده وجود ندارد. فکر نمى کنم که ایالات متحده اولین تسلیحات هسته اى خود را صرفاً با استفاده از دانشمندان آمریکایى ایجاد کرد، ولى نکته این است که ایران سعى ندارد به تولید تسلیحات هسته اى بپردازد. ایران فناورى را از منابع خارجى به دست آورد، ولى سپس با استفاده از مهندسى معکوس آن فناورى را بومى کرده و به نوعى فناورى تبدیل کرده ایم که تولید داخلى است. اکنون دانشمندان ایرانى که بعضى از آنها تحصیلکرده ایالات متحده هستند توانایى تولید تمامى اجزاى چرخه سوخت هسته اى را براى اهداف صلح آمیز دارند. منبع علوم و فناورى که عمده آن به قرون وسطى برمى گردد، بخشى از آن از ایران سرچشمه مى گیرد، بخشى از خاورمیانه مى آید و بخشى از اروپا و بخشى از ایالات متحده. ولى علوم و فناورى اساساً میراث مشترک بشریت است و اگر مى خواستیم مالکیت جنبه هاى ویژه اى از فناورى را داشته باشیم و در مورد آن تا این حد حسود باشیم، در آن صورت جامعه بین الملل و غرب به اندازه کنونى در زمینه هاى فناورى پیشرفت و توسعه نداشتند.
* تلفن بعدى از تورنس ایالت کالیفرنیا بفرمایید. احتمالاً شما تجربه دست اول از حقوق مدنى قهرمانانه آمریکا دارید که فکر مى کنم دکتر کینگ و دیگر رهبران بزرگ حقوق مدنى توانستند وارد جمجمه هاى سخت آمریکایى هاى سفید(پوست) کنند که آمریکایى هاى سیاه(پوست) انسان هستند. دکتر کینگ توانست با به نمایش گذاشتن انسانیت فوق العاده که همانا عدم خشونت در مقابل غیرانسانیت فوق العاده، باتوم پلیس، سگ پلیس و شلنگ آب پر فشار است، این موفقیت را به دست آورد. از شما مى خواهم که تاثیر این راهکار دکتر کینگ را در برابر راهکارهاى بمب گذاران انتحارى حماس و حزب الله مقایسه کنید.
** مطمئناً احترام فوق العاده اى براى دکتر کینگ و جنبش حقوق مدنى و در حقیقت براى عدم خشونت قائل هستیم. مبارزه ایشان یک مبارزه موفق بود و برخى از اهداف آن به دست آمد و برخى دیگر از اهداف آن هنوز حاصل نشده است، ولى تصمیم گیرى در مورد میزان موفقیت در حصول آن اهداف مربوط به مردم آمریکا مى شود. وضعیت در خاورمیانه کاملاً متفاوت است. در حالى که هیچ کس خشونت را نمى بخشد و زندگى هر فردى گرانبها است و لازم است که در جهتى حرکت کنیم که زندگى هر انسانى حفظ شود. همچنین لازم است که این حقیقت را تایید کنیم که اراضى لبنان و فلسطین اشغال شده. اسرائیل همچنان تمامى معیارهاى اتخاذ شده از سوى قطعنامه هاى شوراى امنیت را نقض مى کند و عملاً توانسته به خاطر وتوى ایالات متحده از بسیارى از قطعنامه هاى دیگر شوراى امنیت رهایى یابد. قطعنامه هایى که توسط ایالات متحده در مورد اسرائیل وتو شده، احتمالاً شاید از مجموع تمام قطعنامه هاى وتو شده در مورد مسایل دیگر بیشتر است. تمامى این قطعنامه ها و این اقدامات شوراى امنیت نتوانسته اراضى فلسطین را آزاد کند و به اشغال و به نقض اساسى ترین حقوق بشر مردم فلسطین خاتمه بخشد و این امر موجب بروز خشم و مقاومت مى شود و این چیزى است که قبلاً در لبنان مى دیدیم و هم اکنون شاهد آن در اراضى فلسطین هستیم. راه حل آن پایان بخشیدن به اشغال و ایجاد امکان براى مردم فلسطین است که بعد از ?? سال زندگى تحت اشغال خارجى و زندگى در شرایط نگران کننده تا جایى که به شرایط زندگى و حقوق بشر مربوط مى شود، به آنها اجازه داد تا کشور خود را داشته باشند، به آنها امکان داد تا از طریق مردم سالارى حکومت خود را تعیین کنند و وقتى حکومت خود را انتخاب کردند، آنها را تنبیه نکرد زیرا در حقیقت در مورد این امر در غرب و به ویژه در ایالات متحده که ادعا مى کنند در مردم سالارى پیشتاز هستند چیزى شنیده نمى شود، آنها در حقیقت یک ملت را به خاطر انتخاب مردم سالارانه آن تنبیه مى کنند زیرا ایالات متحده کسانى را که آنها به عنوان نمایندگان منتخب خود انتخاب کرده اند دست بر قضا دوست ندارد. فکر مى کنم لازم است که همین معیار را به کار گیریم. باید اجازه دهیم مردم فلسطین این امکان را داشته باشند که آرزوهاى آنها بعد از 60 سال اذیت و آزار و سرکوب تحقق یابد، این امر یک پدیده بسیار جدى است. 
* آقاى سفیر اجازه دهید از شما در مورد تحریم هاى سازمان ملل سئوال کنم. همان طور که مى دانید چین و روسیه خاطر نشان کرده اند که از هیچ گونه تحریم اقتصادى تهیه شده توسط ایالات متحده علیه ایران حمایت نخواهند کرد، لذا براساس مطالبى که تاکنون بیان داشته اید، پرسش من این است که چگونه همه طرف ها را جمع خواهید کرد تا به نوعى توافق برسید؟
** ایران خواهان رویارویى نیست اما نمى خواهد تمامى اصول، کرامت ملى و حقوق ملى خود را قربانى کند تا صرفاً از تحریم ها اجتناب ورزیم و از سرزنش شوراى امنیت اجتناب کنیم. ما معتقدیم که پرونده ایران به شوراى امنیت تعلق ندارد. ما به همراه بسیارى دیگر ازجمله روسیه و چین معتقدیم که این مسئله در درجه اول باید توسط آژانس بین المللى انرژى هسته اى که داراى مهارت فنى براى رسیدگى به این مسئله است، مورد بررسى قرار گیرد. فکر مى کنم مهم است که هر یک از بازیگران عقب ایستاده و نگاه کند که به کجا مى رویم، ببیند که آیا طرحى براى مرحله بعد و مرحله بعد از آن دارد. اگر دولت ایالات متحده از ایران انتظار دارد که به سهولت عقب نشینى کند، به سادگى کوتاه بیاید زیرا ایالات متحده تهدید به استفاده از زور مى کند این یک نمونه دیگر از درک نادرست طرز فکر ایرانى، داشتن اطلاعات غلط در مورد این است که چگونه ایران و مردم ایران در برابر فشار خارجى و اذیت و آزار واکنش نشان مى دهند. از سویى دیگر اگر شما عقب بایستید و به آنچه که ما مى خواهیم به دست آوریم نظاره کنید و اگر از دو گزاره اصلى شروع کنید که ایران نباید تسلیحات هسته اى داشته باشد و ایران مانند هر کشور دیگرى باید از فناورى هسته اى استفاده کند، اگر از این دو مبناى اصلى کار را شروع کنید، در آن صورت امکان یافتن بسیارى از راه حل ها را خواهیم داشت. من در مقاله اى که به آن اشاره کردید چند امکان را مطرح کردم که براى اطمینان از این که برنامه غنى سازى ایران موجب نگرانى درباره اشاعه سلاح هسته اى که برخى اشخاص درباره آن صحبت مى کنند، نشود مى توانند مورد بررسى قرار گیرند. ولى فکر نکنید که تمام راه حل ها در انحصار من است. اعتقاد دارم راه حل هاى فراوانى وجود دارند که به ذهن من یا به چشم دولت ایران نیامده اند، ولى باید به دنبال راه حل باشیم. اگر خواهان یافتن راه حل هستیم باید به دنبال آن باشیم و اگر به دنبال بحران هستیم نیز احتمالاً به آن مى رسیم. ولى اگر خواهان یافتن راه حل باشیم باید جست وجو براى آن را شروع کنیم.
* پرسش بعدى از طرفداران حزب جمهوریخواه است. من در طول عمر خود ایرانیان بسیارى را ملاقات کرده ام. از نظر دیگران تمامى آنها افرادى نجیب، سختکوش و پایبند به قانون هستند، شما داراى تاریخى طولانى هستید. شما در تاریخ نوین و در دوران جنگ سرد بین ابرقدرت ها یک مهره پیاده بودید. آنچه که سیا و شاه در ایران انجام دادند کاملاً غیر قانونى و ناعادلانه بود ولى این امر نباید پایه اى براى مسیرى باشد که در آن حرکت مى کنید. فکر مى کنم شما باید دیپلماسى را با آمریکا شروع کنید، درها را باز کنید و با یکدیگر صحبت کنید. فکر مى کنم موارد اشتراک بین ما بیشتر از موارد غیر مشترک است.
** دوست ما چند موضوع خوب را مطرح کرد که شاید سابقه اى تاریخى است که ایران و ایالات متحده باید به بررسى آنها بپردازند. خاطرات دیرینه در ایران درباره دخالت ایالات متحده در سرنگون کردن دولت منتخب مردم و شاید برخى خاطرات در ایالات متحده پیرامون آنچه که از زمان انقلاب اتفاق افتاده، وجود دارد. توافقاتى بین دو کشور وجود دارد و ما باید به آن گله ها و شکایات نیز بپردازیم ولى مشکل بمباران افکار عمومى آمریکا است که ایران در حال توسعه سلاح اتمى است. هر چند ما با جدیت سعى داریم شرح دهیم که این برنامه تسلیحاتى نیست و ایران علاقه اى به سلاح اتمى ندارد ولى ما با این پرسش مشابه روبه رو هستیم. با شما موافق هستم که سلاح اتمى مشکلات ایران را حل نخواهد کرد و به همین دلیل ما به دنبال آن نیستیم. اعتقاد دارم جهان بسیار امن تر خواهد بود به شرط آن که تمام کشورهاى داراى سلاح اتمى زرادخانه هاى اتمى خود را از میان بردارند و هیچ کشور دیگرى در تلاش براى دستیابى به آن نباشد زیرا تسلیحاتى غیر انسانى است که فقط به بى ثباتى کمک مى‌کند.
* تلفن بعدى از آریزونا، بفرمایید. ایران داراى چهارمین ذخایر بزرگ نفتى در جهان است، چرا به دنبال فناورى هسته‌اى هستید. سئوال دوم این که اگر برنامه هسته اى شما براى مصارف صلح آمیز است، چرا شما پیشنهاد روسیه را براى غنى سازى نمى‌پذیرید.
** نخست آن که ذخایر نفت و گاز ما محدود هستند. ما دیر یا زود آن ذخایر را تمام خواهیم کرد و انتظار ما آن است که با مصرف وسیعى که در ایران داریم در چند دهه آینده به واردکننده انرژى تبدیل خواهیم شد. جمعیت ایران در سال 1978 نصف جمعیت کنونى با همین مقدار ذخایر نفت و گاز بود و هیچ کس علاقه ما را به کاوش درباره دیگر منابع انرژى مورد سئوال قرار نداد. هر کشورى به سبد انرژى متنوعى نیاز دارد تا براى نسل هاى آینده خود امکان دسترسى به فناورى را فراهم آورد. ما نمى توانیم آنچنان خودخواه باشیم که بگوییم براى نسل خود و نسل فرزندان خود داراى نفت و گاز کافى هستیم و نباید نگران نسل نوادگان خود باشیم که در شرایطى زندگى خواهند کرد که ایران وابسته به انرژى مى شود. ایران همواره تامین کننده انرژى بوده و ما نمى توانیم درباره شرایطى فکر کنیم که در آن وابسته به انرژى باشیم لذا این یکى از دلایل مهم براى ایران است تا به فناورى هسته اى و انرژى هسته اى دست یابد.
* آیا بر این موضع ایستادگى دارید؟
** بله، هر گزینه اى که به ایران اجازه دهد به فناورى هسته اى براى مصارف صلح‌آمیز دسترسى داشته باشد، گزینه‌اى است که ما آماده بررسى آن هستیم.