طرح انتخابى شدن رؤساى دانشگاه‌ها!!

*چندى پیش کمیسیون آموزش و تحقیقات طرحى را مورد بررسى قرار داد که اگر تصویب مى‌شد و مراحل قانونى خود را مى‌گذراند روساى دانشگاه‌ها توسط اعضاى هیئت علمى تعیین مى‌شدند. سابقه بحث انتخابى شدن روساى دانشگاه‌ها به چه زمانى برمى‌گردد و از کى این طرح در مجلس مورد بحث قرار گرفته است؟
**همانطور که اشاره شد بحث انتخابى شدن روساى دانشگاه‌ها بحث جدیدى نیست. اولین بار این موضوع در مجلس ششم مطرح شد که در لایحه اهداف وزارت علوم در قالب قانون برنامه سوم در حال بررسى بود. قانون برنامه سوم دولت را موظف کرده بود تا لایحه اهداف وزارت علوم را به مجلس بفرستد. این لایحه توسط دولت هشتم به مجلس ششم آورده شد. در لایحه اهداف وزارت علوم، تحقیقات و فن‌آوری، یکى از مواد آن استقلال دانشگاه‌ها بود که در آن دولت موظف شده بود حرکت آموزشى و علمى خود را به سمتى سوق بدهد که دانشگاه‌ها به استقلال پیدا کنند. در همان لایحه بحث افزایش اختیارات دانشگاه‌ها، و استقلال مالى آنها نیز مطرح بود که امروز نیز در ماده 49 قانون برنامه 5 ساله چهارم نیز گنجانده شده است. یکى از بندهاى آن بحث انتخابى شدن روساى دانشگاه‌ها بود که این انتخاب توسط اعضاى هیئت علمى دانشگاه‌ها و دانشکده‌ها صورت مى‌گرفت.
این لایحه وقتى در مجلس تصویب شد، به شوراى نگهبان رفت که با ایرادات شوراى نگهبان روبرو شد که یکى از این ایرادات، انتخابى شدن روساى دانشگاه‌ها بود؛ که به نظر من عمده ایراد هم این بود که آنها احساس مى‌کردند این کار یک نوعى تداخل و تقابل در وظایف شوراى عالى انقلاب فرهنگى ایجاد مى‌کند. همانطور که مستحضر هستید در کل این لایحه اهداف وزارت علوم قطعى نشد و راکد ماند تا اینکه در مجلس هفتم تصویب شد. در مجلس هفتم ایرادات شوراى محترم نگهبان برطرف شد. اما در دولت هشتم آئین‌نامه‌اى وضع و به دانشگاه‌ها فرستاده شد که این آئین‌نامه مبنى بر انتخاب روساى دانشگاه‌ها توسط اعضاى هیئت علمى بود. که در چند دانشگاه از جمله دانشگاه علم و صنعت، تبریز و تهران و .... اجرا شد. اما با شروع به کار دولت نهم این آئین‌نامه به طور کل منتفى شد و روساى دانشگاه‌ها از سوى وزیر منصوب و شروع به کار کردند و مجددا پروسه انتصاب روساى دانشگاه‌ها از سوى وزیر مطرح و انجام شد که تبعاتى هم به دنبال داشت مانند هتک حرمتى که به روحانى برجسته آیت‌الله عمید زنجانى شد. ایشان توسط شخص وزیر به سمت رئیس دانشگاه تهران منصوب شدند که با مخالفت تعدادى از دانشجویان همراه شد. و مورد بى‌احترامى قرار گرفتند. لذا مجددا احساس شد که اگر روساى دانشگاه‌ها توسط اعضاى هیئت علمى دانشگاه‌ها انتخاب شود، هم کمکى است به وزیر و هم از تنش در دانشگاه‌ها مى‌کاهد. مسلما وقتى دانشجویان بدانند که رئیس دانشگاه آنها توسط اساتید خود آنها تعیین شده با او بیشتر همکارى مى‌کنند و به نظر من از تنش‌ها در دانشگاه‌ مى‌کاهد، لذا این موضوع دوباره مطرح و وارد دستور کار مجلس و کمیسیون آموزش و تحقیقات شد.
*همانطور که مى دانید ما در دوره قبل تجربه انتخابى شده روساى دانشگاه‌ها توسط اعضاى هیئت علمى را داشتیم ارزیابى شما از تجربه گذشته در این زمینه چیست؟
**فکر مى‌کنم چون این طرح براى اولین بار اجرا مى‌شد و تجربه‌اى در این زمینه وجود نداشت و تعدادى از دانشگاه‌ها این کار را شروع کرده بودند با کم و کاستى‌هایى روبرو بود. مانند شوراهاى شهر که ما در شوراى شهر تهران با مشکلاتى در دوره اول روبرو بودیم که این مشکلات در تجربه دوم کمتر شد. من معتقدم ما هر چه به جلوتر حرکت کنیم اشکالات یکى پس از دیگرى حل مى‌شود. به نظر من محسنات این طرح در گذشته بیشتر از مضرات آن بود و فکر مى‌کنم با اینکه شروع کار بود تجربه بدى به حساب نمى‌آید.
*وزیر علوم در جواب منتقدین به انتصابى شدن روساى دانشگاه‌ها گفته اگر رئیس دانشگاهى مورد تایید من نباشد نمى‌توانم جوابگوى عملکرد او باشم. همچنین وزیر گفته انتصاب روساى دانشگاه‌ها از اختیارات او و حق حاکمیتى او است و خلاف قانونى صورت نگرفته است؟ نظر شما در این باره چیست؟
**این طرح به دنبال آن نبوده که به دانشگاه‌ها خودمختارى بدهد. بلکه در این طرح پیشنهاد شده بود تا اعضاى هیئت علمى دانشگاه‌ها 3 نفر را از بین خود انتخاب کنند و بعد این 3 نفر به وزیر معرفى بشوند تا وزیر از بین این 3 نفر یکى را براى ریاست دانشگاه انتخاب کند و با تشخیص و صلاحدید خود او را به شوراى عالى انقلاب فرهنگى معرفى نماید. لذا قرار بر این نبوده که به دانشگاه‌ها خودمختارى داده شود تا وزیر نتواند بر عملکرد دانشگاه نظارت کند. ما امروز در بسیارى از نهادهاى علمى و مدنی، انتخابات داریم. مانند نظام پزشکی، نظام پرستارى و به خصوص در شوراها. امروز شوراها در سراسر کشور از سوى مردم انتخاب مى‌شوند اما این بدان معنا نیست که این شورا هر چه خواست تصویب کند و هر چه خواست عمل کند بلکه این شوراها در چارچوب قانونى که مجلس و دولت براى آنها تعیین کرده عمل مى‌کنند. لذا رئیس دانشگاه در چارچوب قانونى که مجلس و دولت و هیئت‌هاى امنا تعیین کرده‌اند فعالیت و عمل مى‌کند و مى‌تواند تصمیم بگیرد و اگر خلاف آن عمل کند مى‌توان او را عزل کرد. در این طرح قرار بوده تا پروسه قانونى آن طى شود. لذا من معتقدم که این طرح از لحاظ نظارتى مشکلى را ایجاد نمى‌کرد.
*به نظر شما چه لزومى دارد که روساى دانشگاه‌ها از سوى اعضاى هیئت علمى تعیین شوند؟
**بحثى که وجود داشت این بود که تغییر و تحولات اخیر که ناشى از انتصابات روساى دانشگاه‌ها بود تنش‌هایى را در دانشگاه‌ها و حتى بیرون از دانشگاه به وجود آورده است. و لذا ما احساس کردیم که اگر روساى دانشگاه‌ها توسط هیئت علمى انتخاب شود، هم هیئت علمى انگیزه همکارى بیشترى با دانشگاه و مسئولین خواهند داشت و هم کمک فکرى خوبى به وزارت‌خانه و وزیر خواهد بود. اگر شما طرح را بخوانید متوجه خواهید شد که این طرح، طرحى نیست که خارج از چارچوب قوانین وزارت علوم و یا شوراى عالى انقلاب فرهنگى باشد. بلکه مشاوره‌اى به حساب مى‌آمد براى وزیر در امر انتخاب روساى دانشگاه‌ها. به همین جهت بود که قرار شد 3 نفر از سوى اعضاى هیئت علمى انتخاب شوند و وزیر از بین این 3 گزینه یکى را براى ریاست انتخاب کند. بنابراین این طرح یک طرح مشورتى به حساب مى‌آمد.
*به هر حال این طرح در کمیسیون تحقیقات راى نیاورد و رد شد؟ دلایل مخالفان این طرح چه بود؟
**این طرح با دو راى اختلاف رد شد یعنى اجماع زیادى در مخالفت با این طرح در کمیسیون وجود نداشت. این طرح در کمیسیون با 9 راى مخالف و 7 راى موافق رد شد. عمده بحث مخالفان همان بحث نظارتى بود که معتقد بودند وزیر چگونه بر دانشگاه نظارت کند و اگر مشکلى در دانشگاه پیش آمد، از چه کسى باید سوال کرد.
*این طرح چه زمانى در صحن علنى مجلس مطرح خواهد شد؟
**این طرح چون یک طرح عادى است و فوریتى ندارد در نوبت صحن علنى قرار گرفته است. و با توجه به تعداد طرح‌هاى عادى که در دستور کار مجلس قرار گرفته فکر نمى‌کنم به این زودى ها نوبت این طرح برسد.