گروه سیاست ـ ملایری: هفت روز مانده به پایان مهلت قطعنامه 1737 شورای امنیت سازمان ملل علیه فعالیتهای هستهای کشور، پیشنهاد سوئیس ـ حافظ منافع آمریکا در ایران ـ را میتوان ایجاد روزنهای در بنبست موجود و گامی قابل توجه برای حل مسالمتآمیز برنامه هستهای ایران دانست که نظر مقامات ایران را به خود جلب کرده است. دلیل جلب نظر مقامات ایرانی به این پیشنهاد، آن است که پیشنهاد سوئیس بیش از همه طرحها و پیشنهادهایی که تاکنون از سوی مراجع و شخصیتهای خارجی برای حل مساله هستهای ایران ارایه شده، حقوق هستهای ایران را مورد توجه قرار داده و غنیسازی را به عنوان حق قانونی ایران پذیرفته و به رسمیت شناخته است.
دیگر طرحهای ارایه شده خارجی تاکنون بدون پذیرش این حق مسلم ایران به عنوان عضو آژانس بینالمللی انرژی اتمی، خواستار تعلیق تمامی فعالیتهای هستهای و غنیسازی اورانیوم از سوی ایران شده بودند. پیشنهاد سوئیس از آن جهت اهمیت ویژه مییابد که توجه داشته باشیم سوئیس حافظ منافع آمریکا در ایران است و به طور طبیعی این پیشنهاد بیانگر نظر دولت آمریکا نیز میتواند تعبیر شود. به عبارت دیگر این پیشنهاد را میتوان عقبنشینی کاخ سفید از پافشاریاش بر لزوم تعلیق فعالیتهای هستهای ایران تلقی کرد. روز قبل گزارشهایی پیرامون پیشنهاد سوئیس مبنی بر غنیسازی اورانیوم تا سقف 4 درصد منتشر شد و لاریجانی مسئول مذاکرات هستهای کشور این پیشنهاد را قابل بررسی عنوان کرد. علی لاریجانی بعد از سفر مونیخ روز دوشنبه عازم برن پایتخت سوئیس شد و با میشلین کالمی رییسجمهور و وزیر امور خارجه این کشور فدرال و بیطرف مذاکره کرد.
براساس بیانیه وزارت امور خارجه سوئیس، در ملاقات مقام سوئیسی با لاریجانی، حق برخورداری ایران از انرژی هستهای تایید و از ایران خواسته شده است که در اهداف برنامه هستهای شفاف باشد. جزییات رسمی مذاکرات سوئیس فاش نشده است اما محمد نبی رودکی نایب رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس دیروز در مصاحبهای با ایران نیوز نکاتی از پیشنهاد سوئیس را فاش ساخت. به گفته رودکی، پیشنهاد سوئیس بهتر از پیشنهاد روسیه است چرا که در آن حق غنیسازی اورانیوم در ایران به رسمیت شناخته شده است. در پیشنهاد سوئیس اگرچه غنیسازی در داخل خاک ایران مورد پذیرش واقع شده است اما بازفراوری اورانیوم که یکی از مراحل چرخه سوخت به شمار میرود برای ارایه تضمین به غرب باید متوقف شود. نماینده مجلس اظهار عقیده کرد که پیشنهاد سوئیس بینابین است. یعنی هم تا حدود زیادی نظر جمهوری اسلامی را تامین میکند و هم با اعتمادسازی بیشتر نگرانیهای برخی کشورها از انحراف برنامه هستهای را برطرف میسازد. پیشنهاد سوئیس مورد توجه فرانسه و آلمان هم قرار گرفته و میتواند در شورای عالی امنیت ملی کشور بررسی شود.
رودکی گفت: این پیشنهاد میتواند متضمن تعلیق تحریمها علیه جمهوری اسلامی باشد و با نظرات برخی از نمایندگان مجلس و مسئولان جمهوری اسلامی نزدیک است و به احتمال زیاد مورد پذیرش ایران قرار میگیرد. در همین حال حسینی سخنگوی وزارت امور خارجه دیروز در گفتوگو با شبکه خبر تاکید کرد: موضوع تعلیق تحت هیچ شرایطی پذیرفتنی نیست. او روز قبل از این گفته بود: ایران همه موضوعات را در چارچوب مذاکره قابل بررسی میداند حتی تعلیق. البرادعی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی هستهای یکی دیگر از مقامات مسئول بینالمللی است که این روزها مانند لاریجانی سخت در تلاش برای دستیابی به راهحل مساله هستهای ایران است. او روز دوشنبه و سهشنبه مذاکرات متعددی با وزرای خارجه کشورهای عضو اتحادیه اروپا داشت و سهشنبه بعد از ملاقات با وزیر خارجه بلژیک مجددا طرح خود برای تعلیق همزمان با لغو تحریمها را مورد تاکید قرار داد.
البرادعی که قرار است در روزهای آتی دوباره با لاریجانی مذاکره کند، گفت: تهران باید پنجره فرصت را برای شنیدن نیاز جامعه بینالمللی به تضمینهایی درباره ماهیت صلحآمیز برنامه هستهایاش غنیمت شمارد. ایران با تعلیق کوتاهمدت چیزی را از دست نمیدهد و لازم است همگی به دیپلماسی خلاق بازگردیم. منوچهر متکی وزیر امور خارجه نیز روز دوشنبه در پایان ملاقات با همتای کویتی خود در این زمینه به خبرنگاران گفت: غلظت غنیسازی برای تامین سوخت و انرژی معمولا 5/3 تا 5 درصد بیان میشود و غنیسازی باید برای تولید سوخت حدود 20 هزار مگاوات تولید برق در کشور تعریف شود. این تعریف همان حدی است که در گفتوگو، مورد تبادلنظر قرار میگیرد. وزیر خارجه در هر حال پیشنهاد را تایید یا رد نکرد و تنها به توضیح در این زمینه اکتفا و خواستار برگه آری یکی از اجلاسهای امنیتی در تهران شد. مقامات سیاسی کشورهای اروپایی که مواضع نزدیکی در سیاستهای خود در قبال ایران دارند، دیروز مجددا به اعمال فشار بر ایران و تجدید مذاکرات تاکید کردند.
وزیر امور خارجه آلمان، رییس دورهای اتحادیه اروپا و سخنگوی وزارت خارجه فرانسه، نیز مواضع خود را درباره تعلیق غنیسازی و شروع مذاکرات تکرار کردند و فرانک والتر اشتان مایر وزیر خارجه آلمان تاکید کرد، ما باید ببینیم که چه علائمی از سوی ایران ارسال میشود. او گفت: سخنان لاریجانی در کنفرانس مونیخ نشان میدهد که ایران علاقمند به بازگشت و ادامه روند مذاکرات است. فرانسه نیز از طریق سخنگوی وزارت خارجه خود تاکید کرد، مذاکره تنها با لغو غنیسازی ممکن است. موضعگیریهای منفرد کشورهای عضو جامعه اروپا عمدتا بعد تبلیغاتی و سیاسی دارد و این گروه از کشورها عملا در چارچوب سیاستهای مصوب اتحادیه اروپا مواضع رسمی خود را پیش میبرند. بررسی اخبار روز گذشته نشان میدهد تمامی مقامات چه ایرانی و چه خارجی از مذاکره و پیگیری مساله هستهای از طریق مذاکره حمایت میکنند. جرج بوش نیز دیروز طی اظهاراتی سخن گفتن در مورد حمله به ایران را سیاسی و همهمه مخالفان خود اعلام کرد.
رییسجمهور آمریکا گفت: واکنش من به همه کسانی که میگویند: او میخواهد وارد جنگ جدید شود این است که این تاکتیکها را درک نمیکنم و میگویم که سیاسی است. امیدوارم کنگره به ویژه اپوزسیون متوجه خطر بزرگ ایران دارنده سلاح هستهای باشند. بوش سیاست خود در قبال مساله هستهای ایران را جامع و مسالمتآمیز عنوان کرد و گفت که ایران را به سختی تحت فشار قرار میدهد تا به سوی زرادخانه هستهای نرود. خرسندی آمریکا از کاهش کمک فنی آژانس بینالمللی انرژی هستهای به 22 پروژه ایران و تغییر مسئول پرونده هستهای ایران در این آژانس از دیگر خبرهای هستهای بود که ربط زیادی به بنبست هستهای ایجاد شده ندارد. از سوی دیگر مدیر کل آژانس انرژی هستهای چهار روز پیش گزارش عملکرد این نهاد در قبال قطعنامه 1737 شورای امنیت را به شورای حکام ارسال کرد. براساس این گزارش آژانس در چارچوب قطعنامه 1737 علیه فعالیتهای هستهای کشور همکاریهای خود در 22 پروژه را با ایران قطع و ادامه همکاری در 15 پروژه را مورد تاکید قرار داده است.