سرآغاز یک بیراهه

1- زمینه ها و علل ظهور و چگونگی شکل گیری
سازمان دانش آموختگان ایران اسلامی (ادوار تحکیم) حاصل دغدغه عده ای از اعضای سابق طیف خود خوانده دفتر تحکیم وحدت، مبنی بر پراکندگی فارغ التحصیلان دانشگاهی و جدایی آن ها از فعالیت های سیاسی است. بدین ترتیب که پیش از سال 75 دفتر تحکیم برای جلوگیری از بروز گسست میان ادوار مختلف و انتقال تجربه پیشینیان به طیف نوظهور، به این جمع بندی رسید که اعضای شورای مرکزی آن دفتر، صرفا یک سال پس از فارغ التحصیلی فقط برای یک دوره آن هم به عنوان علی البدل بتوانند عضو شورا شوند و همین بند نیز به اساسنامه تحکیم اضافه شد. البته این پیشنهاد ماهیت دانشجویی دفتر تحکیم را با تردید جدی مواجه می کرد و لذا در میانه راه بازماند. لذا جمعی از اعضای سابق دفتر تحکیم که دیگر به جرگه فارغ التحصیلان پیوسته بودند، تصمیم به ایجاد تشکلی دیگر برای تداوم فعالیت های سیاسی خویش گرفتند.
اواخر سال 75 اولین جلسه موسسین سازمان، توسط جمعی از اعضای سابق دفتر تحکیم در منزل داود سلیمانی برگزار و بر تشکیل سازمانی سیاسی توافق گردید. دوم خرداد 76 و تشدید فعالیت های سیاسی، این جمع را نیز به تحرک بیشتر واداشت و لذا تا میانه سال 78 جلسات زیادی را در دانشگاه های تهران و تربیت معلم به عنوان اعضای هیئت موسس تشکیل دادند.
سرانجام در سال 78 یکصد نفر طی اطلاعیه ای در روزنامه صبح امروز، اعلامیه تأسیس این تشکل را منتشر کرده و از میان همین افراد 7 نفر به نمایندگی از 7 دانشگاه تهران به عنوان اعضای هیئت موسس به وزارت کشور جهت دریافت پروانه، معرفی شدند.
داوود سلیمانی از دانشگاه تهران، نصیری از علم و صنعت، ابراهیم اصغرزاده از امیرکبیر و شریف، شمس الدین سیاسی راد از تربیت معلم، زهره آقاجری از علم و صنعت، علی اکبر موسوی خویینی از خواجه نصیر و حمید اسماعیلی از شهید بهشتی هفت عضو حقوقی موسس سازمان بودند که پروانه فعالیت وزارت کشور در تاریخ دهم شهریور 1380 به نام آن ها صادر شد، البته در فاصله سال 78 تا 80 نیز سازمان فعالیت خود را به عنوان تشکل در شرف تأسیس انجام می داد.
2- رویکردها و اهداف
دیدگاه های عمده سازمان ادوار را در عرصه های مختلف می توان به چند دسته تقسیم کرد که تفصیلاً به بیان آن می پردازیم:
الف) حقوق بشر
از مهم ترین پارامتر هایی که سازمان ادوار به آن می پردازد و شاید بتوان آن را شاه راهی در جهت نیل به دیگر اهداف سازمان مذکور دانست مسئله حقوق بشر است. این مطلب را در سند مواضع راهبردی سازمان دانش آموختگان بدین شکل می توان دید: «سازمان دانش آموختگان اعلامیه جهانی حقوق بشر را به عنوان مبنای حقوق مناسبی برای تأمین حقوق شهروندی در نظام قضایی دانسته و تلاش در جهت تحقق مفاد این اعلامیه و دفاع از آن را از مهم ترین کارکردهای خود می داند.»1
گذشته از توحیدی نبودن منشور حقوق بشر و مبنا قرار گرفتن آن توسط سازمان ادوار، مسئله اهمیت این حوزه برای سازمان، مقوله ای است که بایستی از منظری دقیق تر مورد ارزیابی قرار گیرد. اولین نکته ای که در این زمینه می توان گفت، موضوع قرار گرفتن حقوق بشر به عنوان استراتژی سازمان است. و همان طور که در مطلب نقل شده از سند مواضع راهبردی سازمان مشهود است، یکی از مهم ترین کارکردهای این گروهک، تحقق مفاد اعلامیه حقوق بشر معرفی گردیده است. عبدالله مؤمنی سخنگوی سازمان ادوار ضمن سخنرانی در انجمن صنفی روزنامه نگاران که در اعتراض به بازداشت عمادالدین باقی برگزار شده بود می گوید: «حقوق بشر بزرگ ترین و شریف ترین دستاورد تمدن بشری است که باید در هر حال آن را پاس داشت، به دفاع از آن پرداخت و در راه تحقق و گسترش آن کوشید.» 2
اما دایره وسعت حقوق بشر در نظرگاه سازمان ادوار بسیار وسیع است به نحوی که همه شئون زندگی بشری را شامل می شود. در این زمینه نیز سخنگوی سازمان چنین می گوید: «حقوق بشر نه فقط حقوق سیاسی که مجموعه ای از حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز هست. امروزه حتی حق محیط زیست و حق بر توسعه نیز به عنوان نسل سوم حقوق بشر مورد شناسایی جامعه بین المللی قرار گرفته است... امروزه اگر کارگران خواهان دستمزد عادلانه و رعایت موازین حقوق کار هستند. اگر اقشار مختلف مردم خواهان تأمین حداقل معاش و زندگی آبرومندانه و در شأن حیثیت ذاتی انسان ها هستند و اگر تعداد زیادی از مردم درمناطق محروم کشور خواهان دسترسی به آب سالم و امکانات بهداشتی و درمانی هستند همه این مطالبات براساس کنوانسیون های بین المللی که دولت جمهوری اسلامی هم به اجرای بسیاری از آن ها متعهد می باشد، بخشی از حقوق بشر محسوب می شود.»
از این نقطه جنبه کارکرد گرایانه مسئله حقوق بشر خودنمایی می کند آنچه که عبدالله مؤمنی با این جمله از آن یاد می کند: «حقوق بشر هم استراتژی و هم تاکتیک است.»