تفاوت جنگ در آسمان و زمین غزه

فرزانه شاهسوند
یک هفته پس از سرگردانى در آسمان غزه ارتش اسرائیل سرانجام آخرین قواى خویش را که همانا تانک ها و زرهپوش هاى آن است؛ وارد صحنه کرد. ارتش صهیونیستى با همان اندیشه اى وارد جنگ در زمین شد که سه سال پیش به جنگ حزب الله رفت و جنبش حماس در دومین هفته این جنگ درست همان نقطه اى ایستاده است که همتایان لبنانى آن در تابستان ۲۰۰۶ قرار داشتند.
بدون تردید از این هفته همه شکل و ابعاد جنگ تغییر مى کند. اگر در هفته نخست نبرد نگاه همه ناظران به آسمان غزه و نبرد هوایى و موشکى دو طرف دوخته شده بود از امروز مى باید انتظار همه نوع وقایع را داشت. از این پس فقط موشک هاى جنبش حماس نیست که چون کاتیوشاى حزب الله آرام آرام تل آویو را در تیر رس خود قرار مى دهد. بلکه چنان که نصرالله پیش بینى مى کرد همه ۲۰۸ شهر و شهرک اسرائیلى و صدها هزار شهروند اسرائیلى در معرض تهاجم هستند.
ارتش اسرائیل در دومین هفته جنگ به اقرار همه ناظران جنگ در آسمان را باخته است و تنها راه حل را در حمله مى جوید اما برخلاف آنچه سران این رژیم مى پنداشتند انجام این حمله با چالش هاى جدى روبه رو شده است، واقعیت این است که زوج تصمیم گیر جنگ در تل آویو یعنى باراک و لیونى با سوداى کسب یک پیروزى سریع این آتش بازى را شروع کرده اند و محاسبه آنها این بود که با کسب یک موفقیت آنى در حملات هوایى راه پیروزى سیاسى خویش در انتخابات را هموار سازند حال کشیده شدن این کشمکش به سمت یک جنگ فرسایشى همه محاسبات آنها را به هم ریخته است.
ورود درعملیات زمینى براى ارتشى که بدون هیچ برآورد روشنى از توان نظامى حریف و خوف دیرین از قیام عمومى و جنگ هاى چریکى بازى مرگ و زندگى است. در دومین هفته نبرد محافل اسرائیلى همگى با صراحت این مطلب را بیان مى کنند که با گسیل اولین تابوت هاى کشته هاى جنگ زمینى در غزه گردانندگان جنگ اعتماد به نفس لازم را از دست داده اند.
جنگ زمینى شرایط و مختصاتى کاملاً متفاوت از نبرد در فضا دارد. در نبرد هوایى روشن است که جنبش هاى چریکى ابزارهایى از نوعى که بتوانند در آسمان به رویارویى دشمن بروند ندارند. جریان هاى چریکى مانند حماس براى نبرد زمینى خلق شده اند. اما در جنگ هوایى ابتکار عمل دست دشمنى است که به انواع هواپیما و سیستم هاى موشکى مجهز است و براى رژیمى مانند اسرائیل که شهروندان و دولتمردان آن از کشته دادن و تلفات جانى وحشت دارند هیچ گزینه اى بهتر از توسل به بمباران و موشک باران نیست. با ملاحظه این محدودیت ها و موانع است که برخى از سران اسرائیل در ۶۰ سال دوران اشغال فلسطین همواره از رویارویى تن به تن با جنبش هاى مردمى طفره مى رفتند.
استراتژیست هاى تل آویو بعد از ۴ جنگ کلاسیک با ارتش هاى عربى براى نخستین بار در تابستان ۲۰۰۶ تصمیم به ورود در جنگ زمینى با جنبش حزب الله گرفتند که نتیجه آن براى همه روشن است.
اولین مسئله در جنگ زمینى براى ارتش سازمان یافته اى چون اسرائیل این است که باید هزینه هاى اصلى این جنگ که قربانى گرفتن و تلفات جانى است را بپذیرد. در چند روز گذشته مؤسسات نظرسنجى اسرائیل نظرات چندین نفر از شهروندان این رژیم را به چاپ رساندند که همگى نسبت به این که تلفات جانى براى این جنگ بپردازند هشدار دادند. مقدرات جنگ تابستان ۲۰۰۶ لبنان نیز درست از همین نقطه تغییر یافت یعنى از روزى که ارتش اسرائیل پس از چند روز بمباران گسترده مراکز مسکونى و زیرساخت هاى بیروت کماندوهاى خویش را به امید تسخیر نوار جنوبى لبنان و از میان بردن پایگاه هاى حزب الله وارد بنت جبیل و... کرد.
به هر حال ده ها زرهپوش و یگان هاى زمینى ارتش اسرائیل اکنون در خیابان ها و کوى و برزن هاى غزه با جنبش حماس درگیر شده اند. برآورد اولیه ارتش اسرائیل که انتشار یافته حاکى از این است که جنگى زمینى که از سه نقطه جبالیا و بنت حانون در شمال غزه و خان یونس در جنوب غزه شروع شده بود اکنون سراسر این نوار استراتژیک فلسطین را فرا گرفته است.
واقعیت این است که طراحان جنگ زمینى این سناریو را براى سران تل آویو و افکارعمومى این رژیم ساده سازى کرده اند آنها مختصات دیگر جغرافیاى جنگ زمینى در غزه را از نگاه شهروندان این رژیم پنهان ساختند.
نکته حائز اهمیت این است که شرایط و ویژگى هاى جنگى زمینى را یک طرف یعنى ارتش مهاجم تعیین نمى کند و اولین دشوارى چنین نبردى این است که مسیرها ، محورها و حتى تاکتیک هاى این جنگ را مردم و گروه هاى بومى آن منطقه رقم مى زنند، از همین روست که گفته مى شود شروع جنگ زمینى با ارتش مهاجم است، اما الزاماً پایان آن را نیروى حریف رقم مى زند.
با اطلاعاتى که اکنون از بافت استقرار یک میلیون و نیم فلسطینى در دست است نبرد زمینى حتى به یک نقطه غزه محدود نمى ماند و کم کم به دیگر نواحى فلسطینى نشین گسترش مى یابد. این مسئله باعث شده که تحلیلگران خود اسرائیل اقرار کنند که ارتش این رژیم در غزه با شرایطى بس دشوارتر از جنوب لبنان روبه رو خواهد شد. زیرا هر یک از منازل و معابر مى تواند به خاکریزهاى دفاعى جنبش حماس تبدیل شود.
تمام محاسبات ارتش اسرائیل در بحث جنگ زمینى تاکنون بر این امر استوار بوده که جنبش حماس یک نیروى چریکى ۱۵ هزار نفرى دارد که علاوه بر سلاح هاى انفرادى بالاترین جنگ افزار آن موشک هاى دست ساز گراد و کاتیوشا است. روشن است که در این فرضیه هیچ حسابى روى پایگاه اجتماعى و مردمى حماس باز نشده است و این که این گروه اکنون سربازانى بى شمار از مردم شهید داده و عاصى از جنایات ارتش صهیونیستى پشت سر داردو دولت اولمرت حتى واکنش هاى دیگر گروه هاى انقلابى فلسطین را که در کرانه باخترى و بیت المقدس پراکنده اند از نگاه پنهان داشته است.
اما برترین سلاح جنبش حماس در این کارزار ایمان و باورهاى اعتقادى آن است. به اقرار حتى کارشناسان اسرائیلى نیروهاى جنبش حماس بویژه گردان هاى استشهادى آن سرآمد مبارزان چریکى خاورمیانه هستند و در مبارزه و مقاومت توانایى بى پایان دارند و این در حالى است که نظامیان اسرائیل چنانکه در جنگ ۳۳ روزه دیده شد در جنگ هاى فرسایشى با بحران انگیزه دست به گریبان مى شوند. انتظار مى رود در این نبرد نیز توازن قدرت از لحاظ معنوى به نفع طرف فلسطینى تغییر کند.